Η νομοθετική κατοχύρωση του Δικαιώματος στη Λήθη σηματοδοτεί ένα καθοριστικό βήμα για την εξάλειψη των διακρίσεων που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι μετά τον καρκίνο
Μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή για τα άτομα που έχουν ολοκληρώσει τη θεραπεία τους για καρκίνο συντελείται πλέον και στην Ελλάδα.
Με την ψήφιση του Νόμου 5317/2026, η χώρα μας κατοχυρώνει νομοθετικά το Δικαίωμα στη Λήθη, θέτοντας για πρώτη φορά ένα σαφές όριο στη δυνατότητα χρήσης μιας προηγούμενης ογκολογικής διάγνωσης κατά τη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων που συνδέονται με συμβάσεις καταναλωτικής πίστης.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη κοινωνική και συμβολική σημασία: αναγνωρίζει στην πράξη ότι ένας άνθρωπος που νόσησε από καρκίνο δεν μπορεί να παραμένει εφ’ όρου ζωής εγκλωβισμένος στην προηγούμενη διάγνωσή του.
Δεν μπορεί μια ασθένεια που αντιμετωπίστηκε να μετατρέπεται σε μόνιμο οικονομικό μειονέκτημα. Δεν μπορεί το ιατρικό παρελθόν ενός ανθρώπου να συνεχίζει, χρόνια αργότερα, να δημιουργεί εμπόδια στην προσπάθειά του να σχεδιάσει τη ζωή και το μέλλον του.
Τι αλλάζει με τον νέο νόμο
Η νέα διάταξη ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο το άρθρο 14 παρ. 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225 για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και προβλέπει ότι απαγορεύεται η χρήση προσωπικών δεδομένων που αφορούν προηγούμενη διάγνωση ογκολογικής νόσου για τους σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, όταν έχουν παρέλθει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Πρακτικά, μετά την παρέλευση της πενταετίας και εφόσον δεν έχει υπάρξει υποτροπή, η προηγούμενη διάγνωση καρκίνου δεν μπορεί να χρησιμοποιείται στο συγκεκριμένο πεδίο ως παράγοντας δυσμενούς ασφαλιστικής μεταχείρισης. Η διάταξη τίθεται σε εφαρμογή στις 20 Νοεμβρίου 2026.
Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς μια διαφορετική αντίληψη της ζωής μετά τον καρκίνο: από την απλή επιβίωση, στην πλήρη κοινωνική και οικονομική επανένταξη.
Η ζωή μετά τον καρκίνο πρέπει να είναι ζωή χωρίς αστερίσκους
Οι επιστημονικές εξελίξεις στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία έχουν αλλάξει ριζικά την πραγματικότητα του καρκίνου. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ολοκληρώνουν επιτυχώς τη θεραπεία τους και συνεχίζουν τη ζωή τους για πολλά χρόνια.
Η κοινωνία και η νομοθεσία οφείλουν να ακολουθήσουν αυτή την πραγματικότητα.
Γιατί η επιβίωση από τον καρκίνο δεν μπορεί να συνοδεύεται από μια δεύτερη, αόρατη τιμωρία: από περιορισμούς, αποκλεισμούς ή δυσμενέστερους όρους εξαιτίας μιας διάγνωσης που ανήκει στο παρελθόν.
Το Δικαίωμα στη Λήθη έρχεται ακριβώς να απαντήσει σε αυτή την ανάγκη. Να διασφαλίσει ότι η επιστροφή στη ζωή δεν είναι μόνο ιατρική, αλλά και κοινωνική, επαγγελματική και οικονομική.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις πρωτοπόρες ευρωπαϊκές χώρες
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η Ελλάδα υιοθετεί το χρονικό όριο των πέντε ετών από την ολοκλήρωση της θεραπείας, το οποίο, όπως επισημαίνεται στο κείμενο της ΕΛΛΟΚ, εφαρμόζεται ήδη στη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ισπανία.
