Όταν κόβεται η έρευνα τι χάνουν οι ασθενείς;

Οι αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ για την επιστήμη και το κόστος πίσω από τους αριθμούς των περικοπών

Ένα ερευνητικό πρόγραμμα μπορεί να χάσει τη χρηματοδότησή του μέσα σε μία ημέρα. Για να ξαναδημιουργηθεί όμως η ομάδα και να συνεχιστεί η παρακολούθηση των συμμετεχόντων ή για ν’ αναπληρώσει ο χαμένος χρόνος, ο χρόνος που απαιτείται είναι τόσης διάρκειας που οι αναμφισβήτητα χαμένοι είναι οι ασθενείς.

Αυτές οι επιπτώσεις, ανάμεσα στη διοικητική απόφαση και στην πραγματική ζωή είναι το κρίσιμο σημείο στη συζήτηση για την επιστημονική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.

Οι ακυρώσεις επιχορηγήσεων, οι αλλαγές στις προτεραιότητες και οι προτάσεις για μικρότερους προϋπολογισμούς συχνά εμφανίζονται ως ένας ενιαίος λογαριασμός. Χρειάζεται όμως να ξεχωρίσουμε τι διακόπηκε, τι αποκαταστάθηκε και τι παραμένει πολιτική πρόταση. Μόνο έτσι μπορούμε να καταλάβουμε τι διακυβεύεται για την υγεία.

Η εικόνα πίσω από τα συνολικά κονδύλια

Η Ένωση Αμερικανικών Ιατρικών Σχολών, AAMC, δημοσίευσε στις 15 Οκτωβρίου 2026 μια αποτίμηση των δύο τελευταίων οικονομικών ετών. Σύμφωνα με αυτήν, το NIH, ο βασικός ομοσπονδιακός χρηματοδότης της βιοϊατρικής έρευνας στις ΗΠΑ, χορήγησε περίπου 56.600 επιχορηγήσεις το 2026, έναντι 64.000 το 2024. Από τον Ιανουάριο του 2025 είχαν παγώσει ή τερματιστεί 5.776 επιχορηγήσεις, από τις οποίες 1.175 δεν είχαν αποκατασταθεί στην αποτύπωση της έκθεσης.

Η ίδια ανάλυση επισημαίνει ότι το NIH δέσμευσε ολόκληρο τον προϋπολογισμό των επιχορηγήσεών του προς εξωτερικά ιδρύματα και στα δύο έτη. Επομένως, ο μικρότερος αριθμός επιχορηγήσεων δεν σημαίνει ισόποση μείωση της συνολικής χρηματοδότησης. Μέρος της μεταβολής συνδέεται με την αυξημένη χρήση πολυετούς χρηματοδότησης που δεσμεύεται προκαταβολικά. Η επισήμανση αυτή έχει σημασία: ακόμη και όταν τα συνολικά ποσά διατίθενται, οι διακυμάνσεις και οι διακοπές μπορούν να δυσκολεύουν τον σχεδιασμό των ερευνητικών ιδρυμάτων.

Τι ακριβώς σημαίνει ότι κόπηκαν δισεκατομμύρια

Μια μελέτη στο JAMA κατέγραψε 694 τερματισμούς επιχορηγήσεων του NIH μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 8 Απριλίου 2025. Η συνολική χρηματοδότηση των συγκεκριμένων επιχορηγήσεων ανερχόταν σε 1,81 δισ. δολάρια. Ωστόσο, περίπου 544 εκατ. δολάρια παρέμεναν αδιάθετα τη στιγμή του τερματισμού. Το συνολικό ύψος των επιχορηγήσεων και το ποσό που δεν είχε ακόμη δαπανηθεί είναι διαφορετικά μεγέθη.

Στην καταγραφή εκείνης της περιόδου, τα περισσότερα τερματισμένα προγράμματα υπάγονταν στο Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, ενώ η μεγαλύτερη συνολική χρηματοδότηση τερματισμένων επιχορηγήσεων αφορούσε το Ινστιτούτο Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων. Πρόκειται για ιστορικό στιγμιότυπο της άνοιξης του 2025, όχι για το σημερινό υπόλοιπο των περικοπών.

Οι κλινικές μελέτες αφορούν ασθενείς, γιατί πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι που αγωνιούν.

Ειδική ανάλυση στο JAMA Internal Medicine εξέτασε επιχορηγήσεις που συνδέονταν με κλινικές δοκιμές. Όπως συνοψίζει το συνοδευτικό επιστημονικό σχόλιο, οι τερματισμοί του πρώτου εξαμήνου του 2025 αφορούσαν χρηματοδοτήσεις που υποστήριζαν 383 διαφορετικές δοκιμές, με 74.311 συμμετέχοντες. Ο αριθμός αυτός περιγράφει την έκταση των συνδεδεμένων μελετών· δεν αποδεικνύει ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχασαν θεραπεία ή ότι κάθε δοκιμή σταμάτησε οριστικά.

