Οι στατίνες έχουν θεωρηθεί για πολλές δεκαετίες από τις πιο σημαντικές θεραπείες για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων, καθώς μειώνουν αποτελεσματικά τα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης και τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Ωστόσο, για ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, αυτές οι ζωτικής σημασίας θεραπείες συνοδεύονται από μυϊκό πόνο, αδυναμία ή κόπωση, συμπτώματα που συχνά οδηγούν σε διακοπή της θεραπείας και ενδεχόμενο αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications παρέχει για πρώτη φορά μια πολύ καθαρή εικόνα για το βιολογικό μηχανισμό πίσω από αυτά τα συμπτώματα — και ανοίγει τον δρόμο για νέα, πιο ασφαλή μόρια στατινης και θεραπευτικές στρατηγικές.
Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες
Ερευνητές από το University of British Columbia (UBC) συνεργάστηκαν με την ομάδα του University of Wisconsin-Madison για να διερευνήσουν πώς οι στατίνες μπορούν να επηρεάσουν τα μυϊκά κύτταρα — όχι μόνο μέσω της δράσης τους στην καρδιά αλλά και μέσω άμεσων αλληλεπιδράσεων σε κυτταρικό επίπεδο. Χρησιμοποιώντας cryo-electron microscopy, μια τεχνολογία που αποτυπώνει δομές πρωτεϊνών σε επίπεδο κοντά στο άτομο, κατάφεραν να δουν πώς συγκεκριμένα μόρια στατίνης αλληλεπιδρούν με έναν πρωτεϊνικό «κανάλι» — τον Ryanodine Receptor 1 (RyR1) — μέσα στα μυϊκά κύτταρα.
Ο Ryanodine Receptor 1 ρυθμίζει το ρύγχος ασβεστίου στα μυϊκά κύτταρα — δηλαδή πότε και πόσο ασβέστιο απελευθερώνεται για να ενεργοποιήσει τη συστολή των μυών. Η μελέτη έδειξε ότι όταν οι στατίνες προσδένονται σε αυτό το κανάλι, το αναγκάζουν να παραμείνει ανοιχτό, προκαλώντας συνεχή διαρροή ασβεστίου στο κύτταρο. Το υπερβολικό ασβέστιο που δεν χρειάζεται το κύτταρο μπορεί να οδηγήσει σε τοξικές αλλαγές, ερεθισμό και βλάβη του μυϊκού ιστού — εξηγώντας γιατί αρκετοί άνθρωποι βιώνουν πόνο ή αδυναμία κατά τη λήψη στατινών.
Όπως δήλωσε η ερευνητική ομάδα, αυτή είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε σε τόσο λεπτομερή επίπεδο αυτή την αλληλεπίδραση — ένα επιστημονικό «άλμα» που μπορεί να αλλάξει τις προσεγγίσεις για τη θεραπεία.
Πώς μπορεί αυτό να αλλάξει την κλινική πρακτική
Η ανακάλυψη αυτή δεν αποτελεί μόνο μια απλή εξήγηση του «τι συμβαίνει», αλλά προσφέρει ένα λειτουργικό μονοπάτι για την ανάπτυξη νέων, πιο ασφαλών στατινών ή τροποποιημένων μορίων που:
- διατηρούν τα καρδιοπροστατευτικά οφέλη της LDL μείωσης,
- αποφεύγουν την ενεργοποίηση του RyR1 και τη διαρροή ασβεστίου,
- μειώνουν τον κίνδυνο μυϊκών παρενεργειών που αποτρέπουν πολλούς ασθενείς από τη συνέχιση της θεραπείας.
Η μείωση των παρενεργειών αυτού του τύπου υπόσχεται να αυξήσει τη συμμόρφωση στη θεραπεία, πράγμα κρίσιμο, δεδομένου ότι η διακοπή των στατινών λόγω ανεπιθύμητων συμπτωμάτων συνδέεται με υψηλότερη πιθανότητα σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ευπαθείς πληθυσμούς.
Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια μετά την ανακάλυψη του μηχανισμού, η στόχευση αυτής ακριβώς της αλληλεπίδρασης είναι τώρα μια ζωντανή κατεύθυνση για φαρμακευτική καινοτομία, με πιθανή εφαρμογή σε επόμενες γενιές στατινών ή συμπληρωματικές θεραπείες.
Οι επιπτώσεις για τους ασθενείς
Για εκατομμύρια ανθρώπους που λαμβάνουν στατίνες καθημερινά — με στόχο να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακού εμφράγματος, εγκεφαλικού ή άλλων επιπλοκών της αθηρωμάτωσης — αυτή η πρόοδος μπορεί να σημαίνει καλύτερη ποιότητα ζωής, λιγότερα συμπτώματα και λιγότερους λόγους να διακόψουν τη θεραπεία.
Οι γιατροί τονίζουν ότι, προς το παρόν, οι ασθενείς δεν πρέπει να αλλάζουν ή να σταματούν τη φαρμακευτική τους αγωγή χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ειδικά γιατί τα οφέλη των στατινών υπερτερούν κατά πολύ των πιθανών παρενεργειών για τους περισσότερους. Ωστόσο, η νέα κατανόηση του μηχανισμού αυτών των συμπτωμάτων ανοίγει τον δρόμο για στοχευμένες λύσεις στο μέλλον.
Πηγές
- Scientists finally explain statin muscle pain – University of British Columbia ScienceDaily (31 Jan 2026)
- Scientists uncover how statins harm muscles—and how to stop it – University of British Columbia (UBC research overview)
- Why statins cause muscle aches – Medical Xpress report on the Columbia University study
- Statin (general adverse effects and muscle issues) – Wikipedia overview of statin side effects
