Όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά με τον σύντροφό μας, έχουμε ανάγκη να μιλήσουμε. Πόσους ανθρώπους όμως πρέπει να εμπλέκουμε; Έχουμε το δικαίωμα ν’ αποκαλύπτουμε προσωπικές στιγμές του συντρόφου, χωρίς να το γνωρίζει; Πως μπορούμε να φιλτράρουμε τις απόψεις των άλλων και πόσο αναστρέψιμη είναι η στάση όλων όσων εμπλέξαμε, στην αντιπάθεια που εμείς δημιουργούμε για τον ή την σύντροφό μας;
Γράφει: Η Νανά Παλαιτσάκη
Τσακωθήκαμε! Σχολίασε μια συμπεριφορά μας, εμείς νιώσαμε ότι μας αδικεί, φουσκώσαμε από θυμό, περάσαμε στην αντεπίθεση και ξαφνικά αρχίσαμε να θυμόμαστε περιστατικά που μας θύμωσαν, από το τρίτο ραντεβού και φτάνουμε μέχρι το σήμερα, κατακρίνοντας ακόμη και τον τρόπο που πλένει τα δόντια του. Εκείνος θωρακίζεται γιατί οι κατηγορίες είναι πολλές και «βαριές» και λόγο στον λόγο βιώνουμε μια τεράστια εμπλοκή, με αποτελέσματα εντελώς απροσδόκητα. Μπορεί ο ένας να μπει στο αυτοκίνητο και να φύγει και να μείνουμε πίσω μετρώντας τις πρώτες απώλειες. Σπασμένα τασάκια, πιάτα, πόρτες που τα πόμολα στράβωσαν από την δύναμη κρούσης…
Βρισκόμαστε μόνες λοιπόν, μονολογούμε φράσεις που είναι ακατάλληλες για να τις ακούσουν παιδιά, πιάνουμε με άχτι την σκούπα και το φαράσι να μαζέψουμε τα σπασμένα και μετά πιάνουμε το τηλέφωνο. Εκείνη την στιγμή, ζητούμε συμμάχους για να επιβεβαιώσουν ότι το καθίκι είναι πάντα ο άλλος. Ποιόν ή ποια καλούμε; Την κολλητή; Την κουμπάρα; Την μαμά μας; Την αδελφή μας; Έναν συνάδελφο με τον οποίο έχουμε έρθει κοντά;
Η παρόρμηση του να μιλήσουμε με κάποιον όταν περνάμε μια δύσκολη στιγμή είναι εντελώς ανθρώπινο, όμως ασυνείδητα ή συνειδητά, επιλέγουμε σαν συμμάχους εκείνους που νιώθουμε ότι θα επιβεβαιώσουν ότι είμαστε το θύμα και μετά ίσως από κοινού να οργανώσουμε τα αντίμετρα !
Η θετική εξέλιξη στην αναζήτηση ενός τρίτου που θα μας ακούσει την στιγμή της κρίσης είναι αν εκείνος που θα εμπλέξουμε μας αγαπάει πραγματικά και αντιλαμβάνεται ότι εκείνη την στιγμή ακούει την «δική μας αλήθεια» και όχι την «αλήθεια του συντρόφου μας». Όπως λέει και ο λαός «μονός καβγάς δεν γίνεται»
Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του τρίτου μπορεί να είναι απόλυτα καθοριστικός, καθώς θα μας δώσει χώρο να ξεσπάσουμε, θα μας ακούσει, χωρίς να χαρακτηρίζει τον άλλον με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς και θα μας ηρεμήσει προτρέποντας μας να δούμε και την δική μας ευθύνη στην εμπλοκή, αφού πρώτα ηρεμήσουμε και αφού αφήσουμε τον χώρο στον άλλον να πάρει απόσταση, από την σκηνή του δράματος.
