Τι σημαίνει «πιστοποιημένος», ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί την ύπνωση θεραπευτικά και τι ισχύει σε Ελλάδα, Ευρώπη και ΗΠΑ
Έρευνα Nanascent
Ένα πιστοποιητικό στον τοίχο. Ένας επαγγελματικός τίτλος σε μια ιστοσελίδα. Οι λέξεις «πιστοποιημένος υπνοθεραπευτής», «clinical hypnotherapist» ή «θεραπευτής ύπνωσης».
Για τον άνθρωπο που αναζητά βοήθεια, όλα αυτά μπορούν εύκολα να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι απέναντί του βρίσκεται ένας επαγγελματίας με αναγνωρισμένη εκπαίδευση, συγκεκριμένα επαγγελματικά δικαιώματα και θεσμικό έλεγχο.
Είναι όμως πάντοτε έτσι;
Η συζήτηση που έχει ανοίξει στην Ελλάδα γύρω από τις θεραπευτικές πρακτικές, τους επαγγελματικούς τίτλους και τον έλεγχο όσων παρέχουν υπηρεσίες που αγγίζουν τη σωματική ή την ψυχική υγεία φέρνει στην επιφάνεια ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα:
Ποιος μπορεί να δηλώνει υπνοθεραπευτής; Ποιος πιστοποιεί την εκπαίδευσή του; Και κυρίως, τι ακριβώς πιστοποιεί ένα certificate;
Η απάντηση είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο υποδηλώνει μία επαγγελματική κάρτα.
Πρώτα μια κρίσιμη διάκριση: η ύπνωση δεν είναι από μόνη της ψευδοεπιστήμη
Για να γίνει αυτή η συζήτηση με επιστημονική ακρίβεια χρειάζεται να αποφύγουμε το αντίθετο λάθος: να θεωρήσουμε ότι κάθε εφαρμογή της ύπνωσης ανήκει αυτομάτως στον χώρο της ψευδοεπιστήμης.
Η κλινική ύπνωση έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και χρησιμοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες ως συμπληρωματικό εργαλείο σε συγκεκριμένα θεραπευτικά περιβάλλοντα.
Η American Psychological Association αναφέρεται σε εκπαίδευση και πιστοποιήσεις στην clinical hypnosis για clinicians και επισημαίνει ότι, όπως συμβαίνει με κάθε ψυχοθεραπευτικό εργαλείο, η ουσιαστική κατάκτησή της απαιτεί εκπαίδευση και πρακτική.
Η European Society of Hypnosis (ESH) περιγράφει επίσης την ύπνωση ως μέθοδο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά μέσα στην ψυχοθεραπεία και υπογραμμίζει τη σημασία του επαγγελματικού υπόβαθρου του θεραπευτή.
Επομένως το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν «υπάρχει η ύπνωση».
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος την εφαρμόζει, για ποιον σκοπό, με ποια βασική επαγγελματική ιδιότητα και με ποια εκπαίδευση.
Το certificate δεν είναι το ίδιο πράγμα με άδεια άσκησης επαγγέλματος
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παρεξήγηση για τον πολίτη.
Ένα πιστοποιητικό εκπαίδευσης μπορεί να βεβαιώνει ότι κάποιος ολοκλήρωσε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το κράτος τού έχει απονείμει ένα ρυθμιζόμενο επαγγελματικό δικαίωμα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει ως ρυθμιζόμενο ένα επάγγελμα όταν για την πρόσβαση ή την άσκησή του απαιτούνται συγκεκριμένα προσόντα, εξετάσεις ή εγγραφή σε επαγγελματικό φορέα. Και το σημαντικότερο: τα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα δεν είναι ίδια σε όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρα οι λέξεις «ευρωπαϊκή πιστοποίηση» από μόνες τους δεν απαντούν στο βασικό ερώτημα:
Πιστοποίηση από ποιον και για ποιο ακριβώς επαγγελματικό δικαίωμα;
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ύπνωσης
Η European Society of Hypnosis προσφέρει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδειγμα για το πώς ένας επιστημονικός οργανισμός αντιμετωπίζει την κλινική ύπνωση.
