Η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η «υποκινητικότητα» αποτελεί πλέον την τέταρτη σημαντικότερη αιτία θανάτου διεθνώς, προκαλώντας περισσότερους από 600.000 θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής —με τις πολλές ώρες καθιστικής εργασίας, τη χρήση οθονών και τη μειωμένη καθημερινή κίνηση— έχει δημιουργήσει μια «σιωπηλή πανδημία» που επηρεάζει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος
Πέρα από τις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, η υποκινητικότητα επιβαρύνει σημαντικά και τις οικονομίες των κρατών. Υπολογίζεται ότι το κόστος για τα συστήματα υγείας, την απώλεια παραγωγικότητας και τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων ξεπερνά τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι προβλέψεις μάλιστα δείχνουν ότι τα επόμενα χρόνια η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί, καθώς η καθιστική ζωή συνδέεται με αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, αλλά και προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως το άγχος και η κατάθλιψη.
Οι Έλληνες στους πιο «αδρανείς» Ευρωπαίους
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για την Ελλάδα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2022, οι Έλληνες κατατάσσονται δεύτεροι στην Ευρώπη σε ποσοστά έλλειψης φυσικής δραστηριότητας, μετά τους Πορτογάλους.
Συγκεκριμένα:
- Το 53% των πολιτών δηλώνει ότι δεν κινείται αρκετά στην καθημερινότητά του.
- Το 68% αναφέρει ότι δεν γυμνάζεται καθόλου.
Τα ποσοστά αυτά καταδεικνύουν ότι η φυσική άσκηση δεν αποτελεί ακόμη σταθερό μέρος της καθημερινότητας για μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού.
Γιατί κινούμαστε όλο και λιγότερο;
Οι επιστήμονες αποδίδουν το φαινόμενο σε πολλούς παράγοντες:
- Την πολύωρη εργασία μπροστά σε υπολογιστές
- Τη χρήση αυτοκινήτου ακόμη και για μικρές αποστάσεις
- Την αυξημένη χρήση κινητών και ψηφιακών μέσων
- Την έλλειψη ελεύθερου χρόνου
- Τη μειωμένη πρόσβαση σε χώρους άθλησης ή ασφαλείς δημόσιους χώρους
Παράλληλα, η πανδημία φαίνεται πως επιδείνωσε τη συνήθεια της καθιστικής ζωής, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Η άσκηση ως «φάρμακο»
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ακόμη και μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να έχουν σημαντικό όφελος για την υγεία. Ο ΠΟΥ συστήνει τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας φυσικής δραστηριότητας την εβδομάδα για τους ενήλικες — δηλαδή περίπου 20 με 30 λεπτά περπάτημα την ημέρα.
Η τακτική κίνηση συμβάλλει:
- στη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων,
- στη βελτίωση της ψυχικής υγείας,
- στην καλύτερη ποιότητα ύπνου,
- στην ενίσχυση της μνήμης και της συγκέντρωσης,
- αλλά και στη μακροζωία.
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η άσκηση δεν χρειάζεται απαραίτητα να σημαίνει γυμναστήριο. Το περπάτημα, οι σκάλες αντί για το ασανσέρ, το ποδήλατο ή λίγα λεπτά κίνησης μέσα στην ημέρα μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά.
Καθώς η υποκινητικότητα εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας, το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: η κίνηση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασική ανάγκη για την υγεία και την ποιότητα ζωής.
