Αυξανόμενες έρευνες υποδεικνύουν ότι τα βακτήρια που αφήνονται πίσω από την κοινή παιδική λοίμωξη μπορεί να ξεγελάσουν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να επιτεθεί τόσο στον εισβολέα όσο και στα ίδια τα κύτταρα του σώματος.
Το κοινό “strep throat” δεν είναι πάντα… τόσο “απλό”
Το strep throat (φαρυγγίτιδα από Streptococcus pyogenes, δηλαδή στρεπτόκοκκος Α) είναι μια πολύ συχνή βακτηριακή λοίμωξη του λαιμού που πλέον αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με αντιβιοτικά στις περισσότερες περιπτώσεις.
Πώς μια απλή λοίμωξη μπορεί να σχετίζεται με το ανοσοποιητικό;
1. Μοριακή μίμηση (molecular mimicry)
Το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που «βλέπουν» τον στρεπτόκοκκο και τον στοχεύουν. Ορισμένες δομές στην επιφάνεια του βακτηρίου μοιάζουν πολύ με μοριακές δομές του ίδιου του σώματος — για παράδειγμα σε καρδιά, αρθρώσεις ή εγκέφαλο. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα αντισώματα αυτά μπορεί να αρχίσουν να επιτίθενται και σε υγιείς ιστούς, οδηγώντας σε αυτοάνοσες αντιδράσεις.
2. Εκτεταμένη φλεγμονώδης αντίδραση
Ορισμένα στελέχη στρεπτόκοκκου μπορούν να απελευθερώνουν «υπεραντιγόνα» που ενεργοποιούν υπερβολικά το ανοσοποιητικό. Αντί να στοχεύσει μόνο το μικρόβιο, η αντίδραση μπορεί να γίνει ευρύτερη και να προκαλέσει βλάβες σε υγιείς ιστούς.
Τι μπορεί να προκληθεί μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη;
1. Αυτοάνοσες επιπλοκές με τεκμηριωμένο μηχανισμό
- Οξεία ρευματική πυρετίδα (Rheumatic Fever): ένα αυτοάνοσο φλεγμονώδες σύνδρομο που επηρεάζει καρδιά, αρθρώσεις, δέρμα και νευρικό σύστημα μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Η σχέση με το στρεπτόκοκκο είναι καλά τεκμηριωμένη.
- Μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα: ανοσολογική βλάβη στους νεφρούς μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη.
- PANDAS (υπόθεση): αφορά παιδιά με αιφνίδια εκδήλωση νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων (π.χ. τικ, OCD) μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη — θεωρείται αυτοάνοσο αλλά εξακολουθεί να μελετάται.
2. Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης
Το άρθρο αναφέρει πως μερικοί ερευνητές εξετάζουν αν οι ανοσολογικές αλλαγές μετά από στρεπτόκοκκο μπορούν να συμβάλλουν στην εκδήλωση συνδρόμου χρόνιας κόπωσης (ME/CFS).
Όμως:
- Αυτό δεν θεωρείται κλασικό αυτοάνοσο νόσημα όπως η ρευματική πυρετίδα.
- Η σχέση δεν έχει αποδειχθεί αιτιολογικά και η έρευνα είναι ακόμη σε αρχικά στάδια.
Τι σημαίνουν όλα αυτά συνοπτικά;
Δεν γίνεται κάθε περίπτωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας αυτομάτως αυτοάνοσο νόσημα. Οι συχνές και σωστά θεραπευμένες λοιμώξεις συνήθως δεν αφήνουν προβλήματα.
Το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να μπλέξει τον στρεπτόκοκκο με δικούς μας ιστούς μέσω μοριακής μίμησης ή υπερβολικής φλεγμονής — και αυτό να οδηγήσει σε μετα-λοιμώδεις αυτοάνοσες αντιδράσεις.
Για χρόνια κόπωση υπάρχει ενδιαφέρον από την επιστημονική κοινότητα για πιθανές ανοσολογικές αιτίες, αλλά δεν υπάρχει ισχυρή απόδειξη ότι ο στρεπτόκοκκος είναι αίτιο της πάθησης.
Το άρθρο στο National Geographic εξηγεί με απλό τρόπο πώς μια συχνή παιδική μόλυνση μπορεί σπανίως να «εμποδίσει» τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και να παίζει ρόλο σε αυτοάνοσες επιπλοκές — με τον πιο καθιερωμένο μηχανισμό να είναι η μοριακή μίμηση. Αλλά το αυτοάνοσο αποτέλεσμα δεν είναι κανόνας, και η σχέση με χρόνια κόπωση παραμένει υπό έρευνα, όχι τεκμηριωμένη.
Πληροφορίες από το National Geographic
