Με επιστολή του προς τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο ΣΦΕΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη φαρμακευτική αγορά και την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στην καινοτομία. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά του στην Κλινική Έρευνα, καθώς επισημαίνει την απουσία ενός ουσιαστικού και ανταγωνιστικού πλαισίου κινήτρων που θα μπορούσε να ενισχύσει την προσέλκυση επενδύσεων και φαρμακευτικής καινοτομίας στη χώρα.
Ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η κατάσταση στη φαρμακευτική αγορά και ιδίως στα καινοτόμα φάρμακα βρίσκεται πραγματικά σε οριακό σημείο. Οι αντοχές του υφιστάμενου μοντέλου χρηματοδότησης εξαντλούνται και οι συνέπειες δεν αφορούν πλέον μόνο τη βιωσιμότητα των φαρμακευτικών επιχειρήσεων. Αφορούν άμεσα την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις θεραπείες που χρειάζονται και τη λειτουργικότητα του συστήματος υγείας εν γένει. Ανασκοπώντας τα δεδομένα καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα πως το μοντέλο δεν λειτουργεί. Για παράδειγμα:
α) Πώς να ερμηνεύσει κανείς το γεγονός ότι, σε μια χώρα όπου η ανεργία μειώνεται συστηματικά, η δαπάνη για τα φάρμακα των ανασφάλιστων αυξάνεται συνεχώς και έχει φτάσει πλέον τα €350 εκατ;
β) Ή πώς να ερμηνεύσει κανείς το γεγονός ότι η δαπάνη μέσω ΙΦΕΤ για έκτακτες εισαγωγές φαρμάκων έχει εκτιναχθεί στα €550 εκατ., καθιστώντας τον τη μεγαλύτερη φαρμακευτική εταιρεία στην Ελλάδα;
γ) Ή πώς να ερμηνεύσει κανείς το γεγονός ότι στο νοσοκομειακό περιβάλλον, όπου τόσο η ζήτηση όσο και η προσφορά ελέγχονται απολύτως από το Κράτος, η φαρμακευτική δαπάνη έχει εκτιναχθεί και το clawback για τα φάρμακα αξίας άνω των €30 ξεπερνά το 80%, καθιστώντας την περαιτέρω διάθεσή τους στη χώρα εξόχως προβληματική;
Η Ελλάδα καταγράφει τις υψηλότερες υποχρεωτικές επιστροφές στην Ευρώπη, πάνω στις χαμηλότερες αρχικές τιμές. Την ίδια στιγμή, εξακολουθούν να επιβάλλονται αναδρομικά clawbacks, ακόμη και σε φάρμακα που ουδέποτε διεκδίκησαν την κρατική αποζημίωση (βλ. πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ για την παχυσαρκία), χωρίς προηγούμενη διαβούλευση και χωρίς την παραμικρή προβλεψιμότητα. Επιπλέον, απουσιάζει ένα ουσιαστικό και ανταγωνιστικό πλαίσιο κινήτρων για την Κλινική Έρευνα. Αντί, λοιπόν, να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση φαρμακευτικής καινοτομίας και σχετικών επενδύσεων, διαμορφώνουμε ένα περιβάλλον που τις αποθαρρύνει.
Μετά από χρόνια συνεχών παρεμβάσεων και παρά τις διαβεβαιώσεις της Πολιτείας, πρέπει πλέον να αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα: τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί δεν αποδίδουν, ενώ ταυτόχρονα το χρηματοδοτικό κενό μεταξύ κρατικής χρηματοδότησης και πραγματικών αναγκών των ασθενών συνεχώς διευρύνεται. Η φαρμακευτική δαπάνη εξακολουθεί να αυξάνεται και το χρηματοδοτικό κενό μεταφέρεται με αλματώδη ρυθμό στις επιχειρήσεις, μέσω του clawback. Η διαρκής ανακατανομή ενός αυξανόμενου clawback δεν συνιστά έλεγχο της δαπάνης, αλλά αυξάνει τις ανισότητες εντός του κλάδου, αποθαρρύνει την έλευση της φαρμακευτικής καινοτομίας αφού στρέφεται κατά προτεραιότητα εις βάρος της και, τελικά, δεν αποτελεί βιώσιμη φαρμακευτική πολιτική.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την καινοτομία ως ανεξάντλητη πηγή χρηματοδότησης του συστήματος. Απαιτούνται αποτελεσματικές μεταρρυθμίσεις με πραγματικό έλεγχο της δαπάνης, αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, των θεραπευτικών πρωτοκόλλων και των μητρώων ασθενών, και κυρίως άμεση και ουσιαστική ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής χρηματοδότησης, ιδιαίτερα για τη φαρμακευτική καινοτομία, αξιοποιώντας ένα μέρος του δημοσιονομικού υπερπλεονάσματος. Επιπλέον, απαιτείται ένα σταθερό και ανταγωνιστικό πλαίσιο προσέλκυσης επενδύσεων στην Κλινική Έρευνα.
Η διαιώνιση της σημερινής πραγματικότητας δεν μπορεί πλέον να αποτελεί επιλογή. Ή θα διασφαλίσουμε, με όρους βιωσιμότητας, τη χρηματοδότηση της πρόσβασης των Ελλήνων ασθενών στην καινοτομία ή θα βρεθούμε αντιμέτωποι με καθυστερήσεις ή και αδυναμία εισόδου νέων καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα, σταδιακή αποεπένδυση και, πλέον, αυξανόμενη πίεση ακόμη και στη διάθεση υφιστάμενων θεραπειών, καθώς τα τελευταία δείγματα αποχώρησης φαρμάκων από τη χώρα αυξάνονται. Το διακύβευμα, συνεπώς, αφορά τόσο την πρόσβαση στις θεραπείες του αύριο όσο και τη διασφάλιση των θεραπειών του σήμερα.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια εθνική στρατηγική για το φάρμακο με επαρκή δημόσια χρηματοδότηση, πραγματικό έλεγχο της δαπάνης, προβλεψιμότητα, επενδυτικά κίνητρα και ισότιμη, απρόσκοπτη και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία.
