Ο «Άγιος Σάββας» είναι το μοναδικό ελληνικό νοσοκομείο που συμμετέχει σε διεθνή πολυκεντρική μελέτη για την ανάπτυξη λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης που αναλύει ενδοσκοπικές εικόνες και φιλοδοξεί να βοηθήσει τους γιατρούς να αναγνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ύποπτες βλάβες κεφαλής και τραχήλου.
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να βοηθήσει έναν γιατρό να διακρίνει νωρίτερα μια καρκινική βλάβη από μια καλοήθη;
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να διερευνήσει διεθνής πολυκεντρική μελέτη στην οποία υπάρχει και ελληνική συμμετοχή: το Γενικό Αντικαρκινικό – Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας».
Στόχος είναι η ανάπτυξη λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης το οποίο αναλύει εικόνες που λαμβάνονται κατά την ενδοσκόπηση και μπορεί να υποστηρίξει τον ωτορινολαρυγγολόγο στην εκτίμηση του κατά πόσο μια βλάβη είναι ύποπτη για καρκίνο.
Ο «Άγιος Σάββας» είναι το μοναδικό νοσοκομείο από την Ελλάδα που συμμετέχει στη συγκεκριμένη διεθνή ερευνητική προσπάθεια, μαζί με ομάδες από την Ισπανία, την Ιταλία, την Κίνα και την Ινδία. Ιδιαίτερη συνεργασία υπάρχει με επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Γένοβας και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βαρκελώνης.
Πώς «μαθαίνει» η τεχνητή νοημοσύνη
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας είναι το υλικό πάνω στο οποίο εκπαιδεύεται το λογισμικό.
Χρησιμοποιώντας ενδοσκοπικές εικόνες ασθενών από τις οποίες έχουν αφαιρεθεί τα στοιχεία ταυτοποίησης, οι ερευνητές εκπαιδεύουν το σύστημα ώστε να αναγνωρίζει χαρακτηριστικά που συνδέονται με κακοήθεις και μη κακοήθεις βλάβες.
Στην προσπάθεια αυτή συμβάλλει και η μεγάλη βάση ψηφιακών ενδοσκοπικών εικόνων που έχει δημιουργηθεί στο Εξειδικευμένο Ιατρείο Πρώιμης Ανίχνευσης Καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου του «Αγίου Σάββα».
Σύμφωνα με τον επιστημονικά υπεύθυνο του Ιατρείου και διευθυντή του Τμήματος Ωτορινολαρυγγολογίας – Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου, Γεώργιο Κότση, η ερευνητική προσπάθεια έχει ήδη οδηγήσει σε δύο δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Γιατί έχει σημασία η πρώιμη αναγνώριση
Στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, όπως και σε πολλές άλλες μορφές καρκίνου, ο χρόνος της διάγνωσης μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις θεραπευτικές επιλογές.
Η πρόκληση είναι ότι ορισμένες βλάβες μπορεί να είναι δύσκολο να αξιολογηθούν μόνο με την αρχική οπτική εξέταση.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον γιατρό ή τη βιοψία. Η λογική είναι διαφορετική: να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον εργαλείο υποστήριξης, αναλύοντας λεπτομέρειες μιας εικόνας και βοηθώντας τον ειδικό να εντοπίσει ευρήματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα δεύτερο, ψηφιακό «βλέμμα» πάνω στην ενδοσκοπική εικόνα.
Περισσότεροι από 1.200 ασθενείς έχουν ήδη εξεταστεί
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δραστηριότητα του Εξειδικευμένου Ιατρείου Πρώιμης Ανίχνευσης Καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου στον «Άγιο Σάββα».
Περισσότεροι από 1.200 ασθενείς έχουν εξεταστεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν με αφορμή τη διεθνή μελέτη.
Το Ιατρείο διαθέτει προηγμένα ενδοσκοπικά συστήματα, μεταξύ άλλων τεχνολογία μεγέθυνσης και narrow-band imaging (NBI), ενώ το ΩΡΛ Τμήμα συμμετέχει και σε άλλες ερευνητικές συνεργασίες για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου.
Τι δεν πρέπει να παρερμηνεύσουμε
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια.
Το νέο λογισμικό AI δεν αποτελεί σήμερα διαγνωστικό σύστημα που χρησιμοποιείται στην καθημερινή λειτουργία του Ιατρείου. Βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο και μελετάται η δυνατότητα μελλοντικής αξιοποίησής του στην κλινική πράξη.
Αυτό έχει σημασία, γιατί η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη στην Υγεία συχνά δημιουργεί την εντύπωση ότι οι αλγόριθμοι βρίσκονται ήδη ένα βήμα πριν αντικαταστήσουν τον γιατρό.
Στην πραγματικότητα, το ενδιαφέρον αυτών των τεχνολογιών βρίσκεται αλλού.
Στο να δώσουν στον γιατρό περισσότερες πληροφορίες, μεγαλύτερη ακρίβεια και ένα πρόσθετο εργαλείο για να πάρει την τελική απόφαση.
Και σε μια ασθένεια όπου η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά, ακόμη και ένα επιπλέον «ζευγάρι μάτια» — αυτή τη φορά ψηφιακά — αξίζει να μελετηθεί.
