Γράφει η Νανά Παλαιτσάκη
Όταν είσαι μοναχοπαίδι, νιώθεις αρκετές φορές έναν μεγάλο καημό που έχει να κάνει με την έλλειψη αδελφών. Η πραγματική ζωή όμως έχει δείξει ότι υπάρχουν αδέρφια που μισούν το ένα το άλλο (ας θυμηθούμε την ιστορία του Κάιν και του Άβελ) έως τις περιπτώσεις εκείνες που αν και μοιράστηκαν το ίδιο παιδικό δωμάτιο, τα ίδια οικογενειακά τραπέζια τις ίδιες γιορτές, τις ίδιες καλοκαιρινές διακοπές, τα ίδια μυστικά της παιδικής ηλικίας στην ενήλικη ζωή τους έχουν από τυπική έως ανύπαρκτη σχέση.
Είναι από τις πιο σιωπηλές οικογενειακές τραγωδίες. Δεν γίνεται πρωτοσέλιδο, ούτε συζητιέται εύκολα. Όμως πίσω από πολλές κλειστές πόρτες υπάρχουν αδέλφια που έχουν χρόνια να μιλήσουν από κοντά, να αγκαλιαστούν ή ακόμη και να ανταλλάξουν μια ευχή στις γιορτές.
Οι ειδικοί στην οικογενειακή ψυχολογία εξηγούν ότι, όσο κι αν μοιράζονται τους ίδιους γονείς, τα αδέλφια δεν ζουν ποτέ ακριβώς την ίδια παιδική ηλικία. Ο μεγαλύτερος συχνά κουβαλά διαφορετικές προσδοκίες. Ο μικρότερος μπορεί να μεγαλώνει με άλλους κανόνες. Άλλος νιώθει ότι έπρεπε πάντα να αποδεικνύει την αξία του και άλλος ότι ζούσε στη σκιά του αδελφού ή της αδελφής του.
Μερικές φορές, οι συγκρίσεις ξεκινούν χωρίς κακή πρόθεση. «Κοίτα τον αδελφό σου.» «Η αδελφή σου τα καταφέρνει καλύτερα.» «Εσύ γιατί δεν μπορείς;»
Φράσεις που λέγονται ίσως βιαστικά, αλλά μένουν για χρόνια μέσα στην ψυχή ενός παιδιού.
Μερικές φορές η απόσταση έρχεται αργότερα. Όταν εμφανίζονται οι ευθύνες, οι οικονομικές δυσκολίες, οι διαφορετικές επιλογές ζωής ή οι διαφωνίες γύρω από τη φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών και την κληρονομιά. Τότε, παλιά παράπονα που έμοιαζαν ξεχασμένα βρίσκουν τρόπο να επιστρέψουν και καθορίζουν την απόσταση ή τις συγκρούσεις.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που δεν υπήρξε ποτέ κάποιος μεγάλος καβγάς. Απλώς οι ζωές πήραν διαφορετικούς δρόμους. Τα τηλεφωνήματα αραιώνουν, όπως και οι επισκέψεις, οι σιωπές μεγαλώνουν και έρχεται κάποια στιγμή που η απόσταση γίνεται συνήθεια.
Η πραγματικότητα αυτή πολλές φορές είναι διάθεση αυτοπροστασίας του ενός, καθώς οι επιλογές και ο τρόπος ζωής του άλλου, αλλά και το αξιακό του σύστημα είναι εντελώς διαφορετικό. Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι αποκτούν ψυχική ταύτιση με φίλους με τους οποίους απουσιάζει ο δεσμός αίματος, αλλά οι κοινές αξίες δημιουργούν ισχυρές συνδέσεις.
Ο ρόλος των γονιών φυσικά και λειτουργεί πολλές φορές ως καταλύτης. Άθελά τους, δείχνουν μια υπερπροστατευτικότητα στο ένα παιδί, θεωρώντας το πιο αδύναμο, πιο φιλάσθενο, πιο ευαίσθητο, ή πιο ικανό, πιο πετυχημένο, πιο ανεξάρτητο. Ο διαχωρισμός αυτός δημιουργεί δυστυχισμένους ενήλικες καθώς ο «δυνατός» θα μεγαλώνει συνεχώς με την υποβόσκουσα ενοχή, ότι πρέπει να βοηθήσει τον αδύναμο αδελφό του, γιατί έτσι έμαθε. Τα «δυνατά παιδιά» εκπαιδεύτηκαν να «σηκώνουν στην πλάτη» την ζωή των άλλων, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή να πλημμυρίζουν από θυμό και αγανάκτηση, θέτοντας με αυτό τον τρόπο σε κίνδυνο και τις σχέσεις στην δική τους οικογένεια.
Σε αυτό το άρθρο θ’ αφήσω απ’ έξω τα κληρονομικά ή την φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών, καθώς η μονομερής επιβάρυνση, έχει καλυφθεί ως ρεπορτάζ από τους αστυνομικούς συντάκτες.
Αν και οι αδελφικές σχέσεις είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας μας, όταν βάζουν σε κίνδυνο τις επιλογές της ζωής μας, το καλύτερο για την ψυχική υγεία όλων, ίσως είναι μια ξεκάθαρη συζήτηση για τους λόγους που επιλέγουμε την απόσταση, από μια υποκριτικά τυπική σχέση για τα «μάτια του κόσμου»
Επιμένων στις ξεκάθαρες χωρίς θυμό συζητήσεις, για να κερδίσουν την ψυχική γαλήνη όλοι, γιατί να επιβεβλημένη συμφιλίωση, δεν αποτελεί σωστή επιλογή.
Όσο μεγαλώνουμε, ωριμάζουν και οι αντιδράσεις μας αλλά και οι επιλογές της ζωής μας Αν το κόστος της αποδοχής τις επιλογές του αδελφού ή της αδελφής τορπιλίζουν την ζωή του άλλου, οφείλει για λόγους αυτοπροστασίας να πάρει απόσταση. Αυτή η στάση ζωής δεν σημαίνει αδιαφορία, σημαίνει σωστή αξιολόγηση προτεραιοτήτων
