Τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο της αφρικανικής σκόνης εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στη χώρα μας, επηρεάζοντας όχι μόνο την ατμόσφαιρα και την ορατότητα, αλλά και την υγεία των πολιτών. Τα σύννεφα σκόνης που μεταφέρονται από τη Σαχάρα μέσω των νοτιάδων φτάνουν συχνά στην Ελλάδα, κυρίως κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο, δημιουργώντας αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα.
Η αφρικανική σκόνη αποτελείται από πολύ μικρά σωματίδια χώματος, άμμου και άλλων υλικών που μπορούν να εισχωρήσουν στο αναπνευστικό σύστημα. Σε πολλές περιπτώσεις, τα σωματίδια αυτά μεταφέρουν επίσης μικροοργανισμούς, γύρη και ρύπους, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την ποιότητα του αέρα.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην υγεία
Η έκθεση στην αφρικανική σκόνη μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει διάφορα προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, όπως ηλικιωμένοι, παιδιά, άτομα με άσθμα ή χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και καρδιοπαθείς.
Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Δύσπνοια και δυσκολία στην αναπνοή
- Βήχα και ερεθισμό του λαιμού
- Κάψιμο ή φαγούρα στα μάτια
- Ρινική συμφόρηση και αλλεργίες
- Πονοκέφαλο και αίσθημα κόπωσης
Σε άτομα με χρόνιες παθήσεις, η αφρικανική σκόνη μπορεί να οδηγήσει σε κρίσεις άσθματος, επιδείνωση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) ή ακόμα και σε καρδιοαναπνευστικές επιπλοκές.
Γιατί είναι επικίνδυνα τα αιωρούμενα σωματίδια
Τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια, γνωστά ως PM10 και PM2.5, θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα επειδή μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών και καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Ιδιαίτερα τις ημέρες με έντονη μεταφορά σκόνης, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ποιότητα του αέρα μπορεί να φτάσει σε επίπεδα επιβλαβή για την υγεία, ακόμη και για υγιή άτομα.
Μέτρα προστασίας για τους πολίτες
Οι ειδικοί συστήνουν ορισμένα βασικά μέτρα προστασίας κατά τη διάρκεια έντονων επεισοδίων αφρικανικής σκόνης:
- Περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων και της παραμονής σε εξωτερικούς χώρους
- Αποφυγή έντονης σωματικής άσκησης σε εξωτερικό περιβάλλον
- Κλείσιμο παραθύρων και χρήση κλιματισμού ή καθαριστών αέρα
- Κατανάλωση αρκετών υγρών για καλύτερη ενυδάτωση του οργανισμού
- Χρήση προστατευτικής μάσκας από ευπαθείς ομάδες όταν χρειάζεται μετακίνηση
Επιπλέον, όσοι λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή για αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα θα πρέπει να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες του γιατρού τους.
Ένα φαινόμενο που συνδέεται και με την κλιματική αλλαγή
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η συχνότερη εμφάνιση επεισοδίων αφρικανικής σκόνης σχετίζεται και με τις αλλαγές στο κλίμα και στις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Η αύξηση των θερμοκρασιών και οι μεταβολές στους ανέμους ευνοούν τη μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων σκόνης προς την Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Η ενημέρωση και η πρόληψη αποτελούν τα σημαντικότερα «όπλα» απέναντι στο φαινόμενο, ώστε οι πολίτες να μπορούν να προστατεύουν αποτελεσματικά την υγεία τους και να περιορίζουν τις επιπτώσεις από την επιβαρυμένη ατμόσφαιρα.
