Της Δανάης Πατρικίου
Η μητρότητα περιγράφεται συχνά ως «φυσικό ένστικτο» και ως η πιο ολοκληρωτική εμπειρία ζωής. Κι όμως, πολλές μητέρες βιώνουν μια βαθιά, σιωπηλή μοναξιά — ακόμη και όταν δεν λείπει η οικογένεια ή η υποστήριξη.
Η απότομη μεταβολή ταυτότητας
Η μετάβαση στη μητρότητα συνοδεύεται από ριζική αναδιοργάνωση της ταυτότητας. Η γυναίκα καλείται να ενσωματώσει έναν νέο ρόλο που συχνά απορροφά όλους τους υπόλοιπους. Η απώλεια της προηγούμενης ελευθερίας, της επαγγελματικής ροής ή της κοινωνικής ζωής δεν συζητείται αρκετά.
Η έρευνα δείχνει ότι η ταυτόχρονη σωματική εξάντληση, οι ορμονικές αλλαγές και η έλλειψη ύπνου επηρεάζουν τη ρύθμιση της διάθεσης και αυξάνουν το αίσθημα απομόνωσης.
Η κοινωνική πίεση της «καλής μητέρας»
Οι πολιτισμικές προσδοκίες γύρω από τη μητρότητα είναι ιδιαίτερα έντονες. Η ιδέα της «αφοσιωμένης, υπομονετικής και πάντα διαθέσιμης» μητέρας δημιουργεί ένα πλαίσιο τελειότητας.
Η απόκλιση από αυτό το ιδανικό προκαλεί ενοχή. Και η ενοχή συχνά οδηγεί σε σιωπή.
Βιολογικοί και ψυχολογικοί παράγοντες
Μελέτες δείχνουν ότι η μεταγεννητική περίοδος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο:
- επιλόχειας κατάθλιψης,
- άγχους,
- συναισθηματικής απορρύθμισης.
Η παρατεταμένη ενεργοποίηση του στρες επηρεάζει την αίσθηση σύνδεσης με τους άλλους. Όταν το σώμα βρίσκεται σε κατάσταση υπερεγρήγορσης, η κοινωνική σύνδεση γίνεται δυσκολότερη.
Το παράδοξο της υπερ-σύνδεσης
Μια μητέρα μπορεί να είναι διαρκώς σε φυσική επαφή με το παιδί της — και ταυτόχρονα να νιώθει ψυχικά απομονωμένη. Η απουσία ισότιμου διαλόγου, η περιορισμένη επικοινωνία με ενήλικες και η έλλειψη αναγνώρισης του συναισθηματικού της φορτίου εντείνουν το αίσθημα μοναξιάς.
Τι μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά
- Δίκτυα μητρικής υποστήριξης
- Ανοιχτή συζήτηση για τις δυσκολίες
- Κατανομή ευθυνών μέσα στο ζευγάρι
- Έγκαιρη ψυχολογική παρέμβαση όταν χρειάζεται
Η μητρική μοναξιά δεν είναι αδυναμία — είναι ένδειξη ότι η φροντίδα χρειάζεται να περιλαμβάνει και τη φροντίδα της ίδιας της μητέρας.
Βιβλιογραφία
- O’Hara MW & McCabe JE. (2013). Postpartum depression: Current status and future directions. Annual Review of Clinical Psychology.
- Slade A. (2009). Parental reflective functioning. Attachment & Human Development.
- WHO (2022). Maternal mental health.
- Hawkley LC & Cacioppo JT. (2010). Loneliness matters. Annals of Behavioral Medicine.