Με τον τρόπο αυτό, η χώρα μας κάνει ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση που έχει θέσει η Ευρώπη: οι άνθρωποι που έχουν περάσει από τον καρκίνο να μην εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται πρωτίστως ως πρώην ασθενείς, αλλά ως ισότιμοι πολίτες με δικαίωμα να προχωρήσουν τη ζωή τους χωρίς διακρίσεις.
Μια διεκδίκηση που γίνεται πραγματικότητα
Η νομοθετική κατοχύρωση αποτελεί και το αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας για τη μεταφορά των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων στην ελληνική πραγματικότητα.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ, ως Εθνικός Κόμβος της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τον Καρκίνο (Hellenic Cancer Mission Hub), μαζί με τις οργανώσεις-μέλη της και συνοδοιπόρους όπως η Πίστη Κρυσταλλίδου και το WinCancer, εργάστηκε συστηματικά για την ανάδειξη και κατοχύρωση του Δικαιώματος στη Λήθη στην Ελλάδα, μέσα από τη συνεργασία με δημόσιες αρχές, υπευθύνους χάραξης πολιτικής, τον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα και τους εμπλεκόμενους φορείς.
Ο Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ, Γιώργος Καπετανάκης, δηλώνει:
«Σήμερα δεν μιλάμε απλώς για μια νομοθετική αλλαγή. Μιλάμε για μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιμετωπίζει τη ζωή μετά τον καρκίνο.
Το Δικαίωμα στη Λήθη σημαίνει ότι η διάγνωση του καρκίνου δεν μπορεί να αποτελεί μια ισόβια ταυτότητα που ακολουθεί τον άνθρωπο σε κάθε επόμενο βήμα της ζωής του.
Η νομοθετική του κατοχύρωση αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική κατάκτηση για τα άτομα με εμπειρία καρκίνου στη χώρα μας και αποδεικνύει ότι, όταν οι οργανώσεις ασθενών, η Πολιτεία και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς συνεργάζονται με έναν κοινό στόχο, μπορούμε να μετατρέψουμε τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις σε πραγματικές αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η σημερινή εξέλιξη είναι ένας σημαντικός σταθμός. Δεν είναι όμως το τέλος της διαδρομής. Στόχος μας είναι μια κοινωνία στην οποία κανένας άνθρωπος δεν θα αντιμετωπίζει αδικαιολόγητα εμπόδια επειδή κάποτε νόσησε από καρκίνο.»
Το επόμενο βήμα: από τη νομοθετική κατοχύρωση στην πραγματική ισότητα
Για την ΕΛΛΟΚ, η κατοχύρωση του Δικαιώματος στη Λήθη αποτελεί ταυτόχρονα δικαίωση και αφετηρία.
Δικαίωση, γιατί ένα ουσιαστικό αίτημα των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου αποκτά πλέον νομοθετική υπόσταση.
Αφετηρία, γιατί η εξάλειψη των διακρίσεων μετά τον καρκίνο δεν εξαντλείται σε μία νομοθετική διάταξη.
Η πρόκληση από εδώ και πέρα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή της νέας ρύθμισης, η ενημέρωση των πολιτών για τα δικαιώματά τους και η συνέχιση της προσπάθειας για την άρση κάθε αδικαιολόγητου εμποδίου που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με ιστορικό καρκίνου στην κοινωνική και οικονομική τους ζωή.
Η ελληνική εμπειρία αποδεικνύει ότι οι μεγάλες αλλαγές είναι εφικτές όταν η φωνή των ασθενών μετατρέπεται σε δημόσια πολιτική.
Και πάνω απ’ όλα στέλνει ένα μήνυμα που αφορά χιλιάδες ανθρώπους και τις οικογένειές τους:
Μετά τον καρκίνο υπάρχει ζωή. Και αυτή η ζωή πρέπει να μπορεί να προχωρά χωρίς το βάρος μιας διάγνωσης που ανήκει στο παρελθόν.
