Ο Οκτώβριος, διεθνώς αναγνωρισμένος ως Breast Cancer Awareness Month – Pink October, είναι ένας μήνας αφιερωμένος στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού, αλλά και μια σημαντική ευκαιρία να μιλήσουμε ευρύτερα για την υγεία του μαστού. Η 15η Οκτωβρίου, που σε πολλές χώρες έχει καθιερωθεί ως Breast Health Day, στρέφει την προσοχή στην πρόληψη, στον προσυμπτωματικό έλεγχο και στην αξία της έγκαιρης αναγνώρισης οποιασδήποτε αλλαγής στον μαστό.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες, όμως η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών έχει αλλάξει σημαντικά την πρόγνωσή του. Όταν η νόσος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι ιδιαίτερα υψηλές και, σε πολλές περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική.
Η φροντίδα της υγείας του μαστού ξεκινά πριν από την εμφάνιση οποιουδήποτε συμπτώματος, με σωστή ενημέρωση και συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο. Η μαστογραφία παραμένει η βασική μέθοδος πληθυσμιακού ελέγχου, καθώς μπορεί να ανιχνεύσει τη νόσο σε πρώιμο στάδιο, πριν ακόμη υπάρξουν κλινικά ευρήματα. Ο χρόνος έναρξης, η συχνότητα αλλά και το είδος του ελέγχου δεν είναι απαραίτητα ίδια για όλες τις γυναίκες, αλλά καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες συστάσεις και προσαρμόζονται, όπου χρειάζεται, στον ατομικό κίνδυνο.
Δεν έχουν, άλλωστε, όλες οι γυναίκες τον ίδιο κίνδυνο. Το οικογενειακό ιστορικό, η παρουσία παθογόνων μεταλλάξεων σε γονίδια κληρονομικής προδιάθεσης, προηγούμενα ευρήματα στον μαστό, η πυκνότητα των μαστών και άλλοι παράγοντες μπορούν να διαφοροποιήσουν τόσο τον χρόνο έναρξης όσο και το είδος της παρακολούθησης. Σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου μπορεί να απαιτείται στενότερος έλεγχος ή η προσθήκη άλλων απεικονιστικών μεθόδων, όπως η μαγνητική τομογραφία μαστών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως η αναγνώριση των γυναικών με πιθανή κληρονομική προδιάθεση. Ένα ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών, η εμφάνιση καρκίνου σε νεαρή ηλικία, ο καρκίνος μαστού σε άνδρα ή η παρουσία συγκεκριμένων μορφών καρκίνου μέσα στην ίδια οικογένεια αποτελούν ορισμένα από τα στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε γενετική συμβουλευτική και, όταν υπάρχει ένδειξη, σε γονιδιακό έλεγχο. Η γνώση μιας κληρονομικής προδιάθεσης δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που εξετάζεται· μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση και προστασία και άλλων μελών της οικογένειας.
Παράλληλα με τον οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο, σημαντική είναι και η εξοικείωση κάθε γυναίκας με το σώμα της, ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει έγκαιρα οποιαδήποτε νέα ή ασυνήθιστη αλλαγή στον μαστό. Η εξοικείωση με το σώμα μας δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία ούτε αποτελεί μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου, μπορεί όμως να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ενός ευρήματος που χρειάζεται διερεύνηση.
Ένα νέο ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή στη μασχάλη, μεταβολή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού, εισολκή της θηλής, έκκριμα από τη θηλή καθώς και αλλαγές στο δέρμα, όπως επίμονη ερυθρότητα και πάχυνση, είναι ευρήματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Τα περισσότερα συμπτώματα ή ευρήματα στον μαστό δεν οφείλονται σε καρκίνο, όμως κανένα νέο ή επίμονο εύρημα δεν πρέπει να αγνοείται.
Η φροντίδα της υγείας του μαστού συνδέεται και με τις καθημερινές μας επιλογές. Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ο κίνδυνος δεν μπορεί να μηδενιστεί, μπορούμε όμως να επηρεάσουμε ορισμένους από τους παράγοντες που τον διαμορφώνουν και, κυρίως, να αξιοποιήσουμε τη δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από τον κατάλληλο προσυμπτωματικό έλεγχο.
Η Breast Health Day μάς υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της υγείας του μαστού δεν περιορίζεται σε μία ημέρα ή στον μήνα Οκτώβριο. Είναι μια διαρκής στάση πρόληψης και φροντίδας, που ξεκινά από τη γνώση και μεταφράζεται σε συνειδητές επιλογές για την υγεία μας.
Η ενημέρωση και ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος μάς δίνουν τη δυνατότητα να εντοπίσουμε τη νόσο νωρίτερα, όταν οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι μεγαλύτερες.
