Νέα μεγάλη μελέτη σε περισσότερους από 100.000 ανθρώπους συνδέει τις μεγάλες αλλαγές στις ώρες των γευμάτων μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο στους άνδρες. Οι επιστήμονες μιλούν για «eating jet lag» και στρέφουν πλέον την προσοχή όχι μόνο στο τι τρώμε, αλλά και στο πόσο σταθερά είναι τα ωράρια των γευμάτων μας.
Δευτέρα έως Παρασκευή ξυπνάμε στις 7.00. Πρωινό στις 7.30, μεσημεριανό γύρω στις 14.00 και βραδινό στις 20.00. Έρχεται όμως το Σαββατοκύριακο. Ξυπνάμε στις 10.00, το πρωινό μεταφέρεται στις 11.00, το μεσημεριανό μπορεί να γίνει στις 16.00 και το βραδινό στις 22.30. Τίποτα από αυτά δεν ακούγεται παράξενο. Για εκατομμύρια ανθρώπους είναι απλώς… Σάββατο. Κι όμως, μια νέα μεγάλη επιστημονική μελέτη θέτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα:
Μήπως αυτή η συνεχής μετατόπιση των ωρών που τρώμε επηρεάζει το βιολογικό μας ρολόι;
Οι επιστήμονες έχουν ήδη όνομα γι’ αυτό το φαινόμενο: Eating jet lag. Jet lag χωρίς να έχουμε ταξιδέψει. Όλοι γνωρίζουμε το jet lag που μπορεί να αισθανθούμε όταν ταξιδεύουμε σε μια χώρα με μεγάλη διαφορά ώρας. Υπάρχει επίσης το λεγόμενο social jet lag: η απόκλιση μεταξύ του προγράμματος ύπνου που ακολουθούμε τις εργάσιμες ημέρες και εκείνου που υιοθετούμε τις ημέρες που είμαστε ελεύθεροι. Το eating jet lag εφαρμόζει μια αντίστοιχη λογική στη διατροφή. Περιγράφει τη διαφορά στον χρονισμό των γευμάτων μεταξύ εργάσιμων ημερών και ημερών ανάπαυσης, όπως το Σαββατοκύριακο. Και μια νέα γαλλική μελέτη, που δημοσιεύθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Communications Medicine, διερεύνησε εάν αυτή η αστάθεια μπορεί να συνδέεται με την καρδιαγγειακή μας υγεία.
Περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη μεγάλη γαλλική προοπτική μελέτη NutriNet-Santé. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 104.806 ενήλικες, με μέση ηλικία περίπου 43 ετών. Το 79% ήταν γυναίκες. Οι συμμετέχοντες είχαν καταγράψει λεπτομερώς τι και πότε έτρωγαν μέσα στην ημέρα, επιτρέποντας στους επιστήμονες να υπολογίσουν τη μεταβολή του ωραρίου της διατροφής τους μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου. Η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης ήταν 8,1 χρόνια. Και τα αποτελέσματα παρουσίασαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Το εύρημα που αφορά κυρίως τους άνδρες
Στους άνδρες, κάθε επιπλέον ώρα eating jet lag συσχετίστηκε με περίπου:
14% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου
και
21% υψηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η σχέση δεν φάνηκε να εξαρτάται αποκλειστικά από το αν κάποιος μετέφερε τα γεύματά του αργότερα ή νωρίτερα το Σαββατοκύριακο.
Η ασυνέπεια του ωραρίου φαίνεται να είναι το στοιχείο που αξίζει περαιτέρω διερεύνηση. Οι αναλύσεις των ερευνητών έδειξαν μάλιστα ότι η σχέση παρέμενε ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως η ποιότητα της διατροφής, η διάρκεια του ύπνου και το social jet lag.
Και οι γυναίκες;
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Στη συγκεκριμένη μελέτη δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη στατιστικά σημαντική συσχέτιση στις γυναίκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ακανόνιστες ώρες γευμάτων είναι «ακίνδυνες» για τις γυναίκες ούτε ότι υπάρχει κάποιος γενικός κανόνας που αφορά αποκλειστικά τους άνδρες.
Σημαίνει απλώς ότι αυτή ήταν η διαφορά που παρατηρήθηκε στον συγκεκριμένο πληθυσμό της μελέτης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται και άλλες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Υπάρχει μάλιστα μια ενδιαφέρουσα αντίθεση με προηγούμενη έρευνα της ίδιας γαλλικής κοόρτης: το 2023, ερευνητές είχαν διαπιστώσει ότι τα γεύματα που γίνονται αργά μέσα στην ημέρα συνδέονταν με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Άρα άλλο πράγμα εξετάζουμε όταν μιλάμε για το πόσο αργά τρώμε και άλλο όταν εξετάζουμε πόσο αλλάζουμε τις ώρες των γευμάτων μας από τη μία ημέρα στην άλλη.