Η χρηματοδότηση μιας μελέτης καλύπτει περισσότερα από την υπό εξέταση παρέμβαση. Χρειάζονται επισκέψεις, εξετάσεις και συστηματική καταγραφή της διαδικασίας βάσει αυστηρών πρωτοκόλλων . Όταν η χρηματοδότηση διαταράσσεται, το πρακτικό ερώτημα είναι πώς θα διασφαλιστεί, η ροή της ερευνητικής διαδικασίας.

Όταν μια κλινική μελέτη διακόπτεται πρόωρα, μπορεί να μη δώσει αξιόπιστες απαντήσεις στα ερωτήματα που διερευνά. Οι άνθρωποι που συμμετείχαν έχουν, ωστόσο, ήδη αφιερώσει χρόνο και αναλάβει τους πιθανούς κινδύνους της συμμετοχής τους, συμβάλλοντας στην προσπάθεια να προκύψει νέα επιστημονική γνώση. Η διακοπή της έρευνας θέτει επομένως και ένα ηθικό ζήτημα: πώς διασφαλίζεται ότι η συμβολή τους δεν θα μείνει αναξιοποίητη;

Τα 22 προγράμματα εμβολίων mRNA

Στις 5 Αυγούστου 2025, το αμερικανικό Υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε τερματισμούς, περιορισμούς συμβάσεων και άλλες αλλαγές σε 22 επενδύσεις ανάπτυξης εμβολίων mRNA της BARDA, συνολικής αξίας σχεδόν 500 εκατ. δολαρίων. Η BARDA υποστηρίζει την ανάπτυξη ιατρικών αντιμέτρων για υγειονομικές απειλές.

Η κυβέρνηση παρουσίασε την απόφαση ως ανακατεύθυνση πόρων προς άλλες πλατφόρμες εμβολίων. Η ανακοίνωση διευκρίνιζε ότι ορισμένες συμβάσεις τελικού σταδίου θα ολοκληρώνονταν και ότι άλλες χρήσεις της τεχνολογίας mRNA στο υπουργείο δεν επηρεάζονταν. Συνεπώς, η απόφαση δεν ισοδυναμεί με διακοπή κάθε έρευνας mRNA ούτε με παύση όλων των σχετικών αντικαρκινικών προγραμμάτων. Η κυβερνητική αιτιολόγηση αποτελεί τη θέση της διοίκησης και δεν υποκαθιστά την επιστημονική αξιολόγηση κάθε εμβολίου. [5]

Οι προτεινόμενες περικοπές χρειάζονται άλλη ανάγνωση

Η πίεση επεκτείνεται και πέρα από τη βιοϊατρική. Σύμφωνα με την ανάλυση της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας για την πρόταση προϋπολογισμού του 2027, η κυβέρνηση ζήτησε περίπου 4 δισ. δολάρια για το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, NSF, έναντι 8,75 δισ. εγκεκριμένων για το 2026: προτεινόμενη μείωση περίπου 55%. Για την επιστημονική διεύθυνση της NASA, η προτεινόμενη μείωση ήταν περίπου 47%. Η ίδια η Εταιρεία τονίζει ότι η προεδρική πρόταση δεν είναι νόμος.

Στο NIH, η επίσημη ενημέρωση της 28ης Σεπτεμβρίου 2026 αναφέρει προσωρινή χρηματοδότηση στα εγκεκριμένα επίπεδα του 2026 έως τις 11 Δεκεμβρίου. Αυτό περιγράφει το ισχύον προσωρινό δημοσιονομικό πλαίσιο. Δεν σημαίνει ότι κάθε επιμέρους επιχορήγηση έχει αποκατασταθεί ή ότι έχει λήξει η αβεβαιότητα για τις επόμενες αποφάσεις.

Γιατί η συζήτηση αφορά και εμάς

Μια δημοσιευμένη μελέτη μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση μιας θεραπείας σε πολλές χώρες. Η πιθανή απώλεια δεδομένων ή η καθυστέρηση μιας ερευνητικής απάντησης αφορά όχι μόνο την χώρα χρηματοδότησης, αλλά όλες τις χώρες στις οποίες υπάρχουν ασθενείς που πάσχουν από το νόσημα που ερευνάται. Δεν μπορούμε όμως να υπολογίσουμε από τα μέχρι στιγμής στοιχεία, πόσες θεραπείες θα καθυστερήσουν στην Ελλάδα.

Η δημόσια χρηματοδότηση οφείλει να ελέγχεται. Οι ερευνητές οφείλουν να λογοδοτούν για τα χρήματα και τα αποτελέσματά τους. Ο αντίστοιχος έλεγχος των πολιτικών αποφάσεων χρειάζεται εξίσου συγκεκριμένες ερωτήσεις: ποια προγράμματα ακυρώθηκαν, με ποια κριτήρια, πώς προστατεύθηκαν οι συμμετέχοντες και τι απέγιναν όσα είχαν ήδη ξεκινήσει. Εκεί θα κριθεί το πραγματικό κόστος των περικοπών.