«Δεν επιθυμώ οι γυναίκες να έχουν εξουσία πάνω στους άνδρες, αλλά πάνω στον εαυτό τους».
— Mary Wollstonecraft
Στα τέλη του 18ου αιώνα, σε μια εποχή όπου η φωνή των γυναικών σπάνια ακουγόταν στον δημόσιο διάλογο, μια Βρετανίδα συγγραφέας τόλμησε να θέσει ένα ριζοσπαστικό ερώτημα: γιατί οι γυναίκες να μην έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άνδρες; Η Mary Wollstonecraft, φιλόσοφος και συγγραφέας θεωρείται σήμερα μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της διεκδίκησης της ισότητας των φύλων.
Γεννημένη το 1759 στο Λονδίνο, η Wollstonecraft μεγάλωσε σε μια κοινωνία όπου οι γυναίκες περιορίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στον ρόλο της συζύγου και της μητέρας. Η εκπαίδευσή τους ήταν περιορισμένη και η συμμετοχή τους στην πολιτική ή στην πνευματική ζωή σχεδόν ανύπαρκτη. Ωστόσο, η ίδια αρνήθηκε να αποδεχθεί αυτά τα όρια. Μέσα από τη συγγραφή και τη διδασκαλία, προσπάθησε να διαμορφώσει μια διαφορετική αντίληψη για τη θέση των γυναικών στην κοινωνία.
Το 1792 δημοσίευσε το έργο που έμελλε να τη συνδέσει με την ιστορία των κοινωνικών ιδεών: «A Vindication of the Rights of Woman». Στο βιβλίο αυτό, η Wollstonecraft υποστήριξε ότι οι γυναίκες δεν είναι κατώτερες από τους άνδρες από τη φύση τους, αλλά εμφανίζονται έτσι επειδή δεν έχουν πρόσβαση στην ίδια εκπαίδευση. Υποστήριξε ότι η κοινωνία θα μπορούσε να γίνει πιο δίκαιη και πιο ορθολογική μόνο εάν οι γυναίκες είχαν ίσες ευκαιρίες στη μόρφωση και στη συμμετοχή στη δημόσια ζωή.
Οι απόψεις της θεωρήθηκαν εξαιρετικά τολμηρές για την εποχή. Πολλοί σύγχρονοί της αντιμετώπισαν τις ιδέες της με δυσπιστία ή και ειρωνεία, ενώ η προσωπική της ζωή συχνά χρησιμοποιήθηκε για να υπονομευθεί η αξιοπιστία της. Παρ’ όλα αυτά, η Wollstonecraft δεν εγκατέλειψε ποτέ τη βασική της πεποίθηση: ότι η ισότητα των φύλων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για μια δίκαιη κοινωνία.
Η ζωή της ήταν σύντομη. Πέθανε το 1797, σε ηλικία μόλις 38 ετών, λίγες ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης της, της μελλοντικής συγγραφέα Mary Shelley, δημιουργού του Frankenstein. Για δεκαετίες μετά τον θάνατό της, το έργο της παρέμεινε σχετικά στο περιθώριο. Ωστόσο, με την ανάπτυξη των κινημάτων για τα δικαιώματα των γυναικών τον 19ο και 20ό αιώνα, οι ιδέες της επανεκτιμήθηκαν.
Σήμερα, η Mary Wollstonecraft θεωρείται μία από τις θεμελιώτριες της σύγχρονης φεμινιστικής σκέψης. Τα κείμενά της συνεχίζουν να διαβάζονται και να συζητούνται, όχι μόνο ως ιστορικά ντοκουμέντα αλλά και ως ζωντανές παρεμβάσεις στον διάλογο για την ισότητα, την εκπαίδευση και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η κληρονομιά της Wollstonecraft υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες κοινωνικές αλλαγές συχνά ξεκινούν από φωνές που τολμούν να αμφισβητήσουν το κατεστημένο της εποχής τους. Και σε αυτή την περίπτωση, μια γυναίκα που μίλησε για ισότητα πριν από περισσότερα από δύο αιώνες εξακολουθεί να εμπνέει τον σύγχρονο κόσμο.
Πηγές
- Wollstonecraft, M. (1792). A Vindication of the Rights of Woman.
- Taylor, B. (2003). Mary Wollstonecraft: A Revolutionary Life. Vintage Books.
- Encyclopaedia Britannica – Mary Wollstonecraft
- Stanford Encyclopedia of Philosophy – Mary Wollstonecraft
- BBC History – Mary Wollstonecraft and the birth of feminism
- Encyclopaedia Britannica. Mary Wollstonecraft.
- Stanford Encyclopedia of Philosophy. Mary Wollstonecraft.
