Κάθε καλοκαίρι, από τα τέλη Ιουλίου μέχρι και τον Σεπτέμβριο, τα φραγκόσυκα κάνουν την εμφάνισή τους στις άκρες των δρόμων, σε ξερολιθιές, χωράφια και παραθαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας. Είναι από εκείνα τα φρούτα που προκαλούν περιέργεια αλλά και δισταγμό. Οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι είναι γλυκά και δροσιστικά, όμως λίγοι τολμούν να τα μαζέψουν μόνοι τους. Ο λόγος είναι απλός: τα αγκάθια τους μπορούν να μετατρέψουν μια αθώα εξόρμηση σε μικρή περιπέτεια.
Το φραγκόσυκο είναι ο καρπός της φραγκοσυκιάς (Opuntia ficus-indica), ενός κάκτου που κατάγεται από το Μεξικό και έφτασε στην Ευρώπη μετά την ανακάλυψη της Αμερικής. Σήμερα έχει προσαρμοστεί ιδανικά στο μεσογειακό κλίμα και αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο πολλών ελληνικών τοπίων, ιδιαίτερα στα νησιά και στις ξηροθερμικές περιοχές.
Πώς μαζεύονται τα φραγκόσυκα;
Η συγκομιδή των φραγκόσυκων δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται. Εκτός από τα μεγάλα αγκάθια που είναι εύκολα ορατά, οι καρποί καλύπτονται από χιλιάδες μικροσκοπικά αγκάθια, γνωστά ως γλοχίδια. Αυτά αποκολλώνται εύκολα και κολλούν στο δέρμα προκαλώντας έντονο ερεθισμό.
Οι έμπειροι συλλέκτες χρησιμοποιούν χοντρά γάντια και μακριές λαβίδες ή ειδικά εργαλεία για να αποσπούν τον καρπό χωρίς να τον αγγίζουν. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας συνηθίζουν να μαζεύουν τα φραγκόσυκα νωρίς το πρωί, όταν η υγρασία βοηθά ώστε τα μικροσκοπικά αγκάθια να μην διασκορπίζονται τόσο εύκολα στον αέρα. Η πιο ασφαλής μέθοδος για τους αρχάριους είναι να αποφεύγουν την άμεση επαφή με τον καρπό και να χρησιμοποιούν κάποιο εργαλείο που επιτρέπει τη μεταφορά του σε κουβά ή καλάθι.
Πώς βγαίνουν τα αγκάθια;
Το καθάρισμα είναι ίσως το πιο σημαντικό στάδιο πριν από την κατανάλωση. Αρχικά, οι καρποί πλένονται καλά με άφθονο νερό. Πολλοί τους αφήνουν για λίγη ώρα μέσα σε έναν κουβά και στη συνέχεια τους ξεπλένουν με πίεση ώστε να απομακρυνθούν τα περισσότερα γλοχίδια.
Άλλοι χρησιμοποιούν βούρτσα ή χοντρό πανί, πάντα με γάντια, για να απομακρύνουν τα υπολείμματα των αγκαθιών. Μόλις καθαριστούν, είναι ασφαλέστεροι στο χειρισμό τους. Αν κάποιο αγκάθι κολλήσει στο δέρμα, ένα τσιμπιδάκι μπορεί να αφαιρέσει τα μεγαλύτερα. Για τα μικροσκοπικά γλοχίδια, η κολλητική ταινία συχνά αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματική.
Πώς τρώγονται;
Αφού καθαριστούν, τα φραγκόσυκα μπαίνουν συνήθως στο ψυγείο για λίγες ώρες. Δροσερά είναι σαφώς πιο απολαυστικά. Για να τα καταναλώσει κανείς, κόβει τις δύο άκρες του καρπού και στη συνέχεια χαράζει τη φλούδα κατά μήκος. Η φλούδα αφαιρείται εύκολα και αποκαλύπτει τη ζουμερή σάρκα, η οποία μπορεί να έχει πράσινο, πορτοκαλί ή κοκκινωπό χρώμα. Η γεύση τους θυμίζει συνδυασμό αχλαδιού, πεπονιού και καρπουζιού, με μια διακριτική γλυκύτητα. Περιέχουν αρκετούς σπόρους, οι οποίοι συνήθως καταναλώνονται μαζί με τη σάρκα. Εκτός από νωπά, χρησιμοποιούνται σε χυμούς, μαρμελάδες, λικέρ και γλυκά του κουταλιού, ενώ σε ορισμένες χώρες αποτελούν βασικό συστατικό παραδοσιακών συνταγών.
Είναι τελικά υπερεκτιμημένα;
Τα τελευταία χρόνια τα φραγκόσυκα έχουν αποκτήσει τη φήμη ενός «υπερτροφίμου», κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε βιταμίνη C, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες. Παράλληλα, έχουν χαμηλές θερμίδες και συμβάλλουν στην ενυδάτωση του οργανισμού κατά τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες.
Ωστόσο, η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση. Πρόκειται αναμφίβολα για ένα θρεπτικό και ενδιαφέρον φρούτο, αλλά όχι για κάποιο θαυματουργό τρόφιμο. Η γεύση τους είναι ευχάριστη, χωρίς όμως να εντυπωσιάζει τους πάντες, ενώ η διαδικασία συγκομιδής και καθαρισμού απαιτεί περισσότερο κόπο σε σχέση με τα περισσότερα καλοκαιρινά φρούτα. Ίσως τελικά η γοητεία των φραγκόσυκων να μην κρύβεται μόνο στη γεύση τους αλλά και στην εμπειρία που τα συνοδεύει. Είναι ένα φρούτο που πρέπει να κερδίσεις πριν το απολαύσεις. Και γι’ αυτό ακριβώς παραμένει ένα από τα πιο ιδιαίτερα σύμβολα του ελληνικού καλοκαιριού.
