Της Δανάης Πατρικίου
Τι σημαίνει να ζει κάποιος μέσα στην ακαταστασία (και γιατί δεν είναι απλώς θέμα τεμπελιάς).
Σε αυτό το άρθρο δεν αναφερόμαστε για ένα σπίτι που δεν πρόλαβαν οι άνθρωποι να το συμμαζέψουν. Αναφερόμαστε σε χώρους που:
Συνυπάρχουν εκατοντάδες ετερόκλητα αντικείμενα, στο ψυγείο συσσωρεύονται δεκάδες τρόφιμα ληγμένα μαζί με μη ληγμένα, οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με αντικείμενα χωρίς συνοχή, ο νεροχύτης είναι σχεδόν μόνιμα γεμάτος, παντού υπάρχουν αντικείμενα που σωρεύονται δίνοντας την εντύπωση ότι είναι σχεδόν αδύνατον να ξεχωρίσει κάποιος τα άχρηστα από τα χρηστικά
Σε αυτή την περίπτωση η ακαταστασία παύει να είναι θέμα αισθητικής και μετατρέπεται σε κατάσταση ζωής.
Όταν ο χώρος σταματά να «ξεκουράζει»
Το σπίτι ιδανικά είναι: Χώρος που μπορεί να χαλαρώσεις και χώρος ασφάλειας. Σ΄ένα περιβάλλον έντονης ακαταστασίας συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Ο εγκέφαλος, δέχεται συνεχώς ερεθίσματα, δεν ηρεμεί τίποτα στο οπτικό πεδίο και παραμένει συνεχώς σε μια ένταση.
Δεν είναι τυχαίο ότι άνθρωποι που ζουν σε τέτοιους χώρους συχνά νιώθουν: Κόπωση, εκνευρισμό, αδυναμία συγκέντρωσης και έχουν προβλήματα με τον χρόνο.
Ο χώρος τους αποτελεί έναν διαρκή εσωτερικό θόρυβο.
Δεν είναι πάντα θέμα επιλογής
Είναι εύκολο να πούμε:
«Αν ήθελε, θα το μάζευε.»
Αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η χρόνια, έντονη ακαταστασία συχνά συνδέεται με: Συναισθηματική υπερφόρτωση, άγχος ή καταθλιπτική διάθεση, δυσκολία αποχωρισμού, ανάγκη ελέγχου και φόβο απώλειας
Για κάποιους ανθρώπους, κάθε αντικείμενο: Μπορεί να είναι χρήσιμο, κουβαλά αναμνήσεις, λειτουργεί σαν ασφάλεια
Το να πεταχτεί κάτι δεν είναι πρακτικό ζήτημα. Είναι ένα ψυχικό ρίσκο για τον κάτοχό του
Το ψυγείο ως καθρέφτης
Ένα ψυγείο με ληγμένα τρόφιμα δίπλα σε φρέσκα δεν σημαίνει μόνο κακή οργάνωση
Σημαίνει δυσκολία ιεράρχησης, αναβλητικότητα, σύγχυση μεταξύ «παλιού και καινούργιου».
Όπως και στη ζωή: Κάποια πράγματα έχουν λήξει, αλλά παραμένουν στην θέση τους (με ό,τι αυτό σημαίνει).
Όταν η ακαταστασία γίνεται ταυτότητα
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο άνθρωπος: Ταυτίζεται με το χάος, το υπερασπίζεται και θυμώνει αν κάποιος το σχολιάσει.
Γιατί τότε η ακαταστασία δεν είναι πρόβλημα. Είναι κομμάτι του εαυτού του.
Και κάθε παρατήρηση βιώνεται ως: επίθεση, έλλειψη σεβασμού και απειλή
επίθεση, έλλειψη σεβασμού, απειλή.
Μια ψύχραιμή επιστημονική παρατήρηση
Έρευνες δείχνουν ότι η παρατεταμένη ακαταστασία αυξάνει τα επίπεδα στρες, επηρεάζει την ποιότητα ύπνου, μειώνει το αίσθημα ελέγχου . Το πρόβλημα δεν είναι το αντικείμενο ή τα αντικείμενα. Το πρόβλημα είναι ότι τίποτα δεν τελειώνει.
Τι ΔΕΝ βοηθά
- Η ντροπή
- Η ειρωνεία
- Το “πέτα τα όλα”
- Οι αιφνιδιαστικές παρεμβάσεις
Αυτά ενισχύουν την άμυνα, όχι τη λύση.
Τι μπορεί να βοηθήσει (αν υπάρχει διάθεση)
Μικρές συγκεκριμένες κινήσεις. Ας αρχίσει από ένα συρτάρι και όχι απ’ όλο το σπίτι. Ας προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε χωρίς έντονη κριτική, καθώς η αλλαγή χρειάζεται χρόνο.
Η ευταξία δεν επιβάλλεται.
Συμπέρασμα
Η ακαταστασία δεν είναι πάντα ακαταστασία. Μερικές φορές είναι : Ψυχική υπερχείλιση, φόβοςο, τρόπος να κρατηθεί κάτι σταθερό
Και πριν αναρωτηθούμε «γιατί δεν τα μαζεύει;», ίσως αξίζει να ρωτήσουμε «τι προσπαθεί να κρατήσει»;
Γιατί ο χώρος που ζούμε, αποτελεί συχνά την ψυχική μας κατάσταση
είναι συχνά ο πιο ειλικρινής χάρτης του μέσα μας.
Πηγές
- Frost, R. O., & Steketee, G. (2010). Stuff: Compulsive Hoarding and the Meaning of Things.
(Θεμελιώδες έργο για τη σχέση ανθρώπων–αντικειμένων.) - Saxbe, D. E., & Repetti, R. L. (2010). No place like home: Home tours correlate with daily patterns of mood and cortisol.
(Σχέση χώρου και στρες.) - American Psychological Association (APA).
Clutter and mental health.
(Πώς η ακαταστασία επηρεάζει ψυχική λειτουργία.) - Buried in Treasures Workshop – Steketee & Frost
(Πρακτική προσέγγιση χωρίς στιγματισμό.) - Brown, B. (2018). Dare to Lead.
(Για τη ντροπή και γιατί δεν κινητοποιεί αλλαγή.) - WHO – Mental health and living environments
(Ο ρόλος του περιβάλλοντος στην ψυχική υγεία.)
