Μια από τις πιο αισιόδοξες εξελίξεις των τελευταίων ετών στην πρόληψη του καρκίνου έρχεται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet και παρουσιάστηκε από το National Geographic, οι γυναίκες που εμβολιάστηκαν κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) σε ηλικία 12-13 ετών εμφάνισαν σχεδόν μηδενικούς θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε νεαρή ηλικία.
Τα ευρήματα ενισχύουν την πεποίθηση της επιστημονικής κοινότητας ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να εξελιχθεί στην πρώτη μορφή καρκίνου που θα εξαλειφθεί σε μεγάλο βαθμό χάρη στον συνδυασμό εμβολιασμού και οργανωμένης πρόληψης.
Ένας καρκίνος που μπορεί να προληφθεί
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται σχεδόν πάντα από επίμονη λοίμωξη με στελέχη υψηλού κινδύνου του HPV, ενός ιδιαίτερα συχνού ιού που μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα έρθουν κάποια στιγμή σε επαφή με τον HPV, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις ο οργανισμός τον απομακρύνει φυσικά. Όταν η λοίμωξη επιμένει, μπορεί να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις και, σε βάθος χρόνου, σε καρκίνο.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), σχεδόν το 95% των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται με τον HPV. Ο ίδιος ιός συνδέεται επίσης με καρκίνους του πρωκτού, του πέους, του αιδοίου, του κόλπου και του στοματοφάρυγγα.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού του Ηνωμένου Βασιλείου, που ξεκίνησε το 2008. Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι στις γυναίκες που εμβολιάστηκαν πριν εκτεθούν στον ιό, οι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ήταν ουσιαστικά μηδενικοί στις νεότερες ηλικιακές ομάδες.
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι ο εμβολιασμός δεν μειώνει μόνο τις προκαρκινικές αλλοιώσεις, αλλά σώζει ζωές, προσφέροντας ισχυρή προστασία όταν γίνεται στην προτεινόμενη ηλικία.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον όλα τα βασικά εργαλεία για την πρόληψη της νόσου.
Ο εμβολιασμός κατά του HPV περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και συνιστάται τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια στις ηλικίες που προβλέπουν οι εθνικές οδηγίες, καθώς ο ιός αφορά και τα δύο φύλα.
Παράλληλα, μέσω του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Προλαμβάνω», οι γυναίκες στις προβλεπόμενες ηλικιακές ομάδες μπορούν να υποβληθούν δωρεάν σε οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο με σύγχρονες εξετάσεις HPV DNA, που επιτρέπουν τον εντοπισμό γυναικών με αυξημένο κίνδυνο πριν ακόμη εμφανιστούν προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ο εμβολιασμός και ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελούν δύο συμπληρωματικά μέτρα πρόληψης. Το εμβόλιο δεν υποκαθιστά τον προληπτικό έλεγχο, όπως και ο προληπτικός έλεγχος δεν αντικαθιστά τον εμβολιασμό.
Οι στόχοι του ΠΟΥ
Το 2020 ο ΠΟΥ εγκαινίασε την παγκόσμια στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Η στρατηγική βασίζεται στους στόχους 90-70-90 έως το 2030:
- το 90% των κοριτσιών να έχει εμβολιαστεί κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών,
- το 70% των γυναικών να υποβάλλεται σε προσυμπτωματικό έλεγχο έως τα 35 και ξανά έως τα 45 έτη,
- το 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο να λαμβάνει έγκαιρη θεραπεία.
Η επίτευξη αυτών των στόχων εκτιμάται ότι θα αποτρέψει εκατομμύρια νέα περιστατικά και θανάτους παγκοσμίως.
Υπάρχει ακόμη δρόμος
Παρότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τα τελευταία χρόνια τόσο τον εμβολιασμό όσο και τα προγράμματα πρόληψης, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εμβολιαστική κάλυψη εξακολουθεί να υπολείπεται του στόχου του 90% που έχει θέσει ο ΠΟΥ.
Ελληνικές μελέτες δείχνουν ότι όσο αυξάνονται ο εμβολιασμός και η συμμετοχή των γυναικών στον προσυμπτωματικό έλεγχο, τόσο πλησιάζει και η προοπτική εξάλειψης της νόσου στη χώρα μας μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Ένα μήνυμα αισιοδοξίας
Κάθε χρόνο, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας εξακολουθεί να διαγιγνώσκεται σε εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες παγκοσμίως και να προκαλεί περισσότερους από 350.000 θανάτους, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΠΟΥ. Ωστόσο, είναι μία από τις ελάχιστες μορφές καρκίνου για τις οποίες υπάρχουν σήμερα αποτελεσματικά μέσα πρόληψης: ο εμβολιασμός, ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος και η έγκαιρη θεραπεία των προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Η εμπειρία του Ηνωμένου Βασιλείου αποδεικνύει ότι όταν αυτά τα τρία «όπλα» εφαρμόζονται συστηματικά, τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να αυξηθεί η συμμετοχή στον εμβολιασμό και στον προληπτικό έλεγχο, ώστε οι επόμενες γενιές να γνωρίσουν τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ως μια νόσο που μπορεί, σε μεγάλο βαθμό, να προληφθεί.
