Ο βελονισμός, μια πρακτική της Παραδοσιακής Κινεζικής Ιατρικής, χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για την αντιμετώπιση του πόνου, όμως για μεγάλο διάστημα πολλοί δυτικοί επιστήμονες τον θεωρούσαν περισσότερο φαινόμενο placebo παρά πραγματική θεραπεία. Σήμερα, χάρη στις σύγχρονες απεικονιστικές τεχνικές και την κλινική έρευνα, οι επιστήμονες αρχίζουν να κατανοούν καλύτερα πώς λειτουργεί.
Σύμφωνα με το άρθρο, όταν μια βελόνα εισέρχεται στο σώμα, προκαλεί μια μικρή μηχανική διέγερση στους ιστούς, η οποία ενεργοποιεί μια αλυσίδα βιοχημικών αντιδράσεων. Τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος απελευθερώνουν ουσίες όπως ισταμίνη, σεροτονίνη και αδενοσίνη, οι οποίες διεγείρουν νευρικές απολήξεις και στέλνουν σήματα στον εγκέφαλο. Αυτά τα σήματα επηρεάζουν περιοχές που σχετίζονται με την επεξεργασία και τη ρύθμιση του πόνου.
Οι ερευνητές πιστεύουν επίσης ότι ο βελονισμός ενεργοποιεί φυσικούς μηχανισμούς αναστολής του πόνου, δηλαδή ένα είδος «ο πόνος καταστέλλει τον πόνο», όπου ένα ερέθισμα μειώνει την αντίληψη ενός άλλου. Παρόμοιοι μηχανισμοί μπορεί να εμφανίζονται και σε άλλες θεραπείες αφής, όπως το μασάζ.
Οι νέες τεχνολογίες έχουν επιτρέψει στους επιστήμονες να παρατηρούν αυτές τις επιδράσεις σε πραγματικό χρόνο. Μαγνητικές τομογραφίες υψηλής ανάλυσης δείχνουν αλλαγές στη δραστηριότητα του εγκεφάλου μετά τη διέγερση συγκεκριμένων σημείων βελονισμού, ενώ ακτίνες Χ και υπέρηχοι αποκαλύπτουν την κινητοποίηση ανοσοκυττάρων και τις αλλαγές στους ιστούς γύρω από τη βελόνα.
Παράλληλα, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι και ο ψυχολογικός παράγοντας παίζει ρόλο. Η προσδοκία θεραπείας και η πίστη του ασθενούς μπορούν να ενεργοποιήσουν τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου και να ενισχύσουν την αίσθηση ανακούφισης. Ωστόσο, οι επιστήμονες προσπαθούν πλέον να διαχωρίσουν τις πραγματικές βιολογικές επιδράσεις από το placebo.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια πρόσφατη διπλά τυφλή κλινική μελέτη σε γυναίκες με χρόνιο πόνο στο αιδοίο. Στη μελέτη αυτή ούτε οι ασθενείς ούτε οι ερευνητές γνώριζαν ποιοι λάμβαναν πραγματικό ή ψεύτικο βελονισμό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι και οι δύο ομάδες παρουσίασαν κάποια ανακούφιση, όμως ο πραγματικός βελονισμός είχε σημαντικά πιο μακροχρόνια αποτελέσματα, που σε ορισμένες περιπτώσεις διαρκούσαν έως και 12 εβδομάδες. Οι ερευνητές εξηγούν ότι ο πραγματικός βελονισμός προκαλεί μικροτραυματισμούς που ενεργοποιούν το νευρικό σύστημα και τους φυσικούς μηχανισμούς αποκατάστασης του οργανισμού.
Το άρθρο αναφέρει επίσης ότι αρκετές έρευνες έχουν εντοπίσει συσχέτιση ανάμεσα στους παραδοσιακούς «μεσημβρινούς» της κινεζικής ιατρικής και σε δίκτυα νεύρων και συνδετικού ιστού στο ανθρώπινο σώμα. Ορισμένα σημεία βελονισμού φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα νευρικών ινών, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί είναι πιο αποτελεσματικά.
Η αυξανόμενη επιστημονική τεκμηρίωση έχει σημαντικές προεκτάσεις για τη δημόσια υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προωθεί πλέον την ενσωμάτωση τεκμηριωμένων παραδοσιακών θεραπειών στα σύγχρονα συστήματα υγείας. Ο βελονισμός θεωρείται μια σχετικά οικονομική και μη εθιστική μέθοδος αντιμετώπισης του πόνου, ιδιαίτερα σημαντική σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, όπου η κρίση των οπιοειδών έχει προκαλέσει εκατομμύρια θανάτους.
Παρότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να εντοπιστούν ποιοι ασθενείς ωφελούνται περισσότερο, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο βελονισμός δεν αποτελεί πλέον απλώς μια παραδοσιακή πρακτική, αλλά μια θεραπευτική μέθοδο με μετρήσιμες βιολογικές επιδράσεις.
Πληροφορίες από το National Geographic