Σε αυτή την φάση λοιπόν δημιουργείται μια κατάσταση που θα καθορίσει τις εξελίξεις; Σε πόσους ανθρώπους χρειάζεται να πω τι συνέβη; Είναι τελείως διαφορετικό να καλέσω έναν φίλο που μας γνωρίζει καλά και τους δύο και είναι τελείως διαφορετικό ν’ αρχίσω να δημιουργώ ακροατήριο γύρω από την σχέση και τα θέματά της. Όσοι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν τις λεπτομέρειες μια σύγκρουσης που εμείς με δική μας ευθύνη δημοσιοποιούμε, η σύγκρουση παύει ν’ αφορά δύο. Ο καθένας που θα εμπλακεί θα έχει άποψη.
«Εγώ στην θέση σου θα τον είχα στείλει σπίτι του στον πρώτο μήνα».
«Καλά πάντα έτσι ήταν, δεν μαθαίνω κάτι καινούργιο, αλλά αφού δεν άκουγες και κανέναν τότε ..τώρα είναι πολύ αργά. Ο Σήφης (τυχαίο το όνομα) δεν θ’ αλλάξει» .
«Άκου, πρέπει να φύγεις και το έχεις αργήσει Δηλαδή πόσο ακόμη να σε εξευτελίσει».
«Τώρα μεταξύ μας, δίνεις πολύ σημασία, σε κάτι που ο Σήφης το είπε πάνω στα νεύρα του και τον πέρασες πριονοκορδέλα. Κοίτα να το μαζέψεις και όταν γυρίσει μην ξεκινήσετε κουβέντα για τον καβγά».
«Παιδί μου καλά έκανες και με πήρες. Λοιπόν θα τηλεφωνήσω στον αδελφό σου να έρθει να σε πάρει και να μείνεις σε μας Δεν μπορεί αυτός ο αγροίκος να σε τρομοκρατεί».
Και ξαφνικά, αντί να έχουμε ένα πρόβλημα που χρειάζεται επικοινωνία για να λυθεί με τον σύντροφό μας, έχουμε δέκα διαφορετικές θέσεις για το πρόβλημα, έχουμε κάνει κοινωνούς στην προσωπική μας ζωή πολλούς «τρίτους» , με αποτέλεσμα ο θόρυβος που προκαλείται να είναι τόσο δυνατός, που δεν αφήνει περιθώριο να καταλάβουμε πως νιώθουμε εμείς και τι θέλουμε εμείς.
Η Εμπλοκή μετά την Εμπλοκή ξεκινά γιατί:
Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι κατάλληλοι για να ακούσουν τα προβλήματα μιας σχέσης. Ο καλός ακροατής δεν είναι απαραίτητα εκείνος που θα συμφωνήσει μαζί μας. Είναι εκείνος που μπορεί να μας ακούσει χωρίς να μετατρέψει αμέσως τον σύντροφό μας σε εχθρό. Που μπορεί να πει:
«Καταλαβαίνω γιατί θύμωσες, αλλά μήπως κι εσύ το είπες πολύ απότομα;»
ή:
«Δεν ξέρω τι ακριβώς συμβαίνει μεταξύ σας. Μπορώ όμως να σε ακούσω.»
Αυτός ο άνθρωπος είναι πολύ πιο χρήσιμος από εκείνον που σε κάθε καβγά είναι έτοιμος να ανακοινώσει: «Σου τα έλεγα εγώ». Ένας άνθρωπος στον οποίο εμπιστευόμαστε τα προβλήματα της σχέσης μας χρειάζεται να μπορεί να στηρίζει εμάς χωρίς να καταδικάζει αυτομάτως τον άλλον.
Και με την μαμά μας τι θα κάνουμε ;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίπλοκα. Πολλοί άνθρωποι έχουν πολύ στενή σχέση με τους γονείς τους και είναι φυσικό να θέλουν να τους μιλήσουν όταν πονάνε. Υπάρχει όμως κάτι πολύ σημαντικό που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ. Ένας γονιός δεν θα μείνει ουδέτερος όταν ακούει ότι κάποιος πλήγωσε ή τρόμαξε το παιδί του. Εμείς μπορεί να τσακωθούμε σήμερα με τον σύντροφό μας και αύριο να συμφιλιωθούμε. Να συζητήσουμε, να ζητήσουμε συγγνώμη, να αγκαλιαστούμε και να προχωρήσουμε. Η μητέρα ή ο πατέρας μας δεν θα ξεχάσει ποτέ τη βραδιά που τηλεφωνήσαμε κλαίγοντας. Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα όταν μοιραζόμαστε συνεχώς τις συγκρούσεις της σχέσης μας:
Εμείς γνωρίζουμε ολόκληρο τον άνθρωπο. Οι άλλοι γνωρίζουν κυρίως όσα τους αφηγούμαστε.