Γιατί όμως επηρεάζει την καρδιά μας η ώρα που τρώμε;
Το ανθρώπινο σώμα δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο όλες τις ώρες της ημέρας. Διαθέτουμε ένα πολύπλοκο σύστημα κιρκάδιων ρυθμών , βιολογικών ρολογιών που βοηθούν τον οργανισμό να συγχρονίζει λειτουργίες μέσα στο 24ωρο. Ο ύπνος και το φως είναι γνωστοί ρυθμιστές αυτού του συστήματος. Όμως και η τροφή αποτελεί σημαντικό χρονικό σήμα για τα περιφερειακά βιολογικά ρολόγια του οργανισμού. Το ήπαρ, το πάγκρεας, η καρδιά και άλλοι ιστοί συμμετέχουν σε μεταβολικές λειτουργίες που ακολουθούν ημερήσιους ρυθμούς.
Η συστηματική αλλαγή της ώρας λήψης τροφής θα μπορούσε επομένως να δημιουργεί έναν βαθμό κιρκάδιας απορρύθμισης. Αυτός είναι ένας πιθανός βιολογικός μηχανισμός που εξετάζουν οι επιστήμονες ,όχι όμως ακόμη αποδεδειγμένη εξήγηση για τα καρδιαγγειακά ευρήματα.
Δεν σημαίνει ότι το κυριακάτικο brunch προκαλεί καρδιοπάθεια
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διευκρίνιση της μελέτης. Τα αποτελέσματα δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτιότητα. Δεν αποδεικνύουν ότι εάν κάποιος φάει πρωινό στις 7.30 τις καθημερινές και στις 10.30 την Κυριακή θα εμφανίσει καρδιαγγειακή νόσο. Ούτε υπάρχει λόγος να μετατρέψουμε το ωράριο του φαγητού σε ακόμη μία πηγή άγχους.
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι πολυπαραγοντικές. Το κάπνισμα, η αρτηριακή πίεση, η χοληστερόλη, ο διαβήτης, το σωματικό βάρος, η άσκηση, η διατροφή, η κληρονομικότητα και πολλοί ακόμη παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει απλώς ακόμη ένα κομμάτι σε ένα πεδίο που αναπτύσσεται ταχύτατα: τη χρονοδιατροφή, δηλαδή τη μελέτη όχι μόνο του τι και πόσο τρώμε αλλά και του πότε τρώμε.
Πόση διαφορά θεωρείται μεγάλη;
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα προέκυψε από τις αναλύσεις των ερευνητών.
Οι καμπύλες συσχέτισης έδειξαν ότι για τον καρδιαγγειακό και στεφανιαίο κίνδυνο στους άνδρες η αύξηση φαινόταν να φτάνει σε ένα είδος πλατό περίπου στη 1,5 ώρα eating jet lag. Αυτό όμως δεν πρέπει να μεταφραστεί σε μια καινούργια «κόκκινη γραμμή» του τύπου «μέχρι 90 λεπτά επιτρέπεται». Η μελέτη δεν σχεδιάστηκε για να καθορίσει ένα ασφαλές ανώτατο όριο. Περισσότερο μας δείχνει ότι η σταθερότητα μπορεί να αποτελεί έναν παράγοντα που αξίζει να λαμβάνουμε υπόψη.
Πρέπει λοιπόν να τρώμε κάθε μέρα ακριβώς την ίδια ώρα;
Όχι. Η καθημερινή ζωή δεν είναι εργαστήριο και κανείς δεν χρειάζεται να κοιτάζει το ρολόι με αγωνία πριν από κάθε γεύμα. Το μήνυμα της έρευνας είναι πολύ πιο απλό: ίσως ο οργανισμός μας να αγαπά τη συνέπεια περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε. Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και από άλλες μεγάλες μελέτες, η σχετική σταθερότητα στις ώρες των γευμάτων θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει ένα ακόμη στοιχείο των συστάσεων για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον μπορεί να έχει το ζήτημα για ανθρώπους που εργάζονται σε βάρδιες ή έχουν εξαιρετικά ασταθή ωράρια εργασίας και διατροφής.
Δεν είναι μόνο τι βάζουμε στο πιάτο
Για χρόνια η συζήτηση γύρω από την υγιεινή διατροφή επικεντρωνόταν κυρίως σε ερωτήσεις όπως: Πόσο λίπος τρώμε; Πόση ζάχαρη; Πόσα λαχανικά; Πόσο αλάτι; Η επιστήμη της διατροφής προσθέτει σταδιακά μία ακόμη ερώτηση:
Πότε τρώμε;
Και τώρα προσθέτει ίσως και μία δεύτερη:
Πόσο σταθερά τρώμε τις ίδιες ώρες;
Το eating jet lag δεν είναι ακόμη ένας νέος παράγοντας κινδύνου που μπορούμε να θεωρήσουμε οριστικά αποδεδειγμένο. Η νέα μελέτη όμως προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ένδειξη ότι το σώμα μας δεν αντιλαμβάνεται το φαγητό μόνο ως θερμίδες και θρεπτικά συστατικά. Αντιλαμβάνεται και τον χρόνο. Και ίσως, τελικά, το βιολογικό μας ρολόι να μην γνωρίζει ότι σήμερα είναι Σάββατο.
