Η διάγνωση αλλάζει την καθημερινότητα του ζευγαριού και μπορεί να επηρεάσει την οικειότητα. Η στάση του συντρόφου έχει σημασία στις μικρές πράξεις φροντίδας, στον σεβασμό του σώματος που αλλάζει και στη δυνατότητα να μιλήσουν και οι δύο για όσα φοβούνται.
Γράφει Η Δανάη Πατρικίου
Μετά τη διάγνωση, πολλά οργανώνονται γύρω από τις εξετάσεις, τις θεραπείες και τα επόμενα ραντεβού. Υπάρχει όμως και η ζωή ανάμεσά τους: η επιστροφή στο σπίτι, η κούραση που δυσκολεύει τις καθημερινές κινήσεις, η στιγμή που μια γυναίκα κοιτάζει το σώμα της και προσπαθεί να καταλάβει πώς αισθάνεται μέσα του. Εκεί η παρουσία του συντρόφου αποκτά ένα πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να δοκιμάσει μια σχέση με διαφορετικούς τρόπους. Υπάρχουν σύντροφοι που απομακρύνονται ή φεύγουν. Υπάρχουν άλλοι που αναλαμβάνουν τις πρακτικές υποχρεώσεις, ενώ η συναισθηματική επαφή δυσκολεύεται. Και υπάρχουν ζευγάρια που βρίσκουν τρόπους να στηριχθούν, ακόμη και μέσα στην αμηχανία τους. Οι αντιδράσεις αυτές δεν χωρούν σε έναν εύκολο κανόνα για το πώς συμπεριφέρονται οι άνδρες ή για το τι αντέχει ένας γάμος.
Το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου επισημαίνει ότι ορισμένες σχέσεις ενδυναμώνονται στη διάρκεια της θεραπείας και άλλες αποδυναμώνονται. Η ανακατανομή των ευθυνών και η δυσκολία στη σεξουαλική σύνδεση μπορούν να επιβαρύνουν την κοινή ζωή. Η έκβαση της σχέσης, ωστόσο, δεν αποτελεί μέτρο της αξίας της γυναίκας που νοσεί.
Όταν η επιθυμία αλλάζει
Η ερωτική διάθεση μπορεί να επηρεαστεί από τη θεραπεία, χωρίς αυτό να συμβαίνει σε όλες τις γυναίκες ή με τον ίδιο τρόπο. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία αναφέρει παράγοντες όπως η κόπωση, ο πόνος, το άγχος και οι ορμονικές μεταβολές. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται ξηρότητα και δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή. Μια γυναίκα μπορεί επίσης να χρειάζεται χρόνο για να αισθανθεί άνετα με τις αλλαγές στην εμφάνιση ή στην αίσθηση του σώματός της.
Αν αυτές οι δυσκολίες ερμηνευθούν από τον σύντροφο ως προσωπική απόρριψη, μπορεί να προστεθεί ένταση σε μια ήδη απαιτητική περίοδο. Η γυναίκα βρίσκεται τότε αντιμέτωπη και με την πίεση να αποδείξει ότι εξακολουθεί να αγαπά ή να επιθυμεί, ενώ προσπαθεί να διαχειριστεί όσα της συμβαίνουν.
Η δυνατότητα να πει «σήμερα δεν μπορώ», χωρίς να φοβάται ότι θα τιμωρηθεί με θυμό ή απόσταση, είναι ουσιαστικό μέρος της ασφάλειας στη σχέση. Η σεξουαλική επαφή δεν είναι υποχρέωση που πρέπει να εκπληρωθεί για να διατηρηθεί η αγάπη. Η γυναίκα δικαιούται να έχει ανάγκες, όρια και ημέρες στις οποίες δεν αντέχει ούτε τις εξηγήσεις.
Η τρυφερότητα χρειάζεται χώρο
Ένα άγγιγμα μπορεί να προσφέρει ανακούφιση όταν είναι επιθυμητό. Μπορεί όμως να προκαλεί πόνο ή αμηχανία, ιδίως κοντά σε μια χειρουργημένη περιοχή. Η ερώτηση «θέλεις να σε αγκαλιάσω;» αφήνει στη γυναίκα την επιλογή και βοηθά τον σύντροφο να μη χρειάζεται να μαντεύει.
