Για τους περισσότερους ανθρώπους, η τσίχλα αποτελεί έναν εύκολο τρόπο να δροσίσουν την αναπνοή τους ή να περάσουν την ώρα τους. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι αυτή η καθημερινή συνήθεια ίσως επηρεάζει τον εγκέφαλο περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε.
Μια συνήθεια χιλιάδων ετών
Οι άνθρωποι μασούν φυσικές ρητίνες και άλλα υλικά εδώ και χιλιάδες χρόνια. Παρά τη μακρά ιστορία της, η τσίχλα εξακολουθεί να αποτελεί επιστημονικό μυστήριο. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι το μάσημα ενεργοποιεί ένα πολύπλοκο δίκτυο περιοχών του εγκεφάλου, όμως προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν γιατί αυτή η τόσο απλή κίνηση μπορεί να επηρεάζει τη διάθεση, την προσοχή και τη γνωστική λειτουργία.
Πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο;
Η μάσηση δεν αποτελεί απλώς μια μηχανική κίνηση του στόματος. Κατά τη διάρκειά της ενεργοποιούνται αισθητικοί και κινητικοί νευρώνες, ενώ αυξάνεται η αιματική ροή σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με:
- την προσοχή,
- τη μνήμη εργασίας,
- τον έλεγχο των κινήσεων,
- τη λήψη αποφάσεων,
- τη συναισθηματική ρύθμιση.
Απεικονιστικές μελέτες (fMRI, EEG και fNIRS) δείχνουν ότι η μάσηση αυξάνει προσωρινά τη δραστηριότητα στον προμετωπιαίο φλοιό και σε άλλες περιοχές που συμμετέχουν στις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου.
Μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση;
Οι περισσότερες μελέτες συμφωνούν ότι η τσίχλα μπορεί να προσφέρει μια μικρή αλλά μετρήσιμη βελτίωση στην εγρήγορση και στη διατήρηση της προσοχής, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια απαιτητικών γνωστικών εργασιών.
Τα οφέλη φαίνεται να είναι μεγαλύτερα:
- κατά τα πρώτα 15–20 λεπτά μάσησης,
- σε καταστάσεις πνευματικής κόπωσης,
- όταν απαιτείται συνεχής συγκέντρωση.
Ωστόσο, η επίδραση δεν είναι εντυπωσιακή ούτε διαρκεί για πολλές ώρες. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η τσίχλα δεν αποτελεί «ενισχυτή νοημοσύνης», αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως ένα μικρό εργαλείο υποστήριξης της προσοχής.
Η σχέση με το άγχος
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τη διαχείριση του στρες. Ο ρυθμικός χαρακτήρας της μάσησης φαίνεται να μειώνει την υποκειμενική αίσθηση άγχους και να βοηθά τον εγκέφαλο να παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης χωρίς υπερβολική ένταση.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η μάσηση μπορεί να επηρεάζει το σύστημα που ρυθμίζει την κορτιζόλη, τη βασική ορμόνη του στρες. Αν και τα αποτελέσματα διαφέρουν μεταξύ των ερευνών, η γενική εικόνα υποστηρίζει ότι η τσίχλα μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του στρες σε απαιτητικές συνθήκες, όπως κατά τη διάρκεια εξετάσεων ή έντονης εργασίας.
Γιατί μας αρέσει τόσο πολύ να μασάμε;
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε μία οριστική εξήγηση. Μία θεωρία υποστηρίζει ότι η επαναλαμβανόμενη κίνηση λειτουργεί ως ένας ήπιος μηχανισμός αυτορρύθμισης του εγκεφάλου, παρόμοιος με άλλες επαναλαμβανόμενες κινήσεις που μας ηρεμούν.
Παράλληλα, η μάσηση φαίνεται να ενεργοποιεί κυκλώματα ανταμοιβής και αισθητηριακής διέγερσης, γεγονός που μπορεί να εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι αναζητούν την τσίχλα όταν βρίσκονται υπό πίεση ή χρειάζονται μεγαλύτερη συγκέντρωση.
Υπάρχουν και περιορισμοί
Παρότι η τσίχλα μπορεί να έχει ορισμένα οφέλη, δεν είναι κατάλληλη για συνεχή χρήση.
Η υπερβολική μάσηση μπορεί να προκαλέσει:
- καταπόνηση της κροταφογναθικής άρθρωσης,
- πόνο στους μασητήριους μύες,
- πονοκεφάλους σε ευαίσθητα άτομα.
Επιπλέον, αρκετές σύγχρονες τσίχλες περιέχουν συνθετικές πολυμερείς ουσίες. Πρόσφατες προκαταρκτικές μελέτες διερευνούν κατά πόσο κατά τη μάσηση απελευθερώνονται μικροπλαστικά στο σάλιο. Τα ευρήματα αυτά βρίσκονται ακόμη υπό επιστημονική αξιολόγηση και δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα για τις επιπτώσεις στην υγεία.
Η τσίχλα δεν κάνει κάποιον εξυπνότερο ούτε αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή ή την άσκηση. Ωστόσο, η επιστήμη δείχνει ότι μπορεί να προσφέρει μια μικρή, προσωρινή ενίσχυση της προσοχής και της εγρήγορσης, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη μείωση της αίσθησης του άγχους σε ορισμένες καταστάσεις.
Έτσι, μια τόσο απλή καθημερινή συνήθεια αποδεικνύεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο φανταζόμασταν, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και οι πιο συνηθισμένες ανθρώπινες συμπεριφορές κρύβουν μυστικά που η επιστήμη συνεχίζει να αποκαλύπτει.
Πληροφορίες από το nationalgeographic.com
