Μετά τις γιορτές, ο Ιανουάριος γεμίζει δίαιτες στερήσεων. Γιατί όμως δεν δουλεύουν; Ένα άρθρο για την ενοχή, το σώμα και τη σχέση μας με το φαγητό.
Κάθε χρόνο, ίδιες μέρες, ίδια σκηνή. Οι γιορτές τελείωσαν.
Φάγαμε. Ήπιαμε. Χαλαρώσαμε.
Και ξαφνικά… έρχεται ο Ιανουάριος με ένα αίσθημα ενοχής.
Και τότε γεννιέται η απόφαση:
«Από Δευτέρα τα κόβω όλα.»
Ζάχαρη.
Υδατάνθρακες.
Ψωμί.
Γλυκά.
Και συχνά… τη χαρά.
Κι όμως, ο Ιανουάριος είναι ο μήνας που οι περισσότερες δίαιτες ξεκινούν — και ο Φεβρουάριος ο μήνας που εγκαταλείπονται.
Όχι επειδή “δεν έχουμε πειθαρχία”.
Αλλά επειδή αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι βίαιο.
Γιατί μετά τις γιορτές θέλουμε να τιμωρήσουμε το σώμα μας
Μετά από μια περίοδο απόλαυσης, ο εγκέφαλος μπαίνει σε mode:
διόρθωσης.
Σαν να λέμε: « Το παραέκανα, τώρα πρέπει να το πληρώσω»
Αυτή η λογική δεν είναι υγεία.
Είναι ενοχή.
Και η ενοχή:
- δεν οδηγεί σε σταθερές αλλαγές
- οδηγεί σε κύκλους στέρησης → υπερφαγίας → απογοήτευσης
Το σώμα δεν καταλαβαίνει από “απότομες αποφάσεις”
Όταν κόβεις απότομα:
- θερμίδες
- υδατάνθρακες
- λιπαρά
- ή ολόκληρες ομάδες τροφών
το σώμα δεν σκέφτεται “μπράβο”.
Σκέφτεται “κίνδυνος”.
Και αντιδρά με:
- έντονη πείνα
- κόπωση
- εκνευρισμό
- λιγούρες
- πτώση διάθεσης
Όχι γιατί είσαι αδύναμος.
Αλλά γιατί το σώμα σου προσπαθεί να σε προστατεύσει.
Η στέρηση δουλεύει… μόνο προσωρινά
Οι δίαιτες τύπου: «κααθόλου» «μόνο αυτά τα …τρία θα τρώω ( αβγά, μήλα και γιαούρτι) ή ακόμη χειρότερο « το ράβω και θα τρώω τρεις μέρες φρούτα»
μπορεί να έχουν γρήγορο αποτέλεσμα στη ζυγαριά, αλλά: δεν αλλάζουν την σχέση μας με το φαγητό, απορυθμίζουν τον οργανισμό και δεν έχουν διάρκεια
Και όταν σπάσουν (γιατί συνήθως σπάνε), η απογοήτευση είναι διπλή:
«Ούτε αυτό κατάφερα.»
Ενώ στην πραγματικότητα το πρόβλημα δεν είσαι εσύ.
Είναι η μέθοδος.
Γιατί ο Ιανουάριος είναι ο χειρότερος μήνας για “κόψιμο” του φαγητού
Ο Ιανουάριος είναι:
- σκοτεινός
- κρύος
- συναισθηματικά βαρύς
- με λιγότερη ενέργεια
Και εμείς ζητάμε από τον εαυτό μας:
- υπερ-πειθαρχία
- μηδενική απόλαυση
- τέλεια συνέπεια
Είναι σαν να λες:
«Είμαι ήδη κουρασμένος, ας δυσκολέψω κι άλλο τη ζωή μου.»
Δεν είναι περίεργο λοιπόν που δεν είναι λοιπόν περίεργο που δεν κρατάει η δίαιτα που ξεκινάει τώρα
Το μεγάλο λάθος: μπερδεύουμε την υγεία με την τιμωρία
Υγεία δεν είναι:
- να πεινάς
- να ζεις με “πρέπει”
- να μετράς τα πάντα
- να νιώθεις τύψεις κάθε φορά που τρως κάτι “εκτός”
Υγεία είναι:
- να μπορείς να φας
- να μπορείς να σταματήσεις
- να απολαμβάνεις
- και να συνεχίζεις χωρίς ενοχή
Τι δουλεύει περισσότερο από το “τα κόβω όλα”
Αντί για βίαιες αλλαγές, που θα σε ταλαιπωρήσουν κυρίως ψυχολογικά διάβασε κάποιες διατροφικές επιλογές που θα λειτουργήσουν καλύτερα
Πρόσθεσε πριν αφαιρέσεις
Πρόσθεσε:
- πρωτεΐνη
- φυτικές ίνες
- κανονικά γεύματα
Και θ’ αντιληφθείς ότι οι λιγούρες μειώνονται από μόνες τους.
Σταθερότητα, όχι τελειότητα
Ένα “αρκετά καλό” καθημερινό μοτίβο
κρατάει περισσότερο από ένα τέλειο πρόγραμμα 10 ημερών.
Φάε και γλυκό
Όταν το γλυκό δεν είναι απαγορευμένο,
σταματάει να είναι εμμονή.
Ο Ιανουάριος δεν χρειάζεται “κάθαρση”
Δεν χρειάζεται detox.
Το σώμα σου ξέρει ήδη να αποτοξινώνεται.
Αυτό που χρειάζεται ο Ιανουάριος είναι:
- λίγο ρυθμό
- λίγο φως
- λίγο έλεος
Όχι πόλεμο.
Κλείσιμο
Αν κάτι αξίζει να “κόψουμε” τον Ιανουάριο, δεν είναι:
το ψωμί
ή το γλυκό
ή το φαγητό.
Είναι η ιδέα ότι πρέπει να τιμωρούμε το σώμα μας για να το φροντίσουμε.
Γιατί η αλλαγή που κρατάει
δεν ξεκινάει από στέρηση.
Ξεκινάει από σεβασμό στον εαυτό μας
Οι παρακάτω πηγές παρατίθενται ενδεικτικά και δεν αντικαθιστούν εξατομικευμένη καθοδήγηση από επαγγελματία υγείας.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Νευροβιολογία & σώμα: γιατί το “τα κόβω όλα” δεν λειτουργεί
- Sumithran, P. et al. (2011). Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss.
New England Journal of Medicine.
(Το σώμα αντιστέκεται στη στέρηση — δεν είναι θέμα θέλησης.) - Lowe, M. R. (2003). Self-regulation of energy intake in the modern environment.
(Πώς το περιβάλλον και η στέρηση επηρεάζουν την όρεξη.)
Γιατί οι δίαιτες στερήσεων αποτυγχάνουν
- Mann, T. et al. (2007). Medicare’s search for effective obesity treatments: Diets are not the answer.
American Psychologist.
(Κλασική ανασκόπηση: γιατί οι δίαιτες αποτυγχάνουν μακροπρόθεσμα και αυξάνουν τον κύκλο ενοχής–υπερφαγίας.) - Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and binge eating: A causal analysis.
American Psychologist.
(Η στέρηση αυξάνει τον κίνδυνο υπερφαγικών επεισοδίων.) - Tomiyama, A. J. (2014). Weight stigma is stressful.
Psychosomatic Medicine.
(Πώς η ενοχή και το στίγμα επηρεάζουν το σώμα και τη συμπεριφορά.)