Η οικειότητα μπορεί να διατηρείται και μέσα από απλές κοινές στιγμές, χωρίς κάθε τρυφερή κίνηση να δημιουργεί προσδοκία για σεξ. Μια συζήτηση, λίγος χρόνος μαζί ή μια αγκαλιά που δεν ζητά να εξελιχθεί σε κάτι άλλο μπορούν να κρατήσουν ανοιχτή την επαφή. Το ζευγάρι έχει περιθώριο να ανακαλύψει τι του ταιριάζει σε κάθε φάση.
Οι επίμονες δυσκολίες αξίζουν συζήτηση με τη θεραπευτική ομάδα. Το National Cancer Institute αναγνωρίζει τη σεξουαλική υγεία ως ζήτημα της φροντίδας κατά τη θεραπεία. Η αναζήτηση κατάλληλης ιατρικής ή ψυχολογικής βοήθειας μπορεί να δώσει χώρο σε ερωτήματα που συχνά μένουν έξω από το ογκολογικό ραντεβού.
Να μένεις παρών στην καθημερινότητα
Η συμπαράσταση γίνεται ορατή όταν κάποιος αναλαμβάνει ευθύνες χωρίς να χρειάζεται διαρκώς οδηγίες. Όταν φροντίζει το φαγητό, τις δουλειές του σπιτιού ή τις μετακινήσεις. Όταν ρωτά αν η γυναίκα θέλει παρέα στο ραντεβού και σέβεται την απάντησή της. Η φροντίδα χρειάζεται να ελαφρύνει το φορτίο της και να αφήνει χώρο στις αποφάσεις της.
Υπάρχει επίσης η στήριξη που φαίνεται στην υπομονή. Στο να μπορεί να μιλήσει για τον φόβο της χωρίς να ακούσει αμέσως ότι πρέπει να σκέφτεται θετικά. Στο να επιτρέπεται να είναι θυμωμένη ή κουρασμένη. Η απαίτηση να διατηρεί συνεχώς το ηθικό όλων μπορεί να γίνει ακόμη μία εργασία που καλείται να αναλάβει.
Ο σύντροφος μπορεί να φοβάται και ο ίδιος, να εξαντλείται ή να δυσκολεύεται να βρει λόγια. Χρειάζεται και εκείνος ανθρώπους και επαγγελματική υποστήριξη, όταν τη χρειάζεται. Η έκφραση αυτού του φόβου μπορεί να φέρει κατανόηση, αρκεί να μη μετατρέπεται σε απαίτηση να τον διαχειριστεί εξ ολοκλήρου η γυναίκα που θεραπεύεται.
Η ελληνική εμπειρία μέσα από τις δικές τους μαρτυρίες
Η Γωγώ Μαστροκώστα είχε περιγράψει δημόσια τη στήριξη που βρήκε στον Τραϊανό Δέλλα. Στη συνέντευξή της στην εκπομπή «Μετά τα Μεσάνυχτα», το 2019, μίλησε για τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού λίγο μετά τη γέννηση της κόρης τους. Όπως καταγράφεται στην αναδημοσίευση της συνέντευξης από το iefimerida.gr, ανέφερε: «Σε όλη την περιπέτεια της υγείας μου ο Τραϊανός στάθηκε βράχος δίπλα μου». Είπε ακόμη ότι την ενθάρρυνε να μιλήσει δημόσια, ώστε να βοηθήσει άλλες γυναίκες.
Μια άλλη προσωπική μαρτυρία είχε μοιραστεί η Αλεξάνδρα Νικολαΐδου, σύντροφος του Ντέμη Νικολαΐδη, η οποία πέθανε τον Αύγουστο του 2025. Σε παλαιότερη ανάρτησή της, που αναδημοσιεύθηκε στον Τύπο, είχε περιγράψει τη δυσκολία να μην αναγνωρίζει τον εαυτό της στον καθρέφτη και την αγωνία για το άγνωστο. Στο ίδιο κείμενο μιλούσε για τον άνθρωπό της που της κρατούσε το χέρι επί μήνες, καθώς και για την αγάπη της οικογένειας και των φίλων της. Η περιγραφή της δίνει μια συγκεκριμένη εικόνα της στήριξης όπως τη βίωνε η ίδια.
