Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη κάνει τεράστια βήματα στην καταπολέμηση του καρκίνου. Παρ’ όλα αυτά, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα παραμένει: γιατί πολλοί όγκοι γίνονται ανθεκτικοί στα φάρμακα;
Ένα πρόσφατο άρθρο του The Economist ρίχνει φως σε έναν εντυπωσιακό μηχανισμό που χρησιμοποιούν τα καρκινικά κύτταρα για να επιβιώνουν — αλλά και σε έναν πιθανό τρόπο να τον στρέψουμε εναντίον τους.
Το «κόλπο» των καρκινικών κυττάρων
Κανονικά, το γενετικό μας υλικό (DNA) βρίσκεται οργανωμένο μέσα στα χρωμοσώματα. Όταν τα κύτταρα διαιρούνται, το DNA μοιράζεται με ακρίβεια στα νέα κύτταρα.
Όμως, σε πολλούς καρκίνους συμβαίνει κάτι διαφορετικό:
Μικρά κομμάτια DNA αποσπώνται από τα χρωμοσώματα και σχηματίζουν ανεξάρτητους «δακτυλίους».
Αυτά ονομάζονται εξωχρωμοσωμικό DNA (extrachromosomal DNA ή ecDNA).
Γιατί αυτό είναι πρόβλημα
Σε αντίθεση με το κανονικό DNA:
- Το ecDNA δεν μοιράζεται ομοιόμορφα στα νέα κύτταρα
- Κάποια κύτταρα παίρνουν πολύ περισσότερο DNA από άλλα
- Αυτό οδηγεί σε μεγάλη γενετική «ποικιλία» μέσα στον ίδιο όγκο
Με απλά λόγια:
Ο καρκίνος «πειραματίζεται» πολύ πιο γρήγορα.
Πώς γίνεται ανθεκτικός στα φάρμακα
Αυτή η ποικιλία σημαίνει ότι:
- Κάποια καρκινικά κύτταρα μπορεί τυχαία να έχουν περισσότερα αντίγραφα γονιδίων που τα προστατεύουν
- Όταν δοθεί ένα φάρμακο, τα περισσότερα κύτταρα πεθαίνουν
- Όμως λίγα επιβιώνουν — και αυτά πολλαπλασιάζονται
Έτσι δημιουργείται η ανθεκτικότητα στη θεραπεία
Το αισιόδοξο νέο
Το πιο ενδιαφέρον σημείο της έρευνας είναι ότι αυτό το «πλεονέκτημα» του καρκίνου μπορεί να είναι και αδυναμία.
Τα κύτταρα που βασίζονται σε ecDNA:
- Είναι πιο «ασταθή»
- Εξαρτώνται από αυτόν τον μηχανισμό για να επιβιώσουν
Οι επιστήμονες εξετάζουν ήδη τρόπους για να:
- μπλοκάρουν τη δημιουργία του ecDNA
- ή να στοχεύσουν τα κύτταρα που το χρησιμοποιούν
Αν αυτό πετύχει, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο αποτελεσματικές θεραπείες.
Γιατί μας αφορά όλους
Η κατανόηση του πώς ο καρκίνος εξελίσσεται είναι κρίσιμη:
- βοηθά στη δημιουργία νέων φαρμάκων
- εξηγεί γιατί κάποιες θεραπείες αποτυγχάνουν
- φέρνει πιο κοντά την εξατομικευμένη ιατρική
Ο καρκίνος δεν είναι στατικός — εξελίσσεται συνεχώς.
Αλλά πλέον, η επιστήμη αρχίζει να καταλαβαίνει τα «τρικ» του.
Πηγές
- The Economist – Tumour cells use a genetic trick to become drug-resistant
- Livemint – Tumour cells use a genetic trick to become drug-resistant
