Υπάρχει ένα παράδοξο που πολλοί έχουμε ζήσει — ή έχουμε δει να συμβαίνει γύρω μας. Άνθρωποι όταν ερωτεύονται, τρώνε κανονικά, καταναλώνουν ακόμη και σοκολάτες, δεν κάνουν δίαιτα και όμως …χάνουν κιλά. Έτσι κάπως γεννιέται η απορία : Πως γίνεται να συμβαίνει αυτό; Είναι σύμπτωση ή υπάρχει εξήγηση;
Η εξήγηση λοιπόν υπάρχει και έχει να κάνει με την βιολογία
Ο Έρωτας δεν είναι μόνο συναίσθημα, είναι κατάσταση που επηρεάζει το σώμα.
Όταν ερωτευόμαστε, ο οργανισμός μπαίνει σε μια κατάσταση έντονης νευροβιολογικής διέγερσης. Ο εγκέφαλός μας πλημμυρίζει από:
- ντοπαμίνη (ανταμοιβή, ενθουσιασμός)
- νοραδρεναλίνη (εγρήγορση, αυξημένη ενέργεια)
- φαινυλαιθυλαμίνη (η λεγόμενη “χημεία του έρωτα”)
Αυτές οι χημικές ουσίες
- μειώνουν την όρεξη
- αυξάνουν την κινητικότητα
- ανεβάζουν τον μεταβολικό ρυθμό
Με πολύ απλά λόγια, το σώμα μπαίνει σε mode εγρήγορσης.
Γιατί “ξεχνάμε” να φάμε (αλλά δεν πεινάμε)
Στον έρωτα, η ντοπαμίνη λειτουργεί σαν εσωτερική ανταμοιβή. Το φαγητό παύει να είναι η βασική πηγή ευχαρίστησης γιατί:
- ο εγκέφαλος είναι ήδη “γεμάτος”
- η επιθυμία στρέφεται αλλού
- το σώμα δεν ζητά παρηγοριά, ζητά σύνδεση
Γι’ αυτό και μπορεί κάποιος:
- να τρώει λιγότερο χωρίς προσπάθεια
- να χάνει κιλά χωρίς στέρηση
- να μην έχει λιγούρες
Η επιστημονική εξήγηση (συνοπτικά)
Μελέτες στη νευροεπιστήμη του έρωτα δείχνουν ότι:
- η ντοπαμίνη καταστέλλει την όρεξη
- η νοραδρεναλίνη αυξάνει τον μεταβολισμό
- το στρες της αρχικής ερωτικής διέγερσης (όχι τοξικό, αλλά οξύ) μειώνει την πείνα
ΕΠΙΠΛΕΟΝ
- αυξάνεται η καθημερινή κίνηση
- κοιμόμαστε λιγότερο αλλά νιώθουμε ενεργοί
- το σώμα χρειάζεται περισσότερη ενέργεια
- Γι’ αυτό ο έρωτας μοιάζει με φυσικό, προσωρινό επιταχυντή του μεταβολισμού.
Και γιατί κάποιοι αδυνατίζουν ακόμα κι αν τρώνε σοκολάτες;
Γιατί:
- δεν τρώνε συναισθηματικά
- δεν τρώνε από άγχος
- δεν τρώνε από μοναξιά
Η σοκολάτα: δεν γίνεται παρηγοριά, δεν είναι υποκατάστατο συναισθήματος
Άρα, ακόμα κι αν υπάρχει: Δεν υπάρχει υπερφαγία.
Το σώμα βρίσκεται σε συναισθηματική πληρότητα.
Γιατί δεν αδυνατίζουν όλοι όταν ερωτεύονται;
Γιατί ο έρωτας δεν βιώνεται ίδιος από όλους.
