Για περισσότερα από 50 χρόνια, ο Αμερικανός ψυχολόγος John Gottman μελετά τις σχέσεις των ζευγαριών. Μαζί με την ομάδα του παρατήρησε χιλιάδες ώρες αλληλεπίδρασης και κατέληξε σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: δεν είναι οι καβγάδες που προβλέπουν τον χωρισμό, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι σύντροφοι διαφωνούν.
Από αυτή την έρευνα γεννήθηκε η θεωρία των «Τεσσάρων Αλόγων της Αποκάλυψης» (The Four Horsemen), τέσσερα μοτίβα επικοινωνίας που, όταν γίνονται μόνιμα χαρακτηριστικά μιας σχέσης, αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα διάλυσής της.
1. Η κριτική (Criticism)
Η κριτική δεν αφορά την έκφραση ενός παραπόνου. Αφορά την επίθεση στον χαρακτήρα του άλλου.
Δεν λέω: «Με στενοχώρησε που άργησες.»
Λέω: «Είσαι πάντα ανεύθυνος.»
Όταν η συμπεριφορά μετατρέπεται σε χαρακτηρισμό της προσωπικότητας, ο άλλος νιώθει ότι απορρίπτεται συνολικά και όχι μόνο για μια συγκεκριμένη πράξη.
2. Η περιφρόνηση (Contempt)
Ο Gottman θεωρεί την περιφρόνηση τον ισχυρότερο προγνωστικό παράγοντα διαζυγίου. Εμφανίζεται μέσα από ειρωνεία, σαρκασμό, υποτιμητικά σχόλια, μορφασμούς ή χλευασμό.
Το μήνυμα δεν είναι πλέον:
«Διαφωνώ μαζί σου.»
Είναι:
«Νιώθω ότι είμαι καλύτερος από εσένα.»
Σε αυτό το σημείο η σχέση παύει να είναι σχέση ισότητας.
3. Η άμυνα (Defensiveness)
Όταν κάποιος αισθάνεται ότι κατηγορείται διαρκώς, σταματά να ακούει και αρχίζει να απολογείται ή να μεταθέτει τις ευθύνες.
«Δεν φταίω εγώ.»
«Εσύ το ξεκίνησες.»
Η αμυντικότητα μπορεί να μειώνει προσωρινά το άγχος, αλλά εμποδίζει την ανάληψη ευθύνης και την επίλυση της σύγκρουσης.
4. Η συναισθηματική απόσυρση (Stonewalling)
Κάποια στιγμή ο ένας από τους δύο σταματά να συμμετέχει.
Δεν απαντά.
Δεν κοιτάζει.
Δεν συζητά.
Δεν εκφράζει τίποτα.
Δεν πρόκειται για ηρεμία. Πρόκειται για συναισθηματικό κλείσιμο.
Και πολλές φορές είναι το σημείο όπου η σχέση αρχίζει να αδειάζει από ζωή.
Το αισιόδοξο μήνυμα
Τα τέσσερα αυτά μοτίβα δεν σημαίνουν ότι μια σχέση είναι καταδικασμένη.
Όλοι μας, κάποια στιγμή, έχουμε ασκήσει κριτική, έχουμε γίνει αμυντικοί ή έχουμε αποσυρθεί.
Η διαφορά βρίσκεται στη συχνότητα, στη διάρκεια και κυρίως στην ικανότητα του ζευγαριού να επανέρχεται στη σύνδεση.
Οι σχέσεις δεν καταστρέφονται επειδή οι άνθρωποι διαφωνούν.
Καταστρέφονται όταν παύουν να αισθάνονται ασφαλείς ο ένας δίπλα στον άλλον.
Η έρευνα του Gottman μάς θυμίζει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: η ποιότητα μιας σχέσης δεν κρίνεται από το αν υπάρχουν συγκρούσεις, αλλά από τον τρόπο που τις διαχειριζόμαστε.
Πηγή: Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The Seven Principles for Making Marriage Work