Στις απαιτήσεις για το European Certificate of Hypnosis (ECH), η ESH ξεκινά από μια βασική παραδοχή: ο ενδιαφερόμενος είναι ήδη επαρκώς καταρτισμένος στο βασικό του επάγγελμα και θα χρησιμοποιήσει την ύπνωση μέσα στο πλαίσιο των επαγγελματικών δεξιοτήτων που ήδη διαθέτει.
Οι προδιαγραφές εκπαίδευσης αναφέρονται μεταξύ άλλων σε ιατρούς, οδοντιάτρους και ψυχολόγους και αντιμετωπίζουν την ύπνωση ως πρόσθετη εκπαίδευση πάνω σε ένα ήδη υφιστάμενο επαγγελματικό υπόβαθρο.
Αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει ουσιαστικά τη συζήτηση.
Δεν πρόκειται για τη λογική:
«Μαθαίνω ύπνωση, άρα γίνομαι επαγγελματίας υγείας».
Πρόκειται για τη λογική:
«Έχω ήδη την κατάλληλη επαγγελματική κατάρτιση και εκπαιδεύομαι επιπλέον στην κλινική ύπνωση».
Στις ΗΠΑ η διάκριση γίνεται ακόμη πιο καθαρή
Η American Society of Clinical Hypnosis (ASCH) θέτει πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη δική της πιστοποίηση.
Για να πιστοποιηθεί κάποιος στην Clinical Hypnosis από την ASCH πρέπει, μεταξύ άλλων, να διαθέτει τουλάχιστον μεταπτυχιακό τίτλο σε κατάλληλο κλάδο υγείας, να έχει την απαιτούμενη επαγγελματική άδεια ή πιστοποίηση στην πολιτεία ή επαρχία όπου εργάζεται, να ολοκληρώσει συγκεκριμένη εκπαίδευση στην κλινική ύπνωση και ώρες εξατομικευμένης εκπαίδευσης/consultation, καθώς και να διαθέτει εμπειρία ανεξάρτητης πρακτικής με κλινική ύπνωση.
Η ASCH μάλιστα κάνει ρητή διάκριση μεταξύ του επαγγελματία υγείας που χρησιμοποιεί clinical hypnosis και του lay hypnotist — κάποιου δηλαδή που έχει εκπαιδευτεί στην ύπνωση αλλά δεν διαθέτει το αντίστοιχο επαγγελματικό υπόβαθρο υγείας.
Η θέση της είναι χαρακτηριστική: η εκπαίδευση μόνο στην ύπνωση δεν παρέχει από μόνη της τις διαγνωστικές και θεραπευτικές δεξιότητες ούτε την επαγγελματική αδειοδότηση που απαιτούνται για την αντιμετώπιση ιατρικών, ψυχολογικών ή οδοντιατρικών προβλημάτων.
Το βρετανικό μοντέλο: όταν το κράτος δεν αδειοδοτεί το επάγγελμα
Το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζει μια διαφορετική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίπτωση.
Η Professional Standards Authority for Health and Social Care λειτουργεί πρόγραμμα Accredited Registers για επαγγελματικές κατηγορίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας οι οποίες δεν ρυθμίζονται νομοθετικά με τον ίδιο τρόπο όπως τα κλασικά αδειοδοτούμενα επαγγέλματα.
Στο σύστημα αυτό υπάρχει σήμερα και το National Hypnotherapy Society, του οποίου το μητρώο είναι διαπιστευμένο από την Professional Standards Authority. Η PSA αναφέρει ότι ο οργανισμός έχει ως στόχο οι εγγεγραμμένοι επαγγελματίες του να είναι ασφαλείς, επαρκείς και να λειτουργούν δεοντολογικά.
Είναι μια σημαντική διάκριση:
άλλο κρατική άδεια άσκησης ενός ρυθμιζόμενου επαγγέλματος και άλλο εθελοντικό επαγγελματικό μητρώο το οποίο υπόκειται σε σύστημα διαπίστευσης.
