Γράφει η Νανά Παλαιτσάκη
Δεν είναι μόδα. Είναι μια τρέλα που θα πρέπει ν’ ανησυχήσει όλους τους γονείς πολύ σοβαρά. Στο TikTok, ανήλικα κορίτσια —κάποιες φορές σε ηλικίες που μετά βίας έχουν τελειώσει το δημοτικό— εμφανίζονται μπροστά στην κάμερα με πλήρη ρουτίνα μακιγιάζ. Foundation, contour, highlighter, setting spray. Όχι για παιχνίδι. Όχι για αποκριάτικη μεταμφίεση. Αλλά σαν καθημερινή πρακτική, σαν «κανονικότητα» που προετοιμάζει τον πηγεμό τους στο σχολείο ή στις αθλητικές δραστηριότητες Αυτό που είναι εξαιρετικά ανησυχητικό, είναι γιατί νιώθουν την ανάγκη να το κάνουν από την παιδική τους ηλικία.
Από το παιχνίδι στην «τελειότητα»
Το μακιγιάζ κάποτε ήταν παιχνίδι. Πειραματισμός. Μίμηση της μαμάς μπροστά στον καθρέφτη. Σήμερα, όμως, μέσα από τα social media, έχει μετατραπεί σε διαδικασία «βελτιστοποίησης» της εικόνας που τα παιδιά αν θέλουν να είναι αποδεκτά στην ομάδα τους πρέπει ν’ ακολουθήσουν. Μικρά κορίτσια δεν παίζουν απλώς με χρώματα. Μαθαίνουν να «διορθώνουν» το πρόσωπό τους πριν καν προλάβουν να το αποδεχτούν.
Αλγόριθμοι που μεγαλώνουν παιδιά πιο γρήγορα
Το TikTok δεν είναι ουδέτερο. Προωθεί αυτό που τραβάει βλέμματα. Και τίποτα δεν τραβάει περισσότερο από μια «μεταμόρφωση». Ένα παιδικό πρόσωπο που γίνεται —μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα— πιο «ώριμο», πιο «τέλειο», πιο «instagrammable». Κάθε like είναι επιβεβαίωση. Κάθε σχόλιο ένας καθρέφτης. Και σιγά-σιγά, το παιδί αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του όχι όπως είναι, αλλά σύμφωνα με την αποδοχή που έχει σε like
Η παιδική ηλικία σε φίλτρα
Όταν ένα κορίτσι 10 ετών χρησιμοποιεί δεκάδες καλλυντικά προϊόντα, δεν μιλάμε απλώς για αισθητική επιλογή. Μιλάμε για εσωτερίκευση προτύπων.
- Ότι το φυσικό δεν είναι αρκετό
- Ότι η αξία περνάει από την εικόνα
- Ότι η αποδοχή κερδίζεται, δεν είναι δεδομένη
Και αυτό γίνεται καταλύτης για την ψυχολογία των παιδιών
Ποιος έχει την ευθύνη;
Οι πλατφόρμες; Σίγουρα. Οι εταιρείες καλλυντικών που «αγγίζουν» όλο και μικρότερες ηλικίες; Αναμφίβολα. Αλλά και εμείς —γονείς, εκπαιδευτικοί, συγγενείς — που όχι απλά δεν δίνουμε σημασία, αλλά μερικές φορές, γιατί υπάρχουν και τέτοιοι γονείς, που κολακεύονται να βλέπουν τα παιδιά τους «μικρομέγαλα» Μια ολόκληρη γενιά μεγαλώνει μπροστά σε κάμερες, μαθαίνοντας να αξιολογεί τον εαυτό της με metrics.
Δεν είναι θέμα απαγόρευσης — είναι θέμα συνείδησης
Κανείς δεν λέει ότι το μακιγιάζ είναι «κακό». Το πρόβλημα ξεκινά όταν γίνεται ανάγκη αντί για επιλογή. Όταν προηγείται της αυτοεκτίμησης αντί να την ακολουθεί. Κάποιοι θα πουν ότι υπάρχει η δημιουργικότητα των παιδιών που πρέπει να ενισχύεται, αυτό όμως που συμβαίνει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάνει τα παιδιά να πιστεύουν ότι αν δεν ακολουθήσουν την τάση, δεν είναι αποδεκτά.
Και τώρα τι;
Είναι ίσως βασική προτεραιότητα να καταλάβουν οι γονείς και όσοι έχουν την ευθύνη παιδιών για το πως θέλουν τα παιδιά τους να μεγαλώσουν, την σχέση που θ’ αποκτήσουν με την εικόνα τους, για το τι σημαίνει ομορφιά… Γιατί αν δεν ασχοληθούμε εμείς, το TikTok θα συνεχίσει να «διαπαιδαγωγεί» τα παιδιά με τον δικό του τρόπο.
