Γράφει η Δανάη Πατρικίου
Όλοι έχουμε ακούσει τη φράση:
«Είχε χημεία».
Και όλοι, λίγο–πολύ, ξέρουμε τι σημαίνει — το βλέμμα που “κολλάει”, την έλξη που είναι σχεδόν σωματική, την αίσθηση ότι κάτι ανάβει χωρίς να το ελέγχεις.
Και κάπου εκεί γεννιέται η απορία:
Αν η χημεία είναι τόσο δυνατή, γιατί για άλλους κρατάει δεκαετίες και για άλλους εξαφανίζεται σε λίγους μήνες;
Και γιατί κάποιοι μπαίνουν σε σχέσεις που από την αρχή “κάτι δεν ταιριάζει”, αλλά παρ’ όλα αυτά προχωρούν;
Η απάντηση δεν είναι μία.
1) Τι εννοούμε πραγματικά όταν λέμε «χημεία»;
Η χημεία στη σχέση είναι ένα μείγμα από:
- σωματική έλξη
- συναισθηματική ενεργοποίηση
- ψυχολογική οικειότητα
- και… βιολογία
Στην αρχή μιας σχέσης, το σώμα και ο εγκέφαλος μπαίνουν σε μια κατάσταση έντονης διέγερσης:
- ντοπαμίνη (ανταμοιβή, ενθουσιασμός)
- νοραδρεναλίνη (εγρήγορση, “κόλλημα”)
- φαινυλαιθυλαμίνη (η λεγόμενη “χημεία του έρωτα”)
Αυτό που νιώθουμε τότε δεν είναι μόνο συναίσθημα.
Είναι και νευροβιολογία.
Και αυτό μας οδηγεί στο επόμενο, κρίσιμο σημείο.
2) Πόσο διαρκεί η χημεία;
Η επιστήμη είναι αρκετά ξεκάθαρη: Η έντονη ερωτική χημεία της αρχής (αυτό που λέμε “honeymoon phase”) συνήθως διαρκεί από 6 μήνες έως περίπου 2 χρόνια.
Μετά, ο εγκέφαλος δεν μπορεί να μείνει για πάντα σε αυτή την ένταση.
Δεν είναι φτιαγμένος γι’ αυτό.
Άρα, όταν ακούμε ζευγάρια να λένε: «Είμαστε 30 χρόνια μαζί και είμαστε ακόμα ερωτευμένοι» συνήθως δεν μιλούν για την ίδια χημεία που είχαν στους πρώτους μήνες. Αναφέρονται σε κάτι που εξελίχθηκε
Μιλούν για κάτι που εξελίχθηκε.
3) Άρα… υπάρχει ή δεν υπάρχει έρωτας 30 χρόνων;
Υπάρχει — αλλά όχι με την ίδια μορφή.
Η αρχική χημεία:
- είναι εκρηκτική
- είναι ασύμμετρη
- είναι λιγότερο σταθερή
Με τον χρόνο, αν η σχέση αντέξει, μπορεί να μετατραπεί σε:
- βαθιά οικειότητα
- επιθυμία που βασίζεται στην ασφάλεια
- συναισθηματικό δέσιμο
- αίσθηση “σε διαλέγω ξανά”
Εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι άλλες ορμόνες:
- οξυτοκίνη (δέσιμο, εμπιστοσύνη)
- βαζοπρεσσίνη (σταθερότητα, σύνδεση)
Δεν είναι λιγότερο δυνατές. Είναι διαφορετικές.
Γι’ αυτό και κάποιοι άνθρωποι λένε: «Δέσαμε και είμαστε μαζί»
4) Τότε γιατί για κάποιους η έλξη τελειώνει στους 6 μήνες;
Γιατί με το που πέφτει η αρχική “έκρηξη”, μένει κάτι άλλο να φανεί:
- η συμβατότητα
- η επικοινωνία
- τα όρια
- οι αξίες
- ο τρόπος που διαχειρίζεσαι σύγκρουση
Αν αυτά δεν υπάρχουν, η χημεία:
- δεν έχει πού να “κάτσει”
- και σβήνει
Και τότε ακούμε: «Σαν να άλλαξε κάτι» ή « Δεν ένιωθα πια το ίδιο»
Στην πραγματικότητα, άλλαξε . Απλώς δεν υπήρχε βάση για να μετασχηματιστεί.
5) Το κρίσιμο ερώτημα: γιατί μπαίνουμε σε σχέσεις ενώ βλέπουμε ασυμβατότητα;
Αυτό είναι ίσως το πιο ανθρώπινο κομμάτι.
Κάποιοι μπαίνουν σε σχέση παρότι βλέπουν ότι:
- δεν θέλουν τα ίδια
- έχουν διαφορετικούς ρυθμούς
- δεν επικοινωνούν καλά
- υπάρχουν “σημάδια” από νωρίς
Και το κάνουν γιατί:
Η χημεία είναι πολύ δυνατή
Και υπερισχύει της λογικής.
Υπάρχει ανάγκη (όχι μόνο έρωτας)
Ανάγκη για:
- σύνδεση
- επιβεβαίωση
- να μην είμαι μόνος
- να “πιάσω” κάτι όμορφο
Υπάρχει ελπίδα ότι “θα φτιάξει”
Πολλοί σκέφτονται: «Αν υπάρχει έρωτας, όλα τα άλλα λύνονται.»
Όχι πάντα.
6) Η χημεία από μόνη της δεν είναι κριτήριο βιωσιμότητας
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο μάθημα:
Η χημεία είναι απαραίτητη, αλλά όχι αρκετή.
Μπορεί να υπάρχει:
- έντονη έλξη
- πάθος
- και ταυτόχρονα
- ανισορροπία
- ασυνέπεια
- συναισθηματική απόσταση
Και τότε η σχέση: Είναι εκρηκτική αρχικά αλλά δεν έχει διάρκεια
7) Πότε η χημεία “αντέχει” στον χρόνο;
Η χημεία έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να αντέξει όταν:
- υπάρχει συναισθηματική ασφάλεια
- οι δύο μπορούν να μιλούν χωρίς φόβο
- υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός
- η έλξη συνοδεύεται από φροντίδα
- δεν χρειάζεται να “παίζεις ρόλο” για να σε θέλει ο άλλος
Τότε η Χημεία δεν εξαφανίζεται αλλά ωριμάζει
8) Και αν δεν κρατήσει;
Δεν σημαίνει ότι: ήταν ψεύτική ή ότι έκανες λάθος .
Η σχέση δεν είχε τις προϋποθέσεις να περάσει στο επόμενο στάδιο.
Και αυτό είναι κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας.
Κλείσιμο
Η χημεία είναι αυτό που μας φέρνει κοντά.
Η σχέση είναι αυτό που μας κρατά.
Και ίσως το πιο ώριμο ερώτημα δεν είναι:
«Υπάρχει χημεία;» αλλά το αν υπάρχει χώρος για να εξελιχθεί
Ενδεικτικές Πηγές / Βιβλιογραφία
- Helen Fisher, H. Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love.
- Fisher, H., Aron, A., & Brown, L. L. (2005). Romantic love: An fMRI study.
- Gottman, J. M. The Science of Trust & The Seven Principles for Making Marriage Work.
- Perel, E. Mating in Captivity & The State of Affairs.
- Acevedo, B. P. et al. (2012). Neural correlates of long-term intense romantic love.
- Sternberg, R. J. The Triangular Theory of Love.
