(Β Μέρος αφιερώματος στην Αθηναϊκή Ριβιέρα)
Γράφει η Νανά Παλαιτσάκη
Η Αθηναϊκή Ριβιέρα γίνεται σκηνικό
Βουλιαγμένη, Βάρκιζα, Γλυφάδα. Οι καμπάνες, οι κοσμικές παραλίες, οι διάσημοι επισκέπτες και ο ελληνικός κινηματογράφος που μετέτρεψε την παραλιακή σε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 κάτι άλλαζε οριστικά στις ακτές της Αττικής. Η θάλασσα ήταν η ίδια, οι μικροί όρμοι και τα πεύκα υπήρχαν πάντα, όμως ο τρόπος ζωής γύρω τους μεταμορφωνόταν. Η οργανωμένη πλαζ, τα παραθαλάσσια ξενοδοχεία, οι καμπάνες, τα θαλάσσια σπορ και η νέα κουλτούρα της καλοκαιρινής διασκέδασης δημιουργούσαν έναν κόσμο που έμοιαζε εντυπωσιακά μοντέρνος. Η δημοσιογράφος Κάλια Καστάνη έχει υπογράψει ένα εξαιρετικό αφιέρωμα για την ιστορία του Αστέρα με πολλές και σπάνιες φωτογραφίες και με τίτλο: Εδώ που γράφτηκε ο Μύθος.
Η Βουλιαγμένη αποκτούσε τον Αστέρα. Η Βάρκιζα γέμιζε κάθε Σαββατοκύριακο με Αθηναίους. Και στη Γλυφάδα, τα Αστέρια δημιουργούσαν ένα νέο είδος κοσμοπολίτικης παραθαλάσσιας ζωής. Ο ελληνικός κινηματογράφος ήταν εκεί για να καταγράψει αυτή τη μετάβαση – και, χωρίς ίσως να το γνωρίζει, να τη μετατρέψει σε συλλογική μνήμη.
Ο Αστέρας μεγαλώνει – και γεννιέται ένας μύθος
Το σχέδιο για τον Αστέρα είχε ξεκινήσει ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Η επίσημη ιστορία του συγκροτήματος αναφέρει ότι η ανάπτυξη προέβλεπε μεγάλη οργανωμένη παραλία, πολυτελείς καμπάνες, ξενοδοχείο και χώρους διασκέδασης. Η παραλία άνοιξε στο κοινό και οι πρώτοι παραθεριστικοί οικίσκοι κατασκευάστηκαν το 1961.
Αυτές οι καμπάνες δεν αποτελούσαν απλώς δωμάτια ξενοδοχείου. Ήταν μικροί ιδιωτικοί χώροι παραθερισμού, ενταγμένοι στο φυσικό περιβάλλον και ελάχιστα μέτρα από το νερό. Η ιδιωτικότητα που προσέφεραν αποδείχθηκε ιδιαίτερα ελκυστική για ανθρώπους που ήθελαν να απολαμβάνουν τη θάλασσα χωρίς τη διαρκή έκθεση ενός μεγάλου ξενοδοχείου.
Ο Αστέρας ως τόπος πολιτικής διπλωματίας
Στη δεκαετία του 1980 ο Αστέρας Βουλιαγμένης δεν φιλοξενούσε μόνο αστέρες του κινηματογράφου και της μουσικής. Έγινε και χώρος υψηλής πολιτικής. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν συναντήθηκαν στη Βουλιαγμένη στο πλαίσιο των στενών ελληνογαλλικών σχέσεων της εποχής, ενώ φωτογραφικό τεκμήριο τούς απεικονίζει μαζί στον Αστέρα το 1984. Ήδη από τις 2 Σεπτεμβρίου 1982, ο Μιτεράν είχε βρεθεί στη Βουλιαγμένη ως προσκεκλημένος του Έλληνα πρωθυπουργού σε επίσημο γεύμα
Όταν ο κινηματογράφος έφτασε στον Αστέρα
Το καλοκαίρι και ο κινηματογράφος ήταν σχεδόν καταδικασμένοι να συναντηθούν. Το 1966 ο Κώστας Βουτσάς εμφανίζεται στον «Ξυπόλητο Πρίγκηπα» και οι σκηνές της παραλίας έχουν γυριστεί στον κοσμικό Αστέρα Βουλιαγμένης. Είναι μια από εκείνες τις περιπτώσεις όπου η ταινία λειτουργεί σήμερα και ως οπτικό ντοκουμέντο της εποχής: μαγιό, εγκαταστάσεις, παραλία και η αίσθηση ενός τόπου που βρισκόταν στο απόγειο της νέας του αίγλης.
Δείτε το βίντεο:
Βάρκιζα – η παραλία όπου μπορούσε να πάει όλη η Αθήνα
Η Βάρκιζα εκπροσωπούσε μια διαφορετική πλευρά της Ριβιέρας. Αν ο Αστέρας είχε ταυτιστεί με την πολυτέλεια και το διεθνές jet set, η Βάρκιζα ήταν περισσότερο το μεγάλο κυριακάτικο ραντεβού της Αθήνας. Εκεί έφθαναν οικογένειες, νέοι και παρέες για μια ολόκληρη ημέρα στη θάλασσα. Και εδώ ο κινηματογράφος κατέγραψε κάτι περισσότερο από ένα ωραίο φόντο. Στη «Θεία από το Σικάγο» του 1957, η περίφημη σκηνή όπου η θεία αναζητά υποψήφιο γαμπρό έχει πράγματι γυριστεί στην πλαζ της Βάρκιζας.