Ξέρουμε τις καλές στιγμές, τις τρυφερές χειρονομίες, τις δυσκολίες που ξεπεράσαμε μαζί. Όταν όμως τηλεφωνούμε στους δικούς μας ανθρώπους κυρίως όταν κάτι πάει στραβά, εκείνοι αρχίζουν να σχηματίζουν την εικόνα του συντρόφου μας μέσα από μια συλλογή των χειρότερων στιγμών του.
Εσύ μπορεί αύριο να τον συγχωρήσεις. Οι άλλοι όμως;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο. Στην ένταση ενός καβγά μπορεί να πούμε: «Δεν τον αντέχω άλλο». «Είναι απαράδεκτος». «Να πάρει τα πράγματά του και να πάει στην μάνα του». Εκείνη τη στιγμή μπορεί πραγματικά να το αισθανόμαστε. Δύο ημέρες αργότερα, όμως, τα πράγματα μπορεί να έχουν αλλάξει. Μιλήσαμε. Ακούσαμε. Εξηγήσαμε. Ίσως αναγνωρίσαμε ότι κι εμείς κάναμε λάθη. Ίσως εκείνος ζήτησε συγγνώμη και η σχέση συνεχίζεται. Οι άνθρωποι στους οποίους όμως περιγράψαμε με τα πιο σκοτεινά χρώματα τον σύντροφό μας δεν έζησαν τη συμφιλίωση με τον ίδιο τρόπο.
Εσύ μπορεί αύριο να τον συγχωρήσεις. Οι άνθρωποι στους οποίους τον κατηγόρησες, όμως, μπορεί να μην τον συγχωρήσουν ποτέ.
Και κάπως έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα παράξενο σκηνικό: εμείς έχουμε αφήσει πίσω έναν καβγά, αλλά η παρέα ή η οικογένειά μας, αντιμετωπίζει τον σύντροφό μας , ως εχθρό που απειλή την ηρεμία μας και εν δυνάμει και την αρτιμέλειά μας
Έχουμε δικαίωμα να τα λέμε όλα;
Υπάρχει και ένα ακόμη όριο που συχνά ξεχνάμε. Μέσα σε μια σχέση υπάρχουν θέματα που αφορούν εμάς αλλά υπάρχουν και θέματα που αφορούν τον άλλον. Έχουμε κάθε δικαίωμα να πούμε: «Αισθάνομαι μόνη μέσα στη σχέση μου.» «Δεν επικοινωνούμε όπως παλιά.» «Με πλήγωσε αυτό που συνέβη.» Αλλά δικαιούμαστε εξίσου εύκολα να αποκαλύψουμε σε τρίτους ένα προσωπικό πρόβλημα υγείας του συντρόφου μας; Μια σεξουαλική δυσκολία; Ένα οικογενειακό μυστικό που μας εμπιστεύθηκε; Ένα οικονομικό ζήτημα που δεν θα ήθελε να γνωρίζουν οι φίλοι μας; Το γεγονός ότι κάτι επηρεάζει τη σχέση μας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποκτούμε την κυριότητα της προσωπικής ιστορίας του άλλου. Υπάρχουν λεπτομέρειες που δεν είναι αποκλειστικά δικές μας για να τις μοιραστούμε.
