Newsroom
Ανησυχητικές διαστάσεις φαίνεται να λαμβάνει το φαινόμενο των αυτοτραυματισμών στους εφήβους και τους νέους, με την Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη να αναφέρεται πρόσφατα στην ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης και της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών και των οικογενειών. Οι δηλώσεις της έφεραν ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο ειδικούς ψυχικής υγείας, εκπαιδευτικούς και γονείς: την αυξημένη συχνότητα συμπεριφορών αυτοτραυματισμού, ιδιαίτερα μετά την περίοδο της πανδημίας και της κοινωνικής απομόνωσης.
Ένα σιωπηλό αλλά αυξανόμενο φαινόμενο
Ο αυτοτραυματισμός δεν συνδέεται απαραίτητα με πρόθεση αυτοκτονίας. Συχνά αποτελεί έναν τρόπο διαχείρισης έντονου ψυχικού πόνου, άγχους, θυμού ή εσωτερικής πίεσης που το άτομο δυσκολεύεται να εκφράσει διαφορετικά. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι έφηβοι που καταφεύγουν σε τέτοιες συμπεριφορές βιώνουν συχνά συναισθηματική μοναξιά, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή δυσκολία επικοινωνίας. Σύμφωνα με επαγγελματίες ψυχικής υγείας, τα περιστατικά που φτάνουν πλέον σε δημόσιες δομές, σχολεία και παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες είναι περισσότερα από τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για οργανωμένες πολιτικές πρόληψης και υποστήριξης.
Η σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης
Η Ειρήνη Αγαπηδάκη υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης και της ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους, σημειώνοντας ότι η ψυχική υγεία πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα όπως και η σωματική.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται:
- στην ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας,
- στην παρουσία ειδικών στα σχολεία,
- στην εκπαίδευση γονέων και εκπαιδευτικών ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα προειδοποιητικά σημάδια,
- αλλά και στην καταπολέμηση του στίγματος που εξακολουθεί να συνοδεύει τις ψυχικές δυσκολίες.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να αποτρέψει την κλιμάκωση της ψυχικής επιβάρυνσης. Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, κοινωνική απόσυρση, έντονο άγχος, επίμονη θλίψη ή σημάδια τραυματισμών στο σώμα είναι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου
Καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη διαδραματίζουν τόσο η οικογένεια όσο και το σχολικό περιβάλλον. Η δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου επικοινωνίας, όπου το παιδί αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο ή κριτική, θεωρείται βασικός παράγοντας προστασίας. Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού απαιτεί κατανόηση και όχι τιμωρητική προσέγγιση. Η πίεση, η ενοχοποίηση ή η υποτίμηση των συναισθημάτων του παιδιού συχνά επιδεινώνουν το πρόβλημα. Παράλληλα, τα σχολεία καλούνται να ενισχύσουν προγράμματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και δράσεις ενημέρωσης για την ψυχική υγεία, ώστε οι μαθητές να αποκτούν εργαλεία διαχείρισης συναισθημάτων και πίεσης.
Ψυχική υγεία χωρίς στίγμα
Το μήνυμα που αναδείχθηκε μέσα από τις πρόσφατες παρεμβάσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας είναι ότι η ψυχική υγεία των νέων αποτελεί πλέον κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας. Η αντιμετώπιση των αυτοτραυματισμών δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη διαχείριση των περιστατικών, αλλά απαιτεί μια συνολική στρατηγική πρόληψης, ενημέρωσης και πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Σε μια εποχή όπου οι ψυχολογικές πιέσεις για τους νέους αυξάνονται, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της αποδοχής και της έγκαιρης στήριξης φαίνεται να αποτελεί το πιο ουσιαστικό βήμα για την προστασία τους.