Για τον πολίτη όμως αυτές οι διαφορές δεν είναι πάντοτε εύκολο να γίνουν αντιληπτές.
Και στην Ελλάδα;
Εδώ η συζήτηση αποκτά σήμερα ιδιαίτερη επικαιρότητα.
Στην Ελλάδα, για την άσκηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου υπάρχει θεσμοθετημένη διαδικασία αναγγελίας άσκησης επαγγέλματος μέσω των αρμόδιων Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας. Η επίσημη διαδικασία παραπέμπει στον Ν. 991/1979 και στις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του.
Αντίστοιχα, για την άσκηση της ιατρικής απαιτείται άδεια άσκησης επαγγέλματος, με αρμόδιο φορέα τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.
Όμως το ερώτημα «ποιος είναι υπνοθεραπευτής;» δεν απαντάται με τον ίδιο τρόπο.
Και εδώ ακριβώς πρέπει να αποφεύγεται η σύγχυση μεταξύ ενός τίτλου που κάποιος χρησιμοποιεί για να περιγράψει την εκπαίδευση ή τις υπηρεσίες του και ενός νομοθετικά ρυθμιζόμενου επαγγελματικού τίτλου.
Το Nanascent δεν εντόπισε στην επίσημη ευρωπαϊκή βάση ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων ξεχωριστή ελληνική καταχώριση που να τεκμηριώνει τον «υπνοθεραπευτή» ως αυτοτελές ρυθμιζόμενο επάγγελμα. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, προειδοποιεί ότι όταν ένα επάγγελμα δεν εμφανίζεται στη βάση αυτό μπορεί να σημαίνει ότι δεν είναι ρυθμιζόμενο και συστήνει επιβεβαίωση από το αρμόδιο εθνικό σημείο επαφής.
Γι’ αυτό και χρειάζεται προσοχή πριν χρησιμοποιηθεί η φράση «αναγνωρισμένος υπνοθεραπευτής». Αναγνωρισμένος από ποιον;
Η Ελλάδα ετοιμάζεται να ανοίξει θεσμικά τη συζήτηση
Υπάρχει όμως μια εξέλιξη που κάνει το θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο.
Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 το Υπουργείο Υγείας έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση σχέδιο νόμου που προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη σύσταση Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων αλλά και Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας.
Η χρονική συγκυρία επομένως δεν είναι τυχαία.
Η δημόσια συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο μία μέθοδο ή έναν επαγγελματία. Αφορά το πολύ ευρύτερο ερώτημα του ποιος παρέχει υπηρεσίες που παρουσιάζονται ως θεραπευτικές, με ποια προσόντα και υπό ποιον έλεγχο.
Πότε ένα certificate πρέπει να μας κάνει να ρωτήσουμε περισσότερα
Το γεγονός ότι ένας επαγγελματίας παρουσιάζει ένα certificate δεν αποτελεί από μόνο του λόγο δυσπιστίας.
Αποτελεί όμως λόγο να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις.
Ποιος εξέδωσε την πιστοποίηση;
Ποια ήταν η διάρκεια και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης;
Απαιτούσε προηγούμενο πτυχίο σε επάγγελμα υγείας;
Υπήρχε εποπτευόμενη κλινική εκπαίδευση;
Ο άνθρωπος που παρέχει την υπηρεσία είναι ψυχολόγος, ιατρός ή άλλος αδειοδοτημένος επαγγελματίας υγείας;
Και κυρίως τι υπόσχεται ότι μπορεί να θεραπεύσει;
Γιατί εκεί βρίσκεται η ουσία.
Άλλο η χρήση τεχνικών χαλάρωσης ή ύπνωσης και άλλο η διάγνωση ή η θεραπεία μιας ψυχικής ή σωματικής διαταραχής.
Η λέξη «θεραπεία» έχει βάρος
Στην εποχή των social media, η γλώσσα της υγείας έχει περάσει πολύ εύκολα στην καθημερινή αγορά υπηρεσιών.
«Θεραπεία τραύματος».
«Θεραπεία άγχους».
«Απελευθέρωση από φοβίες».
