Ανακάλυψες ένα φάρμακο στο ντουλάπι σου και πρόσεξες ότι έχει λήξει; Είναι μια συνηθισμένη κατάσταση που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια; Έχει χάσει την αποτελεσματικότητά του; Υπάρχει κίνδυνος για την υγεία;
Η απάντηση είναι ότι τα περισσότερα ληγμένα φάρμακα δεν γίνονται ξαφνικά τοξικά μετά την ημερομηνία λήξης τους. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται εγγυημένες.
Τι σημαίνει η ημερομηνία λήξης ενός φαρμάκου;
Η ημερομηνία λήξης που αναγράφεται στη συσκευασία είναι το χρονικό σημείο μέχρι το οποίο ο κατασκευαστής εγγυάται ότι το φάρμακο διατηρεί πλήρως τη δραστικότητα, την ποιότητα και την ασφάλειά του, εφόσον έχει αποθηκευτεί σύμφωνα με τις οδηγίες.
Μετά την ημερομηνία αυτή, η δραστική ουσία μπορεί να αρχίσει να αποδομείται, με αποτέλεσμα το φάρμακο να είναι λιγότερο αποτελεσματικό.
Τι μπορεί να συμβεί αν πάρω ληγμένο φάρμακο;
Μειωμένη αποτελεσματικότητα
Ο πιο συνηθισμένος κίνδυνος είναι ότι το φάρμακο δεν θα δράσει όπως πρέπει. Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία όταν πρόκειται για:
- Αντιβιοτικά
- Φάρμακα για το άσθμα
- Καρδιολογικά φάρμακα
- Φάρμακα για τον διαβήτη
- Φάρμακα για σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μειωμένη δράση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την πορεία της θεραπείας.
Αλλοίωση του προϊόντος
Τα υγρά φάρμακα, τα σιρόπια, οι οφθαλμικές σταγόνες και τα ενέσιμα σκευάσματα είναι πιο ευάλωτα σε μικροβιακή επιμόλυνση ή χημικές αλλοιώσεις μετά τη λήξη τους.
Αποτυχία της θεραπείας
Ακόμη και αν το φάρμακο δεν είναι επικίνδυνο, μπορεί να μην προσφέρει το θεραπευτικό αποτέλεσμα που χρειάζεται ο ασθενής, καθυστερώντας την ανάρρωση ή επιτρέποντας την επιδείνωση της κατάστασης.
Ποια ληγμένα φάρμακα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται;
Ορισμένες κατηγορίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή:
Ινσουλίνη
Η αποτελεσματικότητά της μπορεί να μειωθεί σημαντικά μετά τη λήξη της.
Αδρεναλίνη (EpiPen)
Σε περίπτωση αναφυλαξίας, ακόμη και μικρή μείωση της δραστικότητας μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Νιτρογλυκερίνη
Χάνει σχετικά γρήγορα τη δραστικότητά της και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μετά τη λήξη.
Οφθαλμικές σταγόνες
Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιμόλυνσης και ερεθισμού των ματιών.
Υγρά αντιβιοτικά
Ιδιαίτερα τα παιδιατρικά εναιωρήματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μετά την ημερομηνία λήξης τους.
Αν έχει λήξει πριν από λίγες ημέρες, μπορώ να το πάρω;
Αν και αρκετά φάρμακα σε μορφή δισκίων ή καψουλών διατηρούν μέρος της δραστικότητάς τους για κάποιο διάστημα μετά τη λήξη, δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζει κανείς με βεβαιότητα την πραγματική τους κατάσταση.
Για τον λόγο αυτό, οι επαγγελματίες υγείας συνιστούν να μην χρησιμοποιούνται ληγμένα φάρμακα χωρίς προηγούμενη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.
Τι να κάνω με τα ληγμένα φάρμακα;
Είναι καλό να ελέγχετε τακτικά το οικιακό σας φαρμακείο και να απομακρύνετε τα ληγμένα σκευάσματα.
Τα φάρμακα δεν πρέπει να απορρίπτονται ανεξέλεγκτα στα σκουπίδια ή στην αποχέτευση. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας για τα διαθέσιμα σημεία ασφαλούς συλλογής και ανακύκλωσης φαρμάκων.
Συμπέρασμα
Η χρήση ενός ληγμένου φαρμάκου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκαλέσει βλάβη. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα είναι εξίσου αποτελεσματικό ή ασφαλές όπως πριν από τη λήξη του.
Όταν πρόκειται για την υγεία μας, η ασφαλέστερη επιλογή είναι πάντα η αντικατάσταση των ληγμένων φαρμάκων και η συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας πριν από οποιαδήποτε χρήση.