Γιατί θέλω να το πω;
Ίσως πριν κάνουμε εκείνο το τηλεφώνημα, αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας μια μικρή ερώτηση:
Τι χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;
Θέλω κάποιον να με ακούσει; Χρειάζομαι μια πιο ψύχραιμη ματιά; Θέλω μια συμβουλή; Ή θέλω να συγκεντρώσω συμμάχους; Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο: «Θέλω να σου πω τι συνέβη γιατί είμαι πολύ στενοχωρημένη και χρειάζομαι να μιλήσω» και στο: «Πες μου κι εσύ ότι έχω δίκιο και ότι αυτός είναι απαράδεκτος». Στη δεύτερη περίπτωση δεν ζητάμε μόνο στήριξη. Δημιουργούμε στρατόπεδα. Και όταν μια ιδιωτική διαφωνία μετατρέπεται σε υπόθεση δύο οικογενειών ή μιας ολόκληρης παρέας, η επιστροφή στην κανονικότητα γίνεται πολύ δυσκολότερη.
Υπάρχει και κάποιος που βρίσκεται έξω από την παρέα
Μερικές φορές το πρόβλημα είναι τόσο επαναλαμβανόμενο ή τόσο περίπλοκο, ώστε ένας φίλος , όσο καλή πρόθεση κι αν έχει , δεν μπορεί πραγματικά να βοηθήσει. Τότε η συζήτηση με έναν ειδικό ψυχικής υγείας ή έναν θεραπευτή ζεύγους μπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό: έναν χώρο χωρίς προσωπικές συμμαχίες, οικογενειακές προκαταλήψεις και προηγούμενες συμπάθειες ή αντιπάθειες. Ο φίλος μας γνωρίζει εμάς και συνήθως θέλει να μας προστατεύσει. Ο ειδικός έχει διαφορετικό ρόλο: να μας βοηθήσει να καταλάβουμε τι συμβαίνει.
Υπάρχει όμως μια περίπτωση όπου πρέπει να μιλήσουμε
Η προστασία της ιδιωτικότητας μιας σχέσης δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπεται σε υποχρέωση σιωπής. Αν μέσα στη σχέση υπάρχει φόβος, απειλή, εξευτελισμός, βία, καταναγκασμός, υπερβολικός έλεγχος ή οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά που μας κάνει να αισθανόμαστε ότι δεν είμαστε ασφαλείς, το «τα προβλήματα του ζευγαριού μένουν στο ζευγάρι» μπορεί να γίνει επικίνδυνη συμβουλή. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να μιλήσουμε.Σε άνθρωπο που εμπιστευόμαστε, σε ειδικό ή σε κατάλληλη υπηρεσία υποστήριξης. Η ιδιωτικότητα προστατεύει μια σχέση.Η μυστικότητα δεν πρέπει να προστατεύει μια επικίνδυνη συμπεριφορά.
Ναι, να μιλάμε ,αλλά να επιλέγουμε.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να κλείσουμε την πόρτα και να αποφασίσουμε ότι κανείς δεν θα μάθει ποτέ τίποτα για τα προβλήματά μας. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη τους ανθρώπους. Χρειαζόμαστε έναν φίλο που θα μας ακούσει στις δύσκολες στιγμές. Έναν άνθρωπο που θα μας βοηθήσει να δούμε καθαρότερα όταν ο θυμός δεν μας αφήνει. Ίσως όμως χρειάζεται να επιλέγουμε καλύτερα.
Σε ποιον μιλάμε.
Γιατί μιλάμε.
Πόσα λέμε.
Και πριν αποκαλύψουμε μια πολύ προσωπική λεπτομέρεια του ανθρώπου μας, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε:
Θα ήμουν εντάξει αν ο σύντροφός μου έλεγε αντίστοιχες λεπτομέρειες για μένα στους δικούς του φίλους;
Η απάντηση μπορεί να μας δείξει πού βρίσκεται το όριο. Γιατί μια σχέση χρειάζεται ανθρώπους γύρω της. Δεν χρειάζεται όμως κοινό. Και μερικές φορές η καλύτερη βοήθεια που μπορεί να μας προσφέρει ένας πραγματικός φίλος δεν είναι να μας πει ότι έχουμε δίκιο. Είναι να μας ακούσει, να μας βοηθήσει να ηρεμήσουμε και, όταν χρειάζεται, να μας θυμίσει ότι η συζήτηση που πραγματικά πρέπει να γίνει δεν είναι μαζί του.
Είναι με τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί μας.
