Οι τελευταίες ημέρες του Αυγούστου δεν μοιάζουν με το τέλος κανενός άλλου μήνα. Για κάποιους σημαίνουν επιστροφή, για άλλους αναχώρηση και για πολλούς μια παράξενη ανάγκη να ξεκουραστούν από τις ίδιες τους τις διακοπές.
Υπάρχει κάτι διαφορετικό στις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου. Το φθινόπωρο δεν έχει ξεκινήσει, καθώς οι θερμοκρασίες αρκετές φορές φτάνουν τα σαραντάρια, αλλά επειδή οι μέρες μικραίνουν, αν και οι θάλασσες είναι ζεστές, αν και ο Σεπτέμβριος είναι ο καλύτερος μήνας για διακοπές , κάτι μέσα μας έχει αρχίσει ν’ αλλάζει.
Τα αυτοκίνητα στις πόλεις γίνονται περισσότερα. Τα μαγαζιά που είχαν «κατεβάσει ρολά» για είκοσι μέρες τον Αύγουστο ανοίγουν το ένα μετά το άλλο και οι κουβέντες για τα πλάνα του Σεπτεμβρίου, γίνονται όλο και συχνότερες.
Για κάποιους, βέβαια, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Την ώρα που οι περισσότεροι επιστρέφουν, εκείνοι ετοιμάζουν βαλίτσες. Είναι οι άνθρωποι που επέλεξαν τις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου για τις διακοπές τους και βλέπουν μπροστά τους αυτό που οι υπόλοιποι αφήνουν πίσω.
Ίσως γι’ αυτό το τέλος Αυγούστου είναι τόσο ιδιαίτερο: η επιστροφή και η αναχώρηση συμβαίνουν ταυτόχρονα.
Ένας μήνας που δεν τελειώνει όπως οι άλλοι
Κανείς δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τελευταίες ημέρες του Μαρτίου ή του Νοεμβρίου. Το τέλος του Αυγούστου, όμως, λειτουργεί σχεδόν σαν ένα μικρό ορόσημο.
Μπορεί το ημερολόγιο να επιμένει ότι το καλοκαίρι συνεχίζεται, όμως μέσα μας έχουμε μάθει να συνδέουμε την 1η Σεπτεμβρίου με μια καινούργια αρχή. Τα σχολικά χρόνια έχουν αφήσει ίσως βαθύτερο αποτύπωμα απ’ όσο φανταζόμαστε: ο Σεπτέμβριος εξακολουθεί, ακόμη και στην ενήλικη ζωή, να μοιάζει λίγο με την αρχή μιας νέας χρονιάς.
Επιστρέφουμε λοιπόν και αρχίζουμε να οργανώνουμε τη ζωή μας. Δουλειά, υποχρεώσεις, προγράμματα, αποφάσεις που αναβάλαμε «για μετά τις διακοπές».
Μόνο που πολλές φορές επιστρέφουμε με μια μικρή έκπληξη.
Είμαστε κουρασμένοι.
«Μα μόλις γύρισα από διακοπές. Γιατί θέλω να κοιμηθώ;» Είναι μια εμπειρία πολύ πιο συνηθισμένη απ’ όσο νομίζουμε.
Κάποιος έχει περάσει δέκα ή δεκαπέντε ημέρες μακριά από τη δουλειά. Δεν ξυπνούσε με ξυπνητήρι, δεν πήγαινε στο γραφείο, δεν είχε το καθημερινό άγχος των υποχρεώσεων. Κι όμως, επιστρέφει στο σπίτι και αισθάνεται ότι θα μπορούσε να κοιμάται για ώρες.
Η εξήγηση μπορεί να είναι απλή: οι διακοπές δεν σημαίνουν απαραίτητα ανάπαυση.
Στις διακοπές αλλάζουμε σχεδόν ολόκληρο το καθημερινό μας πρόγραμμα. Κοιμόμαστε αργότερα, ξενυχτάμε περισσότερο, τρώμε διαφορετικές ώρες, πίνουμε περισσότερο αλκοόλ, μετακινούμαστε, οδηγούμε μεγάλες αποστάσεις, κολυμπάμε, περπατάμε, εκτιθέμεθα για ώρες στη ζέστη.
Ακόμη και το ταξίδι από και προς τον προορισμό μπορεί να είναι κουραστικό: κίνηση στους δρόμους, πλοία, αεροδρόμια, αποσκευές, καθυστερήσεις.
Και υπάρχει κάτι ακόμη: στις λίγες ημέρες που έχουμε στη διάθεσή μας θέλουμε συχνά να τα προλάβουμε όλα.
Να πάμε στην παραλία. Να φάμε έξω. Να δούμε φίλους. Να επισκεφθούμε εκείνο το μέρος που μας πρότειναν. Να ξενυχτήσουμε. Να σηκωθούμε νωρίς την επόμενη ημέρα για να μη «χάσουμε τη μέρα».
Οι διακοπές μπορεί έτσι να μετατραπούν, χωρίς να το καταλάβουμε, σε ένα διαφορετικό είδος προγράμματος. Πιο ευχάριστο από τη δουλειά, αναμφίβολα. Όχι όμως πάντοτε πιο ξεκούραστο.
