Η σεξουαλική υγεία αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής ποιότητας ζωής. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν αλλαγές στη libido, στη διέγερση ή στη σεξουαλική απόδοση χωρίς να γνωρίζουν ότι πιθανή αιτία μπορεί να είναι η φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνουν.
Ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν το νευρικό σύστημα, τις ορμόνες, την κυκλοφορία του αίματος ή τη διάθεση, με αποτέλεσμα να μεταβάλλουν τη σεξουαλική λειτουργία τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
Πώς τα φάρμακα επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία
Η σεξουαλική δραστηριότητα βασίζεται στη συνεργασία πολλών συστημάτων του οργανισμού:
- του εγκεφάλου και των νευροδιαβιβαστών,
- των ορμονών,
- της αιματικής κυκλοφορίας,
- της ψυχολογικής κατάστασης,
- και της λειτουργίας των νεύρων.
Όταν ένα φάρμακο επηρεάζει κάποιο από αυτά τα συστήματα, μπορεί να εμφανιστούν:
- μειωμένη ερωτική επιθυμία (libido),
- δυσκολία στη στύση,
- καθυστέρηση ή αδυναμία οργασμού,
- κολπική ξηρότητα,
- μειωμένη ευαισθησία,
- κόπωση ή υπνηλία που περιορίζουν τη σεξουαλική διάθεση.
Στο βίντεο που ακολουθεί ο Φαρμακοποιός Θεμιστοκλής Τσίτσος παρουσιάζει το ποια είναι τα φάρμακα αυτά και τι πρέπει να ξέρουμε
Κατηγορίες φαρμάκων που επηρεάζουν τη σεξουαλική δραστηριότητα
1. Αντικαταθλιπτικά
Τα αντικαταθλιπτικά είναι από τις πιο συχνές αιτίες φαρμακευτικής σεξουαλικής δυσλειτουργίας.
Κυρίως επηρεάζουν:
- τη libido,
- τον οργασμό,
- και τη στύση.
Πιο συχνά υπεύθυνα:
- SSRIs (σερτραλίνη, φλουοξετίνη, παροξετίνη, εσιταλοπράμη)
- SNRIs (βενλαφαξίνη, ντουλοξετίνη)
Πιθανές επιδράσεις:
- μειωμένη ερωτική επιθυμία,
- καθυστέρηση εκσπερμάτισης,
- ανοργασμία,
- στυτική δυσλειτουργία.
Σημαντικό:
Σε αρκετές περιπτώσεις η ίδια η κατάθλιψη επηρεάζει επίσης τη σεξουαλικότητα, επομένως χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό πριν αποδοθούν όλα στο φάρμακο.
2. Αντιυπερτασικά φάρμακα
Ορισμένα φάρμακα για την πίεση μπορούν να μειώσουν τη σεξουαλική απόδοση επειδή επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Συχνότερα:
- β-αναστολείς (π.χ. προπρανολόλη, ατενολόλη),
- διουρητικά,
- ορισμένα κεντρικώς δρώντα αντιυπερτασικά.
Πιθανές επιδράσεις:
- στυτική δυσλειτουργία,
- μειωμένη libido,
- κόπωση.
Δεν επηρεάζουν όλα το ίδιο:
Νεότερες κατηγορίες, όπως οι αναστολείς ACE ή οι ARBs, φαίνεται να έχουν μικρότερη επίδραση στη σεξουαλική λειτουργία.
3. Αντισυλληπτικά και ορμονικές θεραπείες
Οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη σεξουαλική επιθυμία.
Πιθανές επιδράσεις:
- μείωση libido,
- κολπική ξηρότητα,
- μεταβολές διάθεσης.
Ωστόσο, σε άλλες γυναίκες τα αντισυλληπτικά μπορεί να βελτιώσουν τη σεξουαλική ζωή επειδή μειώνουν το άγχος ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης ή ρυθμίζουν ορμονικές διαταραχές.