Κάποιοι
- αγχώνονται
- φοβούνται την απώλεια
- ενεργοποιούν παλιά τραύματα
Και τότε ο έρωτας:
- αυξάνει την κορτιζόλη
- ενισχύει την ανάγκη για φαγητό
- οδηγεί σε συναισθηματική κατανάλωση
Άρα: Άλλοι αδυνατίζουν και άλλοι παίρνουν βάρος
Όχι από τον έρωτα.
Αλλά από το πώς τον αντέχει το νευρικό τους σύστημα.
Και γιατί μετά… ξαναπαίρνουμε κιλά;
Γιατί ο έρωτας της αρχής δεν κρατά για πάντα.
Με τον χρόνο:
- πέφτουν οι ορμόνες διέγερσης
- ανεβαίνει η οξυτοκίνη (δέσιμο, ηρεμία)
- το σώμα επιστρέφει σε κανονικό ρυθμό
Τότε:
- η όρεξη επανέρχεται
- το φαγητό ξαναγίνεται απόλαυση
- το βάρος σταθεροποιείται
Και αυτό δεν είναι αποτυχία.
Είναι φυσιολογία.
Μια μικρή αλήθεια που αξίζει να ειπωθεί
Ο έρωτας δεν αδυνατίζει επειδή “κάνει καλό”.
Αδυνατίζει επειδή: το σώμα ζει κάτι έντονο και αυτό σημαίνει ότι η ζωή αποκτά νόημα και το σώμα δεν ζητά υποκατάστατα.
Ας κρατήσουμε λοιπόν ότι : Ο έρωτας μπορεί να μας κάνει να χάσουμε κιλά, αλλά δεν αποτελεί διατροφική επιλογή, είναι μια υπενθύμιση ότι το σώμα μας ανταποκρίνεται πρώτα στο συναίσθημα και μετά στο φαγητό
Και ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι:
«Γιατί αδυνατίζουμε όταν ερωτευόμαστε;»
Αλλά:
«Τι μας λείπει όταν το φαγητό γίνεται το μόνο μας καταφύγιο;»
Πηγές
Νευροβιολογία του έρωτα & ορμόνες
- Fisher, H. (2004). Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love.
(Κλασικό έργο για τις ορμόνες του έρωτα και τις επιδράσεις τους στο σώμα.) - Fisher, H., Aron, A., & Brown, L. L. (2005). Romantic love: An fMRI study.
(Νευροαπεικονιστική μελέτη για τη ντοπαμίνη και την ερωτική διέγερση.) - Aron, A. et al. (2000). Falling in love.
(Πώς η αρχική ερωτική φάση επηρεάζει τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά.)
Όρεξη, στρες και μεταβολισμός
- Berthoud, H.-R. (2011). Metabolic and hedonic drives in the neural control of appetite.
(Σχέση ντοπαμίνης και όρεξης.) - Kaye, W. et al. (2009). Neurobiology of appetite regulation.
(Πώς τα νευροχημικά επηρεάζουν την πείνα.) - Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system.
(Πώς το στρες μπορεί να μειώνει ή να αυξάνει την όρεξη.)
Δέσιμο, οξυτοκίνη & αλλαγές με τον χρόνο
- Carter, C. S. (2014). Oxytocin pathways and the evolution of human behavior.
(Η μετάβαση από τον έρωτα στο δέσιμο.) - Acevedo, B. P. et al. (2012). Neural correlates of long-term intense romantic love.
(Πώς αλλάζει η χημεία με τον χρόνο.)
Μεταβολικός ρυθμός & σωματικές αλλαγές
- Schultes, B. et al. (2010). Hypothalamic regulation of energy balance.
(Ρόλος του εγκεφάλου στον μεταβολισμό.) - Dallman, M. F. (2010). Stress-induced obesity and the emotional nervous system.
(Γιατί άλλοι χάνουν και άλλοι παίρνουν βάρος.)
Οι παραπάνω πηγές παρατίθενται ενδεικτικά και δεν αντικαθιστούν ιατρική ή ψυχολογική συμβουλή.