Μήπως στις διακοπές καταλαβαίνουμε πόσο κουρασμένοι ήμασταν;
Υπάρχει όμως και μια άλλη πιθανότητα. Να μην επιστρέψαμε κουρασμένοι από τις διακοπές, αλλά να είχαμε φύγει ήδη κουρασμένοι για διακοπές.
Για μήνες μπορεί να λειτουργούμε σε υψηλές ταχύτητες. Υποχρεώσεις, deadlines, οικονομικές ανησυχίες, οικογενειακές ευθύνες, συνεχής επικοινωνία, κινητά τηλέφωνα και μια καθημερινότητα που σπάνια σταματά.
Όσο όλα αυτά τρέχουν, τρέχουμε κι εμείς.
Όταν όμως η ένταση μειωθεί, το σώμα μπορεί να αρχίσει να ζητά αυτό που στερήθηκε: ύπνο και πραγματική ανάπαυση.
Δέκα ημέρες μακριά από το γραφείο δεν μπορούν πάντοτε να εξαφανίσουν την κόπωση πολλών μηνών.
Και υπάρχει και η ψυχική κούραση των… τέλειων διακοπών
Οι σύγχρονες διακοπές έχουν αποκτήσει και μια περίεργη απαίτηση: πρέπει να περάσουμε υπέροχα.
Έχουμε πληρώσει, έχουμε περιμένει, έχουμε οργανώσει. Οι φωτογραφίες γύρω μας δείχνουν γαλαζοπράσινα νερά, υπέροχα ηλιοβασιλέματα και ανθρώπους που φαίνεται να ζουν την καλύτερη εβδομάδα της ζωής τους.
Κάπως έτσι δημιουργείται η αίσθηση ότι κάθε ημέρα των διακοπών πρέπει να αξιοποιηθεί. Αλλά η πραγματική ξεκούραση είναι συχνά πολύ λιγότερο φωτογενής.
Μπορεί να σημαίνει ότι ένα μεσημέρι δεν κάναμε απολύτως τίποτα. Ότι κοιμηθήκαμε δύο ώρες. Ότι δεν πήγαμε στην περίφημη παραλία που «έπρεπε» να δούμε. Ότι μείναμε στη βεράντα διαβάζοντας ένα βιβλίο ή απλώς κοιτάζοντας τη θάλασσα.
Ίσως τελικά το σώμα μας να γνωρίζει καλύτερα από το πρόγραμμα των διακοπών μας τι πραγματικά χρειάζεται.
Το παράξενο συναίσθημα της επιστροφής
Υπάρχει, τέλος, και κάτι που δεν μετριέται σε ώρες ύπνου. Η επιστροφή σημαίνει μετάβαση.
Μέχρι χθες η μεγαλύτερη απόφαση της ημέρας μπορεί να ήταν σε ποια παραλία θα πάμε. Σήμερα ανοίγουμε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και βρίσκουμε δεκάδες εκκρεμότητες.
Το μυαλό πρέπει να αλλάξει ταχύτητα.
Από την προσωρινή ελευθερία επιστρέφει στη δομή, στο ωράριο και στην ευθύνη. Και αυτή η προσαρμογή μπορεί από μόνη της να δημιουργεί ένα αίσθημα κόπωσης, ακόμη κι αν οι διακοπές ήταν πραγματικά όμορφες.
Ίσως δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε «πανέτοιμοι»
Έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τις διακοπές περίπου σαν φορτιστή: φεύγουμε με άδεια μπαταρία και θεωρούμε ότι οφείλουμε να επιστρέψουμε στο 100%.
Ο άνθρωπος όμως δεν λειτουργεί ακριβώς έτσι.Μπορούμε να έχουμε περάσει υπέροχα και να είμαστε κουρασμένοι.
Μπορούμε να έχουμε γελάσει, να έχουμε κολυμπήσει, να έχουμε δει ανθρώπους που αγαπάμε, να έχουμε γεμίσει εικόνες και αναμνήσεις και παρ’ όλα αυτά, όταν γυρίσουμε σπίτι, να θέλουμε απλώς το κρεβάτι μας.
Δεν ακυρώνει τις διακοπές μας. Ίσως απλώς αποδεικνύει ότι άλλο διακοπές και άλλο ανάπαυση.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου.
Άλλοι ξεπακετάρουν και άλλοι ετοιμάζουν βαλίτσες. Άλλοι επιστρέφουν στη δουλειά και άλλοι βάζουν για πρώτη φορά φέτος το κινητό στο αθόρυβο. Οι πόλεις ξαναβρίσκουν τον θόρυβό τους, ενώ στα νησιά και στις παραλίες το καλοκαίρι συνεχίζεται. Ίσως αυτή να είναι τελικά η γοητεία του τέλους Αυγούστου.
Δεν είναι το τέλος του καλοκαιριού. Είναι εκείνη η μικρή ενδιάμεση περίοδος κατά την οποία το καλοκαίρι είναι ακόμη εδώ, αλλά εμείς έχουμε ήδη αρχίσει να κοιτάζουμε προς τον Σεπτέμβριο.
Και αν επιστρέφοντας νιώθουμε ότι χρειαζόμαστε λίγο περισσότερο ύπνο, ίσως δεν χρειάζεται να αναρωτιόμαστε γιατί.
Μπορεί απλώς, για πρώτη φορά έπειτα από πολύ καιρό, να έχουμε δώσει στον εαυτό μας την ευκαιρία να καταλάβει πόσο κουρασμένος ήταν.
