Της Νανάς Παλαιτσάκη
Πριν το διαδίκτυο, αλήθεια πως ζούσαμε; Πάντως ζούσαμε, γράφαμε, σπουδάζαμε, ενημερωνόμασταν και φτάναμε στον προορισμό μας χωρίς Gps
Υπήρχε λοιπόν εποχή, που εγώ την πρόλαβα, όπου η αναμονή ήταν μέρος της γνώσης.
Στα ταξίδια μας, ακόμη και μέσα στην Αττική, για να βρούμε διεύθυνση είχαμε κάτι μεγάλους τόμους της ΕΛΠΑ με διευθύνσεις και σχεδιαγράμματα. Ο συνοδηγός διάβαζε χάρτες, ο οδηγός οδηγούσε, τις περισσότερες φορές τσακωνόμασταν αλλά τότε άρχιζε το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της διαδρομής. Ρωτούσαμε! Σπάνια περαστικός να μην ήθελε να μοιραστεί βεβαιότητα. Αμ δεν . Τελευταία λύση ο περιπτεράς και αν τίποτα δεν απέδιδε, ανοίγανε και πάλι οι τόμοι της ΕΛΠΑ …. Όμως στην τελική το σύστημα «δούλευε». Βρισκόμασταν
Ήταν η εποχή που δεν googlarame για να μάθουμε κάτι. Ψάχναμε στις εγκυκλοπαίδειες. Η μαμά μου είχε εμπιστοσύνη στην «ΗΛΙΟΣ», αλλά μετά ήρθε και η «ΔΟΜΗ» στο σπίτι .
Ήταν η εποχή που δεν στέλναμε μηνύματα, στέλναμε γράμματα και κάρτες. Οι κάρτες των Χριστουγέννων και του Πάσχα ήταν ολόκληρη ιεροτελεστία. Να επιλεγούν, να γραφτούν, να τσεκαριστούν μπας και ξεχνούσαμε κάποιον αγαπημένο. Τα γράμματα πάλι είχαν το δικό τους τελετουργικό αναλόγως τον παραλήπτη. Μερικά χαρτιά αλληλογραφίας, έμοιαζαν με έργα τέχνης. Ήταν θυμάμαι μερικά πάρα πολύ λεπτά, σαν ιστός αράχνης, ή σαν λεπτό μετάξι, και άλλα που ήταν ποτισμένα σε άρωμα και μαζί με τα γραφόμενα εισχωρούσε και η αίσθηση πολυτέλειας
Το τηλέφωνο τότε βρισκόταν σ ένα συγκεκριμένο τραπεζάκι στη είσοδο του χολ, των περισσοτέρων σπιτιών, άντε και μια συσκευή να υπήρχε και στο γραφείο και από εκεί λεγόντουσαν τα όσα ήθελες να πεις γιατί, τις περισσότερες φορές το ιδιωτικό ήταν αδύνατον να προστατευτεί. Όλη η οικογένεια μάθαινε τα νέα του τηλεφωνήματος και αν δεν τα μάθαινε από πρώτο χέρι, τα υπέθετε
Όταν η πληροφορία δεν ήταν άμεση
Πριν το διαδίκτυο η πληροφορία δεν ήταν ατελείωτη. Ήταν περιορισμένη
Για να μάθεις κάτι
Έπρεπε να ρωτήσεις κάποιον μεγαλύτερο, να πας σε βιβλιοθήκη, να σκαρφαλώσεις σε ράφια, να ζητήσεις βοήθεια από τον βιβλιοθηκάριο και μετά να τα διαβάζεις από την αρχή ως το τέλος κρατώντας σημειώσεις
Η γνώση για ν’ αποκτηθεί είχε διαδρομή μεγάλη. Δεν υπήρχαν γρήγορες απαντήσεις . Αυτή η διαδικασία λεγόταν έρευνα και η έρευνα απαιτούσε συγκέντρωση
Η γνώση είχε διαδρομή. Δεν ήταν στιγμιαία.
Το γράψιμο δεν ήταν πληκτρολόγηση
Τα κείμενα δεν διορθώνονταν με delete.
Τα λάθη έμεναν στο χαρτί.
Η γραφή είχε βραδύτητα. Η σκέψη έπρεπε να προηγηθεί της φράσης.
Το γράμμα είχε πρόθεση. Η επιστολή είχε διάρκεια. Το ημερολόγιο είχε μυστικότητα.
Το γραπτό δεν ήταν ανάρτηση. Ήταν κατάθεση ψυχής
Η μάθηση ήταν γραμμική
Διαβάζαμε κεφάλαιο-κεφάλαιο.
Δεν πηδούσαμε από σύνδεσμο σε σύνδεσμο.
Η προσοχή δεν διακοπτόταν από ειδοποιήσεις.
Υπήρχε λιγότερη πληροφορία και εμβαθύναμε περισσότερο αναλύοντάς το
Η γνώση δεν ήταν κατακερματισμένη. Ήταν αφήγηση.
Η ζωή χωρίς «online παρουσία»
Δεν υπήρχε status. Δεν υπήρχε story.
Υπήρχε φυσική παρουσία.
Αν δεν ήσουν κάπου, απλώς δεν ήσουν εκεί.
Δεν υπήρχε FOMO γιατί δεν υπήρχε συνεχής πρόσβαση στην εμπειρία των άλλων.
Οι στιγμές δεν τεκμηριώνονταν. Τις ζούσαμε
Δεν ήταν όλα καλύτερα
Η πρόσβαση στη γνώση ήταν περιορισμένη.
Η ενημέρωση αργή.
Η επικοινωνία δύσκολη για αποστάσεις.
Το διαδίκτυο διέδωσε πληροφορίες Ένωσε ανθρώπους. Έδωσε φωνή.
Το ερώτημα δεν είναι αν ήταν καλύτερα.
Το ερώτημα είναι τι χάσαμε.
Πόσο αλλάξαμε εμείς;
Σήμερα έχουμε άμεση απάντηση σε όλα.
Αλλά
- Δεν έχουμε υπομονή
- Η μνήμη έγινε εξωτερική (cloud).
- Η αναμονή έγινε δυσανεξία
- Η ταχύτητα έγινε κανονικότητα.
Και ίσως, χωρίς να το καταλάβουμε, χάσαμε την ικανότητα της αργής σκέψης.
Ίσως το ζήτημα δεν είναι η τεχνολογία
Το διαδίκτυο δεν είναι εχθρός. Είναι εργαλείο.
Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να διατηρήσουμε κάτι από εκείνη την εποχή:
- Να διαβάζουμε χωρίς διακοπή.
- Να γράφουμε χωρίς να σκεφτόμαστε ποιος θα το δει.
- Να μαθαίνουμε χωρίς βιασύνη.
- Να ζούμε χωρίς ν’ αναρτούμε παρουσία
Η εποχή πριν το διαδίκτυο μας θυμίζει κάτι απλό:
Ότι η γνώση θέλει χρόνο.
Ότι η σκέψη θέλει σιωπή.
Ότι η παρουσία δεν χρειάζεται σύνδεση.
Και ίσως, μέσα στην υπερσύνδεση, το πιο σύγχρονο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να επιστρέψουμε — έστω για λίγο — σε εκείνη την αργή, αναλογική ζωή, για να προστατεύσουμε κάποιες μοναδικές δεξιότητες που αξίζει να κρατήσουμε