«Αντιμετώπιση εξαρτήσεων».
«Θεραπεία ψυχοσωματικών προβλημάτων».
Όσο σοβαρότερος είναι ο ισχυρισμός, τόσο σημαντικότερο γίνεται να γνωρίζει ο πολίτης ποια είναι η βασική επαγγελματική ιδιότητα του ανθρώπου που βρίσκεται απέναντί του.
Ένα σεμινάριο μπορεί να προσθέσει μια δεξιότητα.
Δεν μετατρέπει όμως αυτομάτως τον κάτοχό του σε ψυχολόγο, ψυχίατρο, ιατρό ή άλλο αδειοδοτημένο επαγγελματία υγείας.
Το πραγματικό ερώτημα δεν αφορά μόνο την υπνοθεραπεία
Και ίσως εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο ζήτημα που αναδεικνύεται από αυτή την έρευνα.
Η υπνοθεραπεία είναι μόνο ένα παράδειγμα ενός πολύ ευρύτερου φαινομένου.
Coaches, counsellors, healers και κάθε είδους «therapists» εμφανίζονται πλέον σε ένα τεράστιο ψηφιακό οικοσύστημα υπηρεσιών ευεξίας και ψυχικής υγείας. Ορισμένοι διαθέτουν σοβαρή εκπαίδευση και τηρούν σαφή όρια. Άλλοι μπορεί να χρησιμοποιούν εντυπωσιακούς τίτλους και certificates που ο πολίτης δυσκολεύεται να αξιολογήσει.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι κάθε μη συμβατική ή συμπληρωματική πρακτική είναι απάτη. Ούτε όμως ότι κάθε ιδιωτική πιστοποίηση ισοδυναμεί με επιστημονική ή κρατική αναγνώριση. Η ουσιαστική απάντηση βρίσκεται στη διαφάνεια.
Ποιος είσαι.
Τι έχεις σπουδάσει.
Ποιος σε έχει αδειοδοτήσει.
Σε τι ακριβώς έχεις εκπαιδευτεί.
Ποιος σε εποπτεύει.
Και μέχρι πού φτάνουν τα επαγγελματικά σου όρια.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό για την Ελλάδα
Η συζήτηση λοιπόν δεν είναι εάν θα «απαγορευτεί η ύπνωση». Είναι πολύ πιο σοβαρή:
Όταν ένας πολίτης ζητά βοήθεια για την ψυχική ή τη σωματική του υγεία, μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποιος ακριβώς βρίσκεται απέναντί του;
Μπορεί να ξεχωρίσει ένα ιδιωτικό certificate από μια άδεια άσκησης επαγγέλματος;
Μπορεί να γνωρίζει εάν ο τίτλος που διαβάζει είναι θεσμικά κατοχυρωμένος;
Και όταν κάποιος υπόσχεται «θεραπεία», υπάρχει ένας σαφής μηχανισμός στον οποίο ο πολίτης μπορεί να απευθυνθεί αν κάτι πάει στραβά;
Η δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας δείχνει ότι η ελληνική Πολιτεία ανοίγει πλέον θεσμικά αυτή τη συζήτηση.
Και ίσως αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή να τεθεί ένα απλό ερώτημα που μέχρι σήμερα έμενε συχνά στη σκιά:
Όταν κάποιος μας λέει ότι είναι «πιστοποιημένος θεραπευτής», έχουμε μάθει να ρωτάμε: πιστοποιημένος από ποιον και για να κάνει τι;
Πηγές
• Υπουργείο Υγείας — Σχέδιο νόμου για Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων και Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, Σεπτέμβριος 2026.
• European Commission — Regulated Professions Database / Your Europe.
• European Society of Hypnosis — European Certificate of Hypnosis, Training Requirements.
• European Society of Hypnosis — Hypnosis Facts.
• American Society of Clinical Hypnosis — Certification Program.
• American Psychological Association — Hypnosis training and certifications.
• Professional Standards Authority, UK — National Hypnotherapy Society / Accredited Registers.
• Gov.gr / Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών — Αναγγελία άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου.
