Της Δανάης Πατρικίου
Ένας πονοκέφαλος. Μια ταχυκαρδία. Μια ενόχληση στο στομάχι. Ένας πόνος στην πλάτη. Ένας βόμβος στα αφτιά.
Ανοίγουμε το κινητό. Γράφουμε τα συμπτώματα. Και μέσα σε λίγα λεπτά, το ήπιο σύμπτωμα έχει μετατραπεί σε σπάνια πάθηση.
Η αυτοδιάγνωση μέσω διαδικτύου έχει γίνει σχεδόν αντανακλαστική. Και όμως, κρύβει παγίδες — όχι μόνο ιατρικές, αλλά και ψυχολογικές.
Το φαινόμενο του «cyberchondria»
Υπάρχει μάλιστα όρος: cyberchondria.
Περιγράφει την αυξανόμενη ανησυχία που προκαλείται όταν κάποιος αναζητά ιατρικές πληροφορίες online και καταλήγει να πιστεύει ότι πάσχει από σοβαρή νόσο.
Μελέτες δείχνουν ότι όσο περισσότερο χρόνο αφιερώνει κανείς στην αναζήτηση συμπτωμάτων, τόσο αυξάνεται το άγχος του — ακόμη και αν δεν υπάρχει πραγματική παθολογία.
Το πρόβλημα δεν είναι η πληροφόρηση. Είναι η ερμηνεία χωρίς πλαίσιο.
Ο εγκέφαλος δεν είναι ουδέτερος ερευνητής
Όταν φοβόμαστε, ο εγκέφαλος αναζητά επιβεβαίωση του φόβου. Αυτό λέγεται confirmation bias.
Αν πληκτρολογήσουμε «πόνος στο στήθος», τα αποτελέσματα θα περιλαμβάνουν και τις πιο σπάνιες αλλά σοβαρές αιτίες. Ο εγκέφαλος τείνει να εστιάζει σε αυτές.
Δεν σκεφτόμαστε στατιστικά. Σκεφτόμαστε απειλητικά.
Το διαδίκτυο δεν γνωρίζει το ιστορικό μας
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στο σύμπτωμα. Βασίζεται σε:
- ηλικία
- ιατρικό ιστορικό
- διάρκεια
- κλινική εξέταση
Το Google δεν μπορεί να ψηλαφήσει, να ρωτήσει διευκρινίσεις, να αξιολογήσει πιθανότητες.
Παρουσιάζει λίστες. Ο γιατρός αξιολογεί πιθανότητες.
Το άγχος παράγει συμπτώματα
Ένα ακόμη πρόβλημα: το άγχος που προκαλεί η αναζήτηση μπορεί να δημιουργήσει ή να εντείνει συμπτώματα.
Η ταχυκαρδία αυξάνεται.
Η δύσπνοια γίνεται πιο έντονη.
Ο πονοκέφαλος επιμένει.
Και ο κύκλος συνεχίζεται.
Πότε η αναζήτηση είναι χρήσιμη
Η διαδικτυακή ενημέρωση δεν είναι εχθρός. Μπορεί να βοηθήσει:
- στην κατανόηση μιας ήδη διαγνωσμένης πάθησης
- στην προετοιμασία για ιατρική επίσκεψη
- στην εκπαίδευση για πρόληψη
Το πρόβλημα ξεκινά όταν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση.
Πώς να προστατευτούμε
- Περιορίστε τον χρόνο αναζήτησης.
- Αποφύγετε φόρουμ με προσωπικές ιστορίες τρόμου.
- Εμπιστευτείτε επίσημες πηγές (WHO, CDC, ιατρικές εταιρείες).
- Αν το άγχος αυξάνεται, σταματήστε την αναζήτηση.
Και κυρίως:
αν ένα σύμπτωμα σας ανησυχεί πραγματικά, μιλήστε με επαγγελματία υγείας.
Το πιο σημαντικό
Η πρόσβαση στη γνώση είναι προνόμιο της εποχής μας.
Αλλά η διάγνωση είναι σύνθετη πράξη.
Το σώμα δεν είναι λίστα λέξεων-κλειδιών.
Και το άγχος δεν είναι αξιόπιστος σύμβουλος.
Πριν πιστέψουμε το χειρότερο σενάριο που μας προτείνει η αναζήτηση, αξίζει να θυμηθούμε:
Η πληροφορία δεν είναι πάντα κατανόηση. Και η ηρεμία είναι συχνά πιο θεραπευτική από την υπερβολική αναζήτηση.
