Μια επένδυση περίπου 70 εκατ. ευρώ στα Σπάτα επιχειρεί να ενώσει έρευνα, startups, προκλινική ανάπτυξη και διεθνή επιστημονικά δίκτυα και να κρατήσει στην Ελλάδα ιδέες και επιστήμονες που μέχρι σήμερα συχνά αναζητούσαν διέξοδο στο εξωτερικό.
Το ερώτημα για την Ελλάδα δεν ήταν ποτέ αν διαθέτει καλούς επιστήμονες. Τους διαθέτει και πολλοί από αυτούς έχουν διακριθεί στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εταιρείες βιοτεχνολογίας του κόσμου. Το δύσκολο ερώτημα ήταν διαφορετικό: Μπορεί μια επιστημονική ιδέα που γεννιέται στην Ελλάδα να παραμείνει εδώ, να εξελιχθεί, να χρηματοδοτηθεί και κάποια στιγμή να φτάσει πιο κοντά στον ασθενή;
Το Athens LifeTech Park, στα Σπάτα, επιχειρεί να δώσει μια πρακτική απάντηση σε αυτό ακριβώς το κενό. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου τις εγκαταστάσεις του Πάρκου Βιοτεχνολογίας, μιας πρωτοβουλίας της ELPEN, συνοδευόμενος μεταξύ άλλων από τους υπουργούς Υγείας, Παιδείας και Ανάπτυξης. Κατά την επίσκεψή του περιηγήθηκε στις ερευνητικές εγκαταστάσεις και στη θερμοκοιτίδα νεοφυών επιχειρήσεων, ενώ συνομίλησε με ερευνητές και στελέχη του Park.
Πολύ περισσότερο από ένα νέο ερευνητικό κτίριο
Η σημασία του Athens LifeTech Park βρίσκεται κυρίως στο μοντέλο που επιχειρεί να δημιουργήσει. Στον ίδιο κόμβο συνυπάρχουν θερμοκοιτίδα βιοτεχνολογίας 1.000 τ.μ., εγκαταστάσεις 1.500 τ.μ. για υπηρεσίες προκλινικής και μεταφραστικής έρευνας και κέντρο εκπαίδευσης και συνεδρίων 2.017 τ.μ., με αμφιθέατρο έως 300 ατόμων. Το Park λειτουργεί ως ανεξάρτητη μη κερδοσκοπική οντότητα, με ανεξάρτητο Διοικητικό Συμβούλιο, και δηλώνει ως αποστολή του την προώθηση της ανακάλυψης και ανάπτυξης φαρμάκων μέσω επιστημονικής αριστείας και συνεργασιών.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μια νεοφυή εταιρεία βιοτεχνολογίας. Η δημιουργία εξειδικευμένων εργαστηρίων, η αγορά εξοπλισμού και η συγκρότηση των κατάλληλων επιστημονικών υποδομών απαιτούν πολύ υψηλά κεφάλαια πριν ακόμη μια ιδέα αποδείξει ότι μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό προϊόν.
Η θερμοκοιτίδα του Athens LifeTech Park επιχειρεί να μειώσει αυτό το αρχικό εμπόδιο, προσφέροντας ιδιωτικά ή κοινόχρηστα εργαστήρια, εξοπλισμό και πρόσβαση σε συμβουλευτικά και συνεργατικά δίκτυα. Το μοντέλο της είναι μάλιστα equity-free, δηλαδή η παροχή των συγκεκριμένων υποδομών δεν προϋποθέτει παραχώρηση μετοχικού κεφαλαίου από τις startups.
Πηγή: Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού στιγμιότυπο από βίντεο
Από το εργαστήριο προς την κλινική ανάπτυξη
Στη βιοϊατρική έρευνα υπάρχει μια τεράστια απόσταση ανάμεσα σε μια πολλά υποσχόμενη επιστημονική ανακάλυψη και σε μια θεραπεία που μπορεί κάποτε να φτάσει στον άνθρωπο. Το Athens LifeTech Park έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να υποστηρίζει τμήματα αυτής της διαδρομής. Διαθέτει δυνατότητες προκλινικών και βιοαναλυτικών μελετών και μεταφραστικής υποστήριξης για πρώιμα ερευνητικά προγράμματα, με στόχο να βοηθά την εξέλιξη προγραμμάτων προς την κλινική επικύρωση.
Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι κάθε ερευνητική ιδέα θα καταλήξει σε νέο φάρμακο. Στην ανάπτυξη φαρμάκων οι αποτυχίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επιστημονικής διαδικασίας. Σημαίνει όμως ότι δημιουργούνται στην Ελλάδα υποδομές στις οποίες μια καλή ιδέα μπορεί να έχει περισσότερες πιθανότητες να δοκιμαστεί, να αξιολογηθεί και να ωριμάσει, πριν χρειαστεί να αναζητήσει ολόκληρο το επόμενο στάδιο ανάπτυξής της στο εξωτερικό.