Οι μαρτυρίες αυτές αφορούν όσα οι ίδιες επέλεξαν να μοιραστούν. Οι γενικές δυσκολίες στην ερωτική ζωή που συζητάμε εδώ δεν αποτελούν πληροφορίες για την ιδιωτική ζωή αυτών των ζευγαριών. Η αξία των αναφορών βρίσκεται στη φωνή των γυναικών και στο νόημα που έδωσαν στην παρουσία του συντρόφου τους.
Ο Τομ Χανκς για την εμπειρία της Ρίτα Γουίλσον
Ένα δημόσιο παράδειγμα είναι η Ρίτα Γουίλσον και ο Τομ Χανκς. Το 2015 η ηθοποιός και τραγουδίστρια γνωστοποίησε ότι είχε διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού και είχε υποβληθεί σε αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή και αποκατάσταση. Στην ανακοίνωσή της αναφέρθηκε στην παρουσία του συζύγου της και στη στήριξη της οικογένειας και των φίλων της.
Τομ Χανκς και Ρίτα Γουίλσον στα Όσκαρ του 1989. Φωτογραφία: Alan Light / Wikimedia Commons / CC BY 2.0.
Τον Σεπτέμβριο του 2016, σε συνέντευξη του ζευγαριού στο Entertainment Tonight κατά την εκδήλωση Stand Up to Cancer, ο Χανκς είπε ότι κανείς δεν πρέπει να περνά αυτή την εμπειρία μόνος. Συμπεριέλαβε στην ανάγκη για στήριξη τόσο τον άνθρωπο που νοσεί όσο και εκείνους που τον αγαπούν.
Μια δημόσια δήλωση δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε ολόκληρη την ιδιωτική διαδρομή ενός ζευγαριού. Μας επιτρέπει, όμως, να συζητήσουμε κάτι ουσιαστικό: η φροντίδα χρειάζεται ανθρώπους γύρω από τη γυναίκα, αλλά και γύρω από εκείνον που τη στηρίζει. Ένα δίκτυο που μπορεί να μοιραστεί τις ευθύνες δίνει περισσότερο χώρο και στους δύο.
Η στήριξη συνεχίζεται και μετά τη θεραπεία
Η ολοκλήρωση μιας φάσης θεραπείας δεν σημαίνει ότι η καθημερινότητα, η αντοχή ή η ερωτική ζωή επιστρέφουν αμέσως όπως ήταν. Η προσδοκία ότι «τώρα τελείωσαν όλα» μπορεί να κάνει μια γυναίκα να δυσκολεύεται ακόμη περισσότερο να μιλήσει για όσα επιμένουν. Η σχέση χρειάζεται να μπορεί να ακούσει και αυτή τη συνέχεια.
Όταν υπάρχει εγκατάλειψη, η ευθύνη της απόφασης του συντρόφου δεν βαραίνει τη γυναίκα επειδή νόσησε, επειδή άλλαξε το σώμα της ή επειδή μειώθηκε η επιθυμία της. Η πρόσβαση σε βοήθεια και η παρουσία φίλων, συγγενών ή άλλων ανθρώπων εμπιστοσύνης έχουν τη δική τους αξία, ανεξάρτητα από την οικογενειακή κατάσταση.
Το να είσαι δίπλα σε μια γυναίκα που περνά αυτή τη διαδικασία σημαίνει να παραμένεις διαθέσιμος να τη γνωρίζεις όπως αισθάνεται σήμερα. Να ρωτάς τι χρειάζεται και να αντέχεις ότι η απάντηση μπορεί να αλλάζει. Να μπορεί να στηριχθεί επάνω σου χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει πρώτα να γίνει ξανά ο άνθρωπος που ήταν πριν από τη διάγνωση.
