Για κάποιους ανθρώπους η ξεκούραση ή η «τεμπελιά» είναι κάτι φυσιολογικό για να επαναφορτίσουν το σώμα τους και το μυαλό τους ώστε να συνεχίσουν να είναι παραγωγικοί. Υπάρχουν όμως και πάρα πολλοί που μόλις νιώσουν ότι ξεκουράζονται αισθάνονται τόσες ενοχές, που σπεύδουν ν’ ανοίξουν υπολογιστή ακόμη και ξημερώματα μήπως και δεν …..
Είναι σαν να ντρέπονται αν δεν είναι συνέχεια παραγωγικοί, σαν να είναι λιγότερο «πετυχημένοι» αν το πρόγραμμα τους δεν είναι γεμάτο στόχους και deadlines, σε βαθμό που αν και υποστηρίζουν δημόσια ότι δεν αντέχουν, στην πράξη «φορτώνονται» με περισσότερους επαγγελματικούς ρόλους.
Και κάπως έτσι δημιουργείται μια περίεργη συνθήκη:
η εξάντληση γίνεται παράσημο
Πόσες φορές έχεις ακούσει ή έχεις πει:
- «Δεν προλαβαίνω ούτε να φάω.»
- «Δουλεύω απίστευτα πολύ, αλλά δεν μπορώ και ν’ αφήσω τίποτα στην άκρη .»
- «Το 24 ωρο δεν φτάνει»
Και αντί αυτές οι σκέψεις ή οι πεποιθήσεις να ακούγονται σαν alarm, ακούγονται σαν… αρετές Σαν απόδειξη ότι είμαστε σημαντικοί και ότι ελάχιστοι μπορεί ν’ ανταποκριθούν στο τόσο απαιτητικό δικό μας πρόγραμμα
Γιατί συμβαίνει αυτό;
1) Γιατί η “απασχόληση” έγινε ταυτότητα
Παλιά, η δουλειά ήταν ένα κομμάτι της ζωής. Σήμερα, για πολλούς ανθρώπους, η δουλειά έγινε ταυτότητα. Όχι μόνο “τι κάνεις”, αλλά “ποιος είσαι”.
Κι όταν η ταυτότητά σου κρέμεται από την παραγωγικότητά σου, τότε:
- δεν επιτρέπεις στον εαυτό σου να σταματήσει
- γιατί αν σταματήσεις… μήπως πάψεις «να είσαι» ;
- Γι’ αυτό και το “δουλεύω συνέχεια” μοιάζει να σε κάνει να νιώθεις ότι είσαι στον κόσμο εκείνων που επιλέγουν το ίδιο μοτίβο με το δικό σου για ν’ αποκτήσουν ταυτότητα ή να ενισχύσουν την ταυτότητά τους
2) Γιατί η κοινωνία επιβραβεύει το “τρέχω” (και αγνοεί το κόστος)
Το πρόβλημα δεν είναι ότι θέλουμε να πετύχουμε.
Είναι ότι μάθαμε πως συνώνυμο της επιτυχίας είναι η εξάντληση.
Και αυτό ενισχύεται από παντού:
- social media (όλοι φαίνονται παραγωγικοί)
- hustle culture (το “μην σταματάς ποτέ”)
- η ιδέα ότι όποιος ξεκουράζεται, “χάνει”
Κι έτσι, πολλοί άνθρωποι δεν κυνηγούν μόνο στόχους.
Κυνηγούν να μην νιώθουν πίσω.
Φοβούνται μήπως αποδειχθούν ανεπαρκείς για ρόλους και θέσεις
Κυνηγούν να μην νιώθουν ανεπαρκείς.
3) Γιατί ο φόβος είναι πολύ πιο δυνατός από την φιλοδοξία
Πολλές φορές δεν δουλεύουμε ασταμάτητα επειδή “μας αρέσει”.
Δουλεύουμε επειδή φοβόμαστε.
Φοβόμαστε:
- ότι θα μας προσπεράσουν
- ότι αν χαλαρώσουμε, θα χαλάσουν όλα
- ότι αν δεν αποδίδουμε, δεν θα μας αγαπάνε/εκτιμάνε
- ότι αν δεν είμαστε χρήσιμοι, θα είμαστε αόρατοι
Και αυτό δεν είναι τεμπελιά ή υπερβολή.
Είναι η εσωτερική ανάγκη να νιώθεις ασφάλεια.
4) Γιατί το “δουλεύω συνέχεια” είναι ένας τρόπος να μην νιώθεις
Υπάρχει και κάτι άλλο, πιο βαθύ και πιο σύνθετο
Μερικές φορές η δουλειά γίνεται καταφύγιο.
Γιατί όταν δουλεύεις συνέχεια:
- δεν προλαβαίνεις να νιώσεις
- δεν προλαβαίνεις να σκεφτείς
- δεν προλαβαίνεις να κατανοήσεις τι σου λείπει
Η απασχόληση είναι σαν θόρυβος.