Η «γέφυρα» με τους Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού
Αυτό ήταν και ένα από τα σημεία στα οποία στάθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Χαρακτήρισε το Athens LifeTech Park «εικόνα από το μέλλον» και «γέφυρα» μεταξύ της Ελλάδας και της ελληνικής διασποράς, επισημαίνοντας τη μεγάλη παρουσία Ελλήνων επιστημόνων στον διεθνή χώρο της βιοτεχνολογίας και των επιστημών υγείας. Και εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον στοίχημα.Για χρόνια η συζήτηση γύρω από το ελληνικό brain drain επικεντρωνόταν στο πώς θα επιστρέψουν οι επιστήμονες που έφυγαν. Ίσως, όμως, η σύγχρονη απάντηση να είναι πιο σύνθετη.
Δεν είναι απαραίτητο όλοι να επιστρέψουν μόνιμα. Αυτό που χρειάζεται είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα ερευνητικές υποδομές και εταιρείες αρκετά ισχυρές ώστε ένας Έλληνας επιστήμονας στη Βοστώνη, στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο ή στη Ζυρίχη να μπορεί να συνεργαστεί με μια ομάδα στην Αθήνα, να μεταφέρει τεχνογνωσία, να συμμετάσχει σε ένα project ή ακόμη και να δημιουργήσει εδώ μια νέα εταιρεία. Το Athens LifeTech Park δηλώνει άλλωστε ρητά ότι επιδιώκει να προσφέρει ένα σημείο «soft landing» για διεθνείς ομάδες και ομάδες της ελληνικής διασποράς.
Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ στην ελληνική φαρμακοβιομηχανία
Η συγκεκριμένη επένδυση εντάσσεται σε μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρωθυπουργός, το συνολικό αποτύπωμα των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στην ελληνική φαρμακοβιομηχανία ξεπερνά πλέον το 1 δισ. ευρώ, συνδέοντας την εγχώρια παραγωγή φαρμάκου και με τη συζήτηση που διεξάγεται στην Ευρώπη για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στο επενδυτικό clawback ως εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε για την ενθάρρυνση παραγωγικών επενδύσεων στον φαρμακευτικό κλάδο. Το Athens LifeTech Park χρηματοδοτήθηκε επίσης μέσω αυτού του μηχανισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχει ακόμη μία αναφορά του πρωθυπουργού: ότι απαιτούνται ρυθμιστικές αλλαγές που θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να ενισχύσει τη θέση της στις κλινικές έρευνες.
Και αυτό είναι κρίσιμο.Γιατί ένα πραγματικό οικοσύστημα life sciences δεν δημιουργείται μόνο με κτίρια και εργαστήρια. Χρειάζεται πανεπιστήμια, ερευνητές, φαρμακοβιομηχανία, CROs, νοσοκομεία, επενδυτικά κεφάλαια, startups, αποτελεσματικό κανονιστικό περιβάλλον και στο τελικό στάδιο δυνατότητα πραγματοποίησης ανταγωνιστικών κλινικών μελετών.
Το μεγάλο στοίχημα αρχίζει τώρα
Το Athens LifeTech Park είναι αναμφίβολα μια εντυπωσιακή υποδομή. Η επένδυση υπολογίζεται περίπου στα 70 εκατ. ευρώ και αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 15 στρεμμάτων. Όμως η πραγματική αξία ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν θα κριθεί από το μέγεθος ή την αρχιτεκτονική του. Θα κριθεί σε βάθος χρόνου.
Πόσες startups θα γεννηθούν ή θα αναπτυχθούν εκεί; Πόσα ερευνητικά προγράμματα θα προχωρήσουν; Πόσες διεθνείς συνεργασίες θα δημιουργηθούν; Πόσες πατέντες; Πόσοι νέοι επιστήμονες θα μπορέσουν να χτίσουν καριέρα στην Ελλάδα; Και, κυρίως, πόσες επιστημονικές ιδέες θα καταφέρουν να διανύσουν την εξαιρετικά δύσκολη απόσταση από το εργαστήριο προς την κλινική έρευνα και ενδεχομένως κάποτε προς τον ασθενή;
Εκεί θα μετρηθεί η επιτυχία. Και ίσως αυτή να είναι και η σημαντικότερη διάσταση της σημερινής είδησης: η Ελλάδα δεν επιχειρεί πλέον μόνο να παράγει φάρμακα. Επιχειρεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να συμμετέχει και στη δημιουργία της γνώσης από την οποία θα προκύψουν τα φάρμακα και οι θεραπείες του μέλλοντος.
Πηγή: iefimerida
