Η χρονιά ξεκινά με μια προειδοποίηση που στην πράξη μεταφράζεται σε πίεση: οι μεγάλες φαρμακευτικές προετοιμάζονται για σκληρή σύγκρουση με την Ευρώπη στο θέμα της τιμολόγησης. Και το μήνυμα που περνά ολοένα πιο καθαρά είναι ότι, αν οι ευρωπαϊκές τιμές παραμείνουν χαμηλές, η βιομηχανία μπορεί να χρησιμοποιήσει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της: καθυστερήσεις λανσαρίσματος ή επιλεκτική διάθεση νέων θεραπειών.
Τι αλλάζει τώρα;
Η αφετηρία της σύγκρουσης βρίσκεται στις ΗΠΑ, όπου οι πολιτικές πιέσεις και οι συμφωνίες για μειώσεις ή συγκράτηση τιμών μεταβάλλουν το περιβάλλον στην πιο κερδοφόρα αγορά του κόσμου. Οι εταιρείες φοβούνται ότι θα χάσουν σημαντικά έσοδα — και πλέον μεταφέρουν το “κόστος” αυτής της αλλαγής στο επόμενο πεδίο μάχης: την Ευρώπη.
Το νέο αφήγημα της φαρμακοβιομηχανίας είναι σκληρό:
«Αν πέσουν οι τιμές στις ΗΠΑ, η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει λιγότερα. Αν δεν αλλάξει αυτό, θα υπάρξουν επιπτώσεις στην πρόσβαση».
Το “όπλο” που τρομάζει: Δεν είναι μόνο οι αυξήσεις τιμών είναι οι καθυστερήσεις
Η κρίσιμη απειλή δεν είναι μόνο ότι οι εταιρείες θα πιέσουν για υψηλότερες τιμές. Είναι ότι μπορούν να κάνουν κάτι πιο αποτελεσματικό: Να μην να μην φέρουν άμεσα το νέο φάρμακο στην Ευρώπη.
Σε μια αγορά όπου η τιμολόγηση περνά από:
- HTA (αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας)
- διαπραγμάτευση αποζημίωσης
- και δημοσιονομικά “ταβάνια”
Οι εταιρείες έχουν το πλεονέκτημα ότι ελέγχουν το “πότε” και το “πού” μπαίνει η καινοτομία.
Το Reuters περιγράφει ότι οι φαρμακευτικές ετοιμάζονται για μια πιο επιθετική στάση, με το σενάριο των καθυστερήσεων να μπαίνει ξανά ανοιχτά στο τραπέζι ως μοχλός πίεσης.
Τι θα δούμε πρακτικά μέσα στο 2026 (αν κλιμακωθεί η σύγκρουση);
1) “Other countries first”
Προτεραιοποίηση λανσαρισμάτων σε αγορές όπου η τιμή θεωρείται πιο “ελκυστική”, με την Ευρώπη να ακολουθεί αργότερα.
2) Πιο σκληρές διαπραγματεύσεις τιμών
Πίεση για υψηλότερες αποζημιώσεις, ειδικά σε φάρμακα υψηλής καινοτομίας (ογκολογία, σπάνιες παθήσεις, βιολογικοί παράγοντες).
3) Μεγαλύτερες ανισότητες εντός Ευρώπης
Ισχυρότερες αγορές (με μεγαλύτερο “volume” και διαπραγματευτική ισχύ) μπορεί να εξασφαλίζουν πρόσβαση νωρίτερα, ενώ μικρότερες χώρες να μένουν πίσω.
4) Πολιτική σύγκρουση “Πρόσβαση vs Κόστος”
Οι κυβερνήσεις θα πιέζονται να κρατήσουν προϋπολογισμούς βιώσιμους, ενώ η βιομηχανία θα παρουσιάζει την Ευρώπη ως αγορά που «δεν ανταμείβει την καινοτομία».
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα / ΕΟΠΥΥ;
Η Ελλάδα, όπως και πολλές χώρες με αυστηρούς προϋπολογισμούς, κινείται σε μοντέλο όπου:
- οι τιμές αποζημίωσης είναι πιο πιεσμένες,
- οι διαδικασίες ένταξης νέων φαρμάκων μπορεί να είναι πιο σύνθετες,
- και η δαπάνη επηρεάζεται έντονα από μηχανισμούς επιστροφών (clawback/rebates).
Σε μια τέτοια πραγματικότητα, κάθε διεθνής ένταση στην τιμολόγηση μπορεί να μεταφραστεί σε ακόμη πιο δύσκολες διαπραγματεύσεις και, κυρίως, σε κίνδυνο καθυστερημένης πρόσβασης — ειδικά σε καινοτόμες, υψηλού κόστους θεραπείες. (Το σημείο εδώ είναι το πλαίσιο: όταν η Ευρώπη μπαίνει σε “μάχη τιμών”, οι χώρες με πιο σφιχτούς προϋπολογισμούς έχουν συνήθως μικρότερη ευελιξία.)
Συμπέρασμα: Το 2026 θα κριθεί στο «πότε» φτάνει η θεραπεία
Η σύγκρουση δεν είναι απλώς λογιστική. Είναι σύγκρουση για το ποιος πληρώνει την καινοτομία — και ποιος την παίρνει πρώτος. Αν οι εταιρείες επιλέξουν να πιέσουν με καθυστερήσεις, η Ευρώπη μπορεί να πληρώσει το τίμημα όχι μόνο σε χρήμα αλλά και σε χρόνο – και στην Υγεία, ο χρόνος είναι που παίζει καθοριστικό ρόλο στην θεραπεία
Πηγή: reuters.com