Δείτε το video:
Είναι ακριβώς αυτές οι σκηνές που κάνουν τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο πολύτιμο αρχείο της Αθήνας. Πίσω από την ιστορία της ταινίας βλέπουμε την πραγματική αμμουδιά, τους πραγματικούς λουόμενους και έναν τρόπο ζωής που έχει πλέον αλλάξει.
Από τη Βάρκιζα στα Αστέρια της Γλυφάδας
Στη Γλυφάδα, η εικόνα γίνεται ακόμη περισσότερο κινηματογραφική.
Η οργανωμένη παραλία των Αστεριών άνοιξε το 1957 και στη συνέχεια δημιουργήθηκαν οι περίφημοι παραθεριστικοί οικίσκοι και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις. Το φωτογραφικό αρχείο του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη διασώζει μια εξαιρετική εικόνα: λουόμενους μπροστά από τις καμπάνες μέσα στη δεκαετία του 1960.
Εδώ αξίζει να σταθούμε σε μια λεπτομέρεια που συχνά χάνεται μέσα στη νοσταλγία: τα Αστέρια δεν ήταν απλώς «παραλία των διασήμων». Το συγκρότημα είχε σχεδιαστεί για να υποδέχεται πολύ μεγάλο αριθμό λουομένων, ενώ ταυτόχρονα διέθετε περιορισμένο αριθμό χώρων παραμονής. Με άλλα λόγια, ήταν ταυτόχρονα δημοφιλής πλαζ και χώρος κοσμικής αποκλειστικότητας.
Η Γλυφάδα στη μεγάλη οθόνη
Το 1967 είναι μια εξαιρετική χρονιά για να δει κανείς τη σχέση των Αστεριών με τον κινηματογράφο. Στη «Νύχτα Γάμου», ο Κώστας Βουτσάς βρίσκεται στην παραλία μαζί με τη Μαίρη Μεταξά, όταν εμφανίζεται η Μάρθα Καραγιάννη. Η σκηνή έχει γυριστεί στα Αστέρια Γλυφάδας. Την ίδια χρονιά, στο ίδιο παραλιακό συγκρότημα, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και η Νόρα Βαλσάμη εμφανίζονται στο «Κάτι Κουρασμένα Παλικάρια». Η τοποθεσία έχει επιβεβαιωθεί από περισσότερες της μιας ανεξάρτητες ιστορικές αναδρομές.
Αν ξαναδούμε σήμερα αυτές τις ταινίες και αγνοήσουμε για λίγα δευτερόλεπτα τους πρωταγωνιστές, το φόντο γίνεται σχεδόν εξίσου ενδιαφέρον: οι κατασκευές, τα τραπεζάκια, τα μαγιό, οι βατήρες, οι ομπρέλες, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο κινούνται οι λουόμενοι. Ο ελληνικός κινηματογράφος δεν κινηματογραφούσε μόνο ιστορίες. Κατέγραφε, άθελά του, την κοινωνική ιστορία της παραλιακής Αθήνας.
Η Καμπάνα του Τόλη
Ο Τόλης Βοσκόπουλος είχε πράγματι καμπάνα στα Αστέρια Γλυφάδας. Η μαρτυρία του Αργύρη Παπαργυρόπουλου συμπληρώνει αυτή την εικόνα της μεταγενέστερης εποχής. Διαβάστε τι έλεγε εδώ.
Όταν η πραγματικότητα άρχισε να μοιάζει με ταινία
Κάπου ανάμεσα στη Βουλιαγμένη, τη Βάρκιζα και τη Γλυφάδα συνέβη κάτι παράξενο. Στην αρχή ο κινηματογράφος πήγε στην παραλιακή επειδή αναζητούσε ένα ωραίο και μοντέρνο σκηνικό. Πολύ γρήγορα όμως οι ίδιες οι ταινίες άρχισαν να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες φαντάζονταν το καλοκαίρι. Ένα αυτοκίνητο που κατηφορίζει προς τη θάλασσα. Ένα ζευγάρι στην αμμουδιά. Μια καμπάνα πίσω από τα πεύκα. Μια κομψή γυναίκα με μεγάλα γυαλιά ηλίου. Ένα ταχύπλοο στον Σαρωνικό.
Δεν γνωρίζεις πάντοτε αν αυτή η εικόνα προέρχεται από μια πραγματική οικογενειακή φωτογραφία, από μια παλιά καρτ ποστάλ ή από κάποια ταινία με τον Βουτσά και την Καραγιάννη. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά της Αθηναϊκής Ριβιέρας εκείνων των δεκαετιών: η πραγματική ζωή και ο κινηματογράφος μπλέχτηκαν τόσο πολύ, ώστε τελικά έγιναν μία κοινή καλοκαιρινή ανάμνηση.
Πηγή: portraits.gr
