Η Arlie Russell Hochschild είναι Αμερικανίδα κοινωνιολόγος, γνωστή παγκοσμίως για τη συμβολή της στη σύγχρονη κοινωνιολογία των συναισθημάτων και ιδιαίτερα για την πρωτοποριακή έννοια της «συναισθηματικής εργασίας» (emotional labor).
Τι είναι η «συναισθηματική εργασία»;
Η συναισθηματική εργασία αναφέρεται στη διαδικασία με την οποία άτομα διαχειρίζονται και παρουσιάζουν συγκεκριμένα συναισθήματα, ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας κοινωνικής ή εργασιακής θέσης. Σε αντίθεση με τη φυσική ή πνευματική εργασία, η συναισθηματική εργασία αφορά τον έλεγχο και την «παράσταση» των συναισθημάτων για να δημιουργηθεί επιθυμητή εντύπωση σε άλλους ανθρώπους.
Η Hochschild εισήγαγε τον όρο αυτό στη σημαντική της μελέτη The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling (1983), όπου καταδεικνύει πώς οι εργαζόμενοι σε υπηρεσίες, όπως οι αεροσυνοδοί, καλούνται να διατηρούν ένα «φιλικό» και «καλό» πρόσωπο ανεξάρτητα από το πώς αισθάνονται πραγματικά.
Surface acting και Deep acting
Η Hochschild διακρίνει δύο βασικές πρακτικές συναισθηματικής εργασίας:
- Surface acting: Ο εργαζόμενος αλλάζει ή καταπιέζει την εξωτερική έκφραση χωρίς να αγγίζει τα πραγματικά του συναισθήματα — π.χ. ένα ψεύτικο χαμόγελο προς τον πελάτη.
- Deep acting: Ο εργαζόμενος προσπαθεί να αλλάξει τα εσωτερικά του συναισθήματα ώστε αυτά να ταιριάζουν με την «αναμενόμενη» συναισθηματική κατάσταση — μια πιο «αυθεντική» εσωτερική αλλαγή.
Αυτές οι μορφές οδηγούν στην παραγωγή ενός συναισθηματικού «προϊόντος», που ελέγχεται από τις απαιτήσεις του εργοδότη ή των κοινωνικών feeling rules — δηλαδή των κοινωνικών κανόνων που καθορίζουν ποια συναισθήματα είναι «επιτρεπτά» ή «αναμενόμενα» σε κάθε πλαίσιο.
Συναισθηματική εργασία πέρα από τον εργασιακό χώρο
Η αρχική ανάλυση της Hochschild επικεντρώθηκε στη σχέση εργασίας και συναισθημάτων, αλλά η έννοια έχει επεκταθεί και σε άλλα πεδία. Τη βρίσκουμε σήμερα στη μελέτη της οικιακής ζωής, όπου η φροντίδα των παιδιών, η διατήρηση συναισθηματικής ισορροπίας μέσα στην οικογένεια και άλλες αόρατες εργασίες χαρακτηρίζονται επίσης από συναισθηματική διαχείριση.
Αυτός ο «αόρατος» και μη αμειβόμενος τύπος εργασίας, που συχνά ανατίθεται κυρίως στις γυναίκες, έχει σημαντικές συνέπειες στην ψυχική υγεία, την επαγγελματική ικανοποίηση και την ισότητα στον χώρο εργασίας και στο σπίτι.
Κριτική και εξέλιξη του όρου
Ο ίδιος ο τρόπος που χρησιμοποιείται σήμερα ο όρος έχει προκαλέσει συζήτηση στη βιβλιογραφία: ορισμένοι θεωρητικοί πιστεύουν ότι η χρήση του έχει επεκταθεί τόσο πολύ που χάνει το αρχικό νόημά του, ενώ άλλοι αναδεικνύουν τη σημασία του στην κατανόηση της δουλειάς και της κοινωνίας του 21ου αιώνα.
Πηγή: en.wikipedia.org
