Γράφει η Δανάη Πατρικίου
Υπάρχει μια σκηνή που επαναλαμβάνεται σιωπηλά σε πολλά σπίτια: Ένας γιος πάνω από 20. Μια μητέρα που προσπαθεί να μιλήσει. Και λόγια που δεν είναι απλώς σκληρά — είναι απαξιωτικά.
Ειρωνεία. Επιθετικότητα. Λεκτικό μηδέν.
Και γύρω από αυτό, μια κοινωνική σιωπή. Γιατί όταν ένας γιος μιλάει άσχημα στη μητέρα του, συνήθως λέμε:
«Περνάει φάση.»
«Είναι στην ηλικία.»
«Έτσι είναι τα αγόρια.»
Όμως όχι. Δεν είναι απλώς φάση. Είναι μήνυμα.
Και αξίζει να το ακούσουμε — χωρίς να δικαιολογούμε τα πάντα.
Γιατί ο θυμός στρέφεται τόσο συχνά στη μητέρα;
Γιατί η μητέρα είναι συνήθως:
- το πρώτο πρόσωπο προσκόλλησης
- ο πιο “ασφαλής” συναισθηματικός στόχος
- εκείνη που αντέχει
Ο ενήλικος γιος μπορεί να κουβαλάει:
- ματαίωση
- αίσθηση αποτυχίας
- σύγχυση για την ταυτότητά του
- θυμό για τη ζωή που δεν είναι όπως τη φαντάστηκε
Και όλα αυτά χρειάζονται κάπου να πάνε.
Η μητέρα συχνά γίνεται: ο καθρέφτης όλων αυτών.
Όχι επειδή φταίει. Αλλά επειδή είναι εκεί.
Πότε ο θυμός είναι αναπτυξιακός — και πότε γίνεται πρόβλημα;
Ο θυμός στην αποκόλληση είναι φυσιολογικός. Η μετάβαση από το “παιδί” στον “άντρα” έχει σύγκρουση. Αλλά υπάρχει ένα σαφές όριο.
Δεν είναι φυσιολογικό όταν:
- γίνεται επαναλαμβανόμενος
- συνοδεύεται από απαξίωση (“δεν καταλαβαίνεις τίποτα”)
- περιέχει ειρωνεία ή εξευτελισμό
- αφήνει τη μητέρα φοβισμένη ή διαρκώς ένοχη
- δεν υπάρχει καμία ανάληψη ευθύνης
Εδώ δεν μιλάμε πια για σύγκρουση. Μιλάμε για λεκτική/συναισθηματική βία. Και το ότι προέρχεται από γιο, δεν την κάνει λιγότερο βία.
Για τους άντρες αναγνώστες: τι πραγματικά σημαίνει αυτός ο θυμός;
Αν είσαι άντρας και αναγνωρίζεις κάτι από αυτό, αξίζει να το δεις αλλιώς.
Πολλές φορές ο θυμός προς τη μητέρα δεν είναι:
- μίσος
- ούτε ασέβεια από πρόθεση
Είναι:
- θυμός που δεν έμαθες να εκφράζεις διαφορετικά
- ανάγκη να διαφοροποιηθείς χωρίς εργαλεία
- φόβος ότι αν μαλακώσεις, θα “χάσεις δύναμη”
Αλλά εδώ είναι το δύσκολο κομμάτι:
Ο θυμός που δεν αναγνωρίζεται, γίνεται επιθετικότητα. Και η επιθετικότητα δεν είναι δύναμη. Είναι αδιέξοδο.
Γιατί η κοινωνία “αντέχει” περισσότερο τον θυμό των γιων;
Υπάρχει ένα άρρητο κοινωνικό μήνυμα:
- ο ανδρικός θυμός είναι “φυσικός”
- η μητέρα πρέπει να αντέχει
- η γυναίκα οφείλει κατανόηση
Έτσι, πολλές μητέρες:
- σωπαίνουν
- δικαιολογούν
- αυτοκατηγορούνται
Και ο κύκλος συνεχίζεται.
Όμως: η μητρότητα δεν σημαίνει αντοχή στα πάντα.
Το πιο δύσκολο σημείο: αγάπη χωρίς όρια δεν θεραπεύει
Πολλές μητέρες φοβούνται ότι αν βάλουν όρια:
- θα χάσουν τον γιο
- θα τον πληγώσουν
- θα “διαλύσουν” τη σχέση
Αλλά η πραγματικότητα είναι σκληρή και καθαρή: Η αγάπη χωρίς όρια δεν βοηθά την ωρίμανση. Την καθυστερεί.
Ο γιος δεν μαθαίνει:
- να ρυθμίζει τον θυμό του
- να αναλαμβάνει ευθύνη
- να σέβεται σχέσεις
Μαθαίνει μόνο ότι: Ο θυμός του δεν έχει συνέπειες.
Τι σημαίνει υγιές όριο σε αυτή τη σχέση;
Υγιές όριο δεν είναι φωνή.
Δεν είναι τιμωρία.
Δεν είναι απόρριψη.
Είναι φράσεις όπως:
- «Δεν δέχομαι να μου μιλάς έτσι.»
- «Σε αγαπώ, αλλά αυτή η συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή.»
- «Μπορούμε να μιλήσουμε όταν ηρεμήσεις.»
Και — το πιο δύσκολο — να τηρηθούν.
Γιατί τα όρια που λέγονται αλλά δεν εφαρμόζονται,
διδάσκουν ακριβώς το αντίθετο.
Μπορεί αυτή η σχέση να αλλάξει;
Ναι. Αλλά όχι μόνο με υπομονή.
Αλλάζει όταν:
- ο γιος αρχίζει να βλέπει τον θυμό του
- η μητέρα σταματά να τον απορροφά
- υπάρχει τρίτος (θεραπεία, συμβουλευτική)
- μπαίνουν λέξεις εκεί που υπήρχε μόνο ένταση
Και μερικές φορές, αλλάζει και με απόσταση.
Όχι από τιμωρία. Από αυτοσεβασμό.
Ο θυμός ενός ενήλικου γιου προς τη μητέρα του δεν είναι απλώς “κακή συμπεριφορά”.
Είναι σημάδι:
- δυσκολίας αποκόλλησης
- ανωριμότητας συναισθήματος
- ή άλυτης εσωτερικής σύγκρουσης
Αλλά δεν είναι δικαιολογία για να πληγώνει.
Γιατί η σχέση μητέρας–γιου δεν χτίζεται πάνω στην αντοχή της μιας πλευράς,
αλλά στον αμοιβαίο σεβασμό.
Και αυτό μαθαίνεται. Αργά — αλλά μαθαίνεται.
Η σχέση μητέρας–γιου δεν τελειώνει με την ενηλικίωση. Συχνά, εκεί αρχίζουν τα πιο δύσκολα. Στο επόμενο άρθρο θα μιλήσουμε για το πώς μπορούν να μπουν όρια χωρίς να χαθεί η σχέση.
Πηγή: Bowlby, J. – Attachment and Loss
