Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν ότι η παρουσία ενός μικροβίου στο σώμα αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, στην περίπτωση του σταφυλόκοκκου τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Ένα μεγάλο ποσοστό υγιών ανθρώπων φιλοξενεί τον χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (Staphylococcus aureus) στο δέρμα ή στη μύτη του χωρίς να εμφανίζει κανένα σύμπτωμα.
Πότε λοιπόν αυτό το κοινό βακτήριο μετατρέπεται σε απειλή για την υγεία και τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατευτούμε;
Ένας «συγκάτοικος» του ανθρώπινου οργανισμού
Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος είναι ένα βακτήριο που μπορεί να βρίσκεται φυσιολογικά στο δέρμα και στους βλεννογόνους. Υπολογίζεται ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους είναι φορέας του, χωρίς να το γνωρίζει.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το μικρόβιο συνυπάρχει αρμονικά με τον οργανισμό μας και δεν προκαλεί προβλήματα. Το δέρμα λειτουργεί ως φυσικό φράγμα που εμποδίζει την είσοδό του στους βαθύτερους ιστούς.
Πότε γίνεται επικίνδυνος;
Ο κίνδυνος εμφανίζεται όταν το βακτήριο βρει «δίοδο» για να περάσει μέσα από το προστατευτικό φράγμα του δέρματος.
Αυτό μπορεί να συμβεί μέσω:
- μικρών τραυματισμών και εκδορών,
- κοψιμάτων κατά το ξύρισμα,
- εγκαυμάτων,
- χειρουργικών τομών,
- δερματικών παθήσεων που προκαλούν λύση της συνέχειας του δέρματος.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο σταφυλόκοκκος μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις όπως θυλακίτιδα, αποστήματα, κυτταρίτιδα ή, σπανιότερα, σοβαρότερες λοιμώξεις που επηρεάζουν το αίμα, τα οστά ή την καρδιά.
Ποιες ομάδες είναι πιο ευάλωτες;
Αν και οποιοσδήποτε μπορεί να εμφανίσει λοίμωξη από σταφυλόκοκκο, ορισμένες ομάδες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο:
- ηλικιωμένοι,
- άτομα με σακχαρώδη διαβήτη,
- ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
- νεογνά,
- άτομα με χρόνια δερματικά νοσήματα,
- νοσηλευόμενοι ασθενείς,
- άτομα που φέρουν καθετήρες ή άλλες ιατρικές συσκευές.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για αυτές τις ομάδες.
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσουμε;
Η εμφάνιση ενός επώδυνου εξογκώματος, ενός αποστήματος ή μιας περιοχής με έντονη ερυθρότητα και θερμότητα μπορεί να αποτελεί ένδειξη λοίμωξης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν συνυπάρχουν:
- πυρετός,
- έντονος πόνος,
- ταχεία εξάπλωση της φλεγμονής,
- εκροή πύου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση.
Τι είναι ο MRSA;
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά ορισμένα στελέχη σταφυλόκοκκου που έχουν αναπτύξει αντοχή σε αρκετά αντιβιοτικά.
Το πιο γνωστό είναι ο MRSA (Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus), ένα ανθεκτικό στέλεχος που μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία.
Η εμφάνιση τέτοιων στελεχών αποτελεί μέρος του ευρύτερου προβλήματος της μικροβιακής αντοχής, το οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο μέτρο προστασίας.
Οι ειδικοί συστήνουν:
- συχνό πλύσιμο των χεριών,
- σωστή περιποίηση τραυμάτων και εκδορών,
- αποφυγή κοινής χρήσης πετσετών, ξυραφιών και προσωπικών αντικειμένων,
- τήρηση κανόνων υγιεινής σε αθλητικούς χώρους και γυμναστήρια,
- ορθολογική χρήση αντιβιοτικών μόνο μετά από ιατρική σύσταση.
Το συμπέρασμα
Ο σταφυλόκοκκος δεν είναι πάντα εχθρός. Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί έναν ακίνδυνο «συγκάτοικο» του δέρματος και των βλεννογόνων. Όταν όμως βρει την ευκαιρία να εισέλθει στον οργανισμό ή όταν πρόκειται για ανθεκτικά στελέχη, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις.
Η σωστή υγιεινή, η προσοχή στα τραύματα και η υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών παραμένουν τα ισχυρότερα όπλα για την πρόληψη και την προστασία της υγείας μας.