Και ο θόρυβος σε κρατάει μακριά από πράγματα που πονάνε.
Γι’ αυτό και όταν σταματάς, κάποιες φορές σε πιάνει άγχος.
Δεν είναι ότι δεν ξέρεις να ξεκουράζεσαι — είναι ότι η σιωπή φέρνει στην επιφάνεια αυτά που απέφευγες.
5) Το σώμα όμως δεν «ξεγελιέται» από τα αφηγήματα
Το σώμα δεν ενδιαφέρεται για το αν η κοινωνία θεωρεί το burnout αρετή.
Το σώμα λειτουργεί με όρια:
- ύπνος
- ανάσα
- αποφόρτιση
- ξεκούραση
- ανθρώπινη επαφή
Και όταν τα ξεπερνάς για καιρό, δεν σε τιμωρεί.
Σε ειδοποιεί.
Η εξάντληση, η κυνικότητα, το αίσθημα ότι “δεν αντέχω άλλο”, δεν είναι “κακή διάθεση”.
Είναι σημάδια που μοιάζουν πολύ με αυτό που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει ως burn-out, ένα φαινόμενο που σχετίζεται με χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει διαχειριστεί σωστά.
6) Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι οι πολλές ώρες δεν σημαίνουν καλύτερη απόδοση
Αυτό είναι κάτι που λίγοι θέλουμε να παραδεχτούμε.
Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι μετά από ένα σημείο, οι πολύ μεγάλες ώρες εργασίας δεν αυξάνουν αναλογικά την παραγωγή — και σε κάποιες περιπτώσεις τη μειώνουν. Το “δουλεύω περισσότερο” δεν σημαίνει “δουλεύω καλύτερα”.
Και επιπλέον, οι πολλές ώρες δουλειάς, έχουν συνδεθεί με αυξημένους κινδύνους για την υγεία (π.χ. καρδιαγγειακά).
Δηλαδή…
Το σύστημα που δοξάζει τη δουλειά 24/7, στην πραγματικότητα σε κάνει:
- λιγότερο υγιή
- λιγότερο δημιουργικό
- λιγότερο σταθερό
7) Μήπως το πραγματικό “status” σήμερα είναι να μπορείς να σταματάς;
Κάποτε το “status” ήταν να είσαι busy.
Σήμερα, ίσως το πραγματικό status είναι:
- να έχεις χρόνο να φας ήρεμα
- να κοιμάσαι
- να έχεις Κυριακή χωρίς άγχος
- να έχεις χώρο για σχέσεις
- να μην νιώθεις ότι πρέπει να απολογείσαι που ξεκουράζεσαι
Αυτό δεν σημαίνει να μην έχεις φιλοδοξίες.
Σημαίνει να μην χτίζεις τη ζωή σου πάνω στην αυτοεξάντληση.
8) 5 μικρές ερωτήσεις-καθρέφτης
Αν θέλεις, κράτα αυτές τις ερωτήσεις. Είναι μικρές, αλλά λένε πολλά:
- Αν σταματήσω, τι φοβάμαι ότι θα συμβεί;
- Αν δεν είμαι παραγωγικός, τι πιστεύω ότι αξίζω;
- Τι προσπαθώ να αποφύγω όταν δουλεύω συνέχεια;
- Πότε ήταν η τελευταία φορά που ξεκουράστηκα χωρίς ενοχή;
- Αν ένας φίλος μου ζούσε έτσι, τι θα του έλεγα;
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η κουλτούρα του “δουλεύω συνέχεια” μας μοιάζει αρετή, γιατί ζούμε σε έναν κόσμο που επιβραβεύει το αποτέλεσμα και αγνοεί τον άνθρωπο.
Αλλά εσύ δεν είσαι αποτέλεσμα.
Είσαι άνθρωπος.
Και ο άνθρωπος δεν φτιάχτηκε για να “λειτουργεί” ασταμάτητα.
Φτιάχτηκε για να ζει.
Αν θέλεις, γράψε κάπου για σένα
Πότε ήταν η τελευταία φορά που ξεκουράστηκες και δεν ένιωσες τύψεις;
Ενδεικτική Βιβλιογραφία / Πηγές
- World Health Organization (WHO). Burn-out an “occupational phenomenon” (ICD-11), 2019.
- Pencavel, J. The Productivity of Working Hours. Stanford Institute for Economic Policy Research (SIEPR) Working Paper, 2013.
- The Lancet Regional Health – Europe. Long working hours and risk of 50 health conditions and mortality. 2021.
- OECD. Health, Work and Working Conditions. OECD Publishing.
- U.S. Government Accountability Office (GAO). Work Hours and Health: Very long hours may increase risk of stroke and heart disease. 2024.
