Γράφει η Νανά Παλαιτσάκη
Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι πολύ ιδιαίτερη περίοδος μέσα στον χρόνο. Είναι μια περίοδος όπου κάθε μέρα παρουσιάζει μια καινούργια εξέλιξη του θείου δράματος, με το οποίο οι πιστοί επιχειρούν μια συναισθηματική ταύτιση.
Εάν μπεις στις φάσεις της εξέλιξης των γεγονότων και δεν ανήκεις στην κατηγορία που ταυτίζει τις μέρες αυτές, μόνο με την εκδρομή, τις αγορές, τον θόρυβο, το φαγοπότι, τότε μπορεί να νιώσεις, ότι οι μέρες σε επηρεάζουν σιωπηλά.
Από τον θυμό του Ιησού με τους Γραμματείς και του Φαρισαίους , το παζάρι έξω από τον ναό, την προδοσία του Ιούδα και το μαρτύριο της Σταύρωσης, τις συζητήσεις των μαθητών και το θρήνο της μάνας, έως την Ανάσταση, όλα τα δρώμενα διαθέτουν τεράστιους συμβολισμούς.
Γι’ αυτές τις μέρες και την αξία τους στα υπαρξιακά ερωτήματα του ανθρώπου, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης δεν λειτουργεί σαν ένας «κλασσικός συγγραφέας». Αν τον διαβάσεις, θα αντιληφθείς όλες τις φάσεις του δράματος, μέσω της μοναδικότητας της γραφής του που δημιούργησε αριστουργήματα περιγραφών.
Ο Κόσμος που περιγράφει είναι η Σκιάθος του 19ου αιώνα. Άνθρωποι φτωχοί, σκληροί που επιχειρούσαν να επιβιώσουν σε συνθήκες αφιλόξενες. Οι άνθρωποι ζούσαν κοντά στην φύση και μεγάλωναν μαζί με την φύση και ίσως αυτός ήταν ένας από τους λόγους που είχαν έντονο το συναίσθημα του δέους που προκύπτει από το Θείο και το Ιερό
Στο «Στο Χριστό στο Κάστρο», η διαδρομή προς τη λειτουργία είναι σχεδόν δοκιμασία.
Δεν υπάρχει ευκολία. Υπάρχει μόνο επιμονή.
«Ἐβάδιζον ἐν τῷ σκότει, ὑπὸ τὴν λάμψιν τῶν ἀστέρων.»
Για να συναντήσουν την Ανάσταση και ν’ ακούσουν το «δεύτε λάβετε φως», έπρεπε να το διεκδικήσουν «βήμα – βήμα»
Στον «Λαμπριάτικο Ψάλτη», ο άνθρωπος είναι συν δημιουργός της τελετής που με την συμμετοχή του εκφράζεται από τον τρόπο που ακούγεται ο ψάλτης
«Ἔψαλλεν ἀργά, κατανυκτικῶς, μετὰ βαθείας συγκινήσεως.»
Αυτό που διαβάζουμε δεν είναι “παράδοση” με τη μουσειακή έννοια.
Είναι ένας διαφορετικός τρόπος ν’ αξιολογείς τον χρόνο και τις αλλαγές που φέρνει
Ο χρόνος στον Παπαδιαμάντη δεν «τρέχει», σου δίνει πάντα την δυνατότητα ν’ ακούσεις ακόμη και τον ψίθυρο, ο χρόνος είναι κυκλικός, επιστρέψει μέσα από ίδιες γιορτές, ίδιες κινήσεις, ίδιες διαδρομές, όπου οι άνθρωποι δεν ψάχνουν το συναρπαστικό και ούτε κατά διάνοια το Trendy, ψάχνουν μόνο για την ανακούφιση που προσφέρει θεϊκό, στην διαδρομή τους ν’ αντέξουν, όσα δεν είχαν φανταστεί ότι θα άντεχαν
Και εκεί βρίσκεται η τεράστια απόσταση από το σήμερα. Σήμερα περιμένουμε από το Πάσχα να μας δώσει εξόδους, γλεντοκόπια, υπερβολή φαγητού είτε ανήκουν στην κατηγορία των νηστίσιμων είτε όχι, και ποτό, πολύ ποτό, ενώ παράλληλα προσπαθούμε με αγωνία να δείξουμε ευτυχισμένοι.
«Καὶ ἡ καμπάνα ἐσήμαινεν ἀργά, βαρέως…»
Οι πρωταγωνιστές του Παπαδιαμάντη συμμετείχαν στον χρόνο που τους οδηγούσε στην Ανάσταση, περιμένοντας να βιώσουν όλες τις φάσεις της ζωής από την γέννηση ως τον θάνατο, χωρίς να βιάζουν τον χρόνο
Ένα λόγος για να συναντήσεις τον Παπαδιαμάντη, αν δεν τον έχεις συναντήσει, είναι για ν’ αντιληφθείς πως η ευδαιμονία της γιορτής ερχόταν από την συμμετοχή στην κοινότητα, όχι σαν υποχρέωση, αλλά σαν μοναδική ευκαιρία, έχοντας ελάχιστα να αισθάνεσαι μοναδικός
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, για μένα είναι ποιητής και φιλόσοφος, εκκλησιαστικός δάσκαλος, στοχαστής και απίθανος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, παντρεύει στα έργα του όλες τις πτυχές του χαρακτήρα του, που έζησε περιφρονημένος, στερημένος, πεινασμένος, σαν όσιος και σαν αλήτης ταυτόχρονα