4. Αντιψυχωσικά φάρμακα
Τα αντιψυχωσικά επηρεάζουν τη ντοπαμίνη, ουσία που σχετίζεται στενά με την ευχαρίστηση και τη σεξουαλική επιθυμία.
Πιθανές επιδράσεις:
- μειωμένη libido,
- στυτική δυσλειτουργία,
- δυσκολία οργασμού,
- αύξηση προλακτίνης.
Παραδείγματα:
- ρισπεριδόνη,
- αλοπεριδόλη,
- ολανζαπίνη.
5. Ηρεμιστικά και αγχολυτικά
Οι βενζοδιαζεπίνες και άλλα κατασταλτικά φάρμακα μπορεί να μειώσουν τη σεξουαλική διέγερση λόγω υπνηλίας και χαλάρωσης του νευρικού συστήματος.
Παραδείγματα:
- αλπραζολάμη,
- διαζεπάμη,
- λοραζεπάμη.
Πιθανές επιδράσεις:
- μειωμένη επιθυμία,
- δυσκολία διέγερσης,
- μειωμένη ένταση οργασμού.
6. Φάρμακα για τον προστάτη και την τριχόπτωση
Ορισμένα φάρμακα που επηρεάζουν την τεστοστερόνη μπορούν να επηρεάσουν τη σεξουαλική λειτουργία.
Παραδείγματα:
- φιναστερίδη,
- δουταστερίδη.
Πιθανές επιδράσεις:
- μειωμένη libido,
- προβλήματα στύσης,
- μειωμένος όγκος εκσπερμάτισης.
7. Οπιοειδή παυσίπονα
Η μακροχρόνια χρήση οπιοειδών μπορεί να μειώσει τα επίπεδα τεστοστερόνης.
Παραδείγματα:
- μορφίνη,
- οξυκωδόνη,
- τραμαδόλη.
Πιθανές επιδράσεις:
- μείωση libido,
- κόπωση,
- στυτική δυσλειτουργία.
Υπάρχουν και φάρμακα που βελτιώνουν τη σεξουαλική λειτουργία;
Ναι. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν σε περιπτώσεις σεξουαλικής δυσλειτουργίας.
Παραδείγματα:
- sildenafil,
- tadalafil,
- vardenafil.
Τα φάρμακα αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για τη στυτική δυσλειτουργία, όμως πρέπει να χορηγούνται μόνο μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος αν παρατηρήσει αλλαγές;
Πολλοί ασθενείς διακόπτουν μόνοι τους τη θεραπεία λόγω σεξουαλικών παρενεργειών. Αυτό μπορεί να είναι επικίνδυνο.
Συστήνεται:
- συζήτηση με γιατρό ή φαρμακοποιό,
- πιθανή αλλαγή δοσολογίας,
- αντικατάσταση φαρμάκου,
- αλλαγή ώρας λήψης,
- αξιολόγηση άλλων παραγόντων (στρες, νόσος, ορμόνες).
Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει εναλλακτική θεραπεία με λιγότερες επιδράσεις στη σεξουαλική λειτουργία.
Η ψυχολογία παίζει επίσης ρόλο
Δεν επηρεάζουν μόνο τα φάρμακα τη σεξουαλικότητα.
Το άγχος, η κατάθλιψη, οι χρόνιες ασθένειες, η κόπωση και οι δυσκολίες στις σχέσεις μπορούν επίσης να συμβάλουν σημαντικά.
Η σωστή αντιμετώπιση χρειάζεται ολιστική προσέγγιση και όχι μόνο αλλαγή φαρμάκου.
Η επίδραση των φαρμάκων στη σεξουαλική δραστηριότητα είναι συχνή αλλά συχνά υποτιμημένη. Αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά, ορμονικές θεραπείες και άλλα φάρματα μπορούν να επηρεάσουν τη libido, τη στύση ή τον οργασμό.
Η ενημέρωση και η ανοιχτή επικοινωνία με τον γιατρό είναι σημαντικές ώστε να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην αποτελεσματική θεραπεία και στην ποιότητα ζωής του ασθενούς.
