Της Δανάης Πατρικίου
Όταν η αξία μας μετριέται σε χρήματα: μπορούμε να είμαστε καλά σε έναν κόσμο που μας πιέζει;
Ζούμε σε μια εποχή όπου η επιτυχία μετριέται εύκολα.
Με αριθμούς.
Με μισθούς.
Με εικόνες ζωής που μοιάζουν πάντα λίγο καλύτερες από τη δική μας.
Και κάπου εκεί, σχεδόν αθόρυβα, γεννιέται μια πεποίθηση: «Αν δεν έχω χρήματα, δεν τα έχω καταφέρει» ,«Αν δεν μπορώ να ζήσω όπως θέλω, κάτι δεν πάει καλά με μένα»
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η σκέψη δεν μένει απλώς σκέψη. Μετατρέπεται σε συναίσθημα. Και συχνά — σε βάρος. Όταν η χαρά εξαρτάται από το εισόδημα, η σύνδεση χρημάτων και ευτυχίας δεν είναι τυχαία.
Τα χρήματα προσφέρουν:
ασφάλεια
πρόσβαση
επιλογές
Και αυτά σχετίζονται άμεσα με την ποιότητα ζωής. Όμως, υπάρχει ένα σημείο όπου η σχέση αυτή αλλάζει.
Μελέτες δείχνουν ότι πέρα από ένα βασικό επίπεδο κάλυψης αναγκών, η αύξηση του εισοδήματος δεν οδηγεί απαραίτητα σε αντίστοιχη αύξηση της ευτυχίας.
Κι όμως, συνεχίζουμε να το πιστεύουμε.
Το πρόβλημα της σύγκρισης
Σήμερα δεν συγκρινόμαστε μόνο με τους ανθρώπους γύρω μας.
Συγκρίνουμε την ζωή μας με :
ζωές στα social media
πρότυπα επιτυχίας
εικόνες που δεν είναι πάντα πραγματικές
Και έτσι δημιουργείται ένα διαρκές αίσθημα:
«Δεν είμαι αρκετός»
«Μένω πίσω»
Υπάρχει όμως και κάτι που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε:
Για πολλούς ανθρώπους σήμερα, η δυσκολία δεν είναι ψυχολογική κατασκευή. Είναι πραγματικότητα γιατί εξακολουθούν οι μισθοί να είναι χαμηλοί, το κόστος ζωής να είναι αυξημένο και οι επιλογές πολύ λιγότερες
Το αίσθημα ότι «ζω χωρίς να μπορώ να ζήσω» δεν είναι υπερβολή.
Είναι πραγματικότητα και σε αυτό το περιβάλλον, η ψυχική επιβάρυνση είναι αναμενόμενη.
Μπορούμε άραγε να βελτιώσουμε τον ψυχισμό μας ενώ υπάρχει αυτή η πραγματικότητα;
Η απάντηση δεν είναι απλή. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την οικονομική διάσταση της ζωής.
Αλλά δεν μπορούμε και να αφήσουμε να καθορίζει πλήρως την αξία μας.
Η ευτυχία δεν είναι άρνηση της πραγματικότητας.
Τι υποστηρίζει η επιστήμη
Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η ευημερία σχετίζεται περισσότερο με:
τις ανθρώπινες σχέσεις
την αίσθηση σκοπού
την αυτονομία
την καθημερινή εμπειρία
Και λιγότερο με:
το επίπεδο κατανάλωσης
και τη σύγκριση με άλλους
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χρήματα δεν έχουν σημασία.
Σημαίνει ότι δεν αρκούν.
Η πιο δύσκολη ανατροπή είναι το να αλλάξει κανείς την πεποίθηση
«έχω χρήματα = αξίζω / είμαι καλά» παραμένει δύσκολο, γιατί δεν είναι προσωπικό θέμα, είναι κοινωνική αφήγηση
Η κατάσταση που συνδέει, χρήμα – ευτυχία -χαρά
Έχει οικοδομηθεί από μηχανισμούς ισχυρούς όπως:
οικογένεια
εκπαίδευση
κοινωνικά πρότυπα
οικονομικό σύστημα
Άρα δεν μπορεί ν’ αλλάξει σε μια μέρα. Μπορεί όμως ν’ αμφισβητηθεί με μικρές μετατοπίσεις που κάνουν διαφορά
Δεν χρειάζονται μεγάλες αλλαγές για να αρχίσει να αλλάζει η σχέση μας με την ευτυχία αρκεί :
Να παρατηρούμε πότε συγκρίνουμε τον εαυτό μας
Να δίνουμε αξία σε εμπειρίες, όχι μόνο σε αποτελέσματα
Να καλλιεργούμε σχέσεις που δεν βασίζονται σε «επίδοση»
Να αποδεχτούμε ότι η ζωή δεν είναι πάντα «όπως θα έπρεπε»
Ίσως το ερώτημα δεν είναι:
«Πώς θα γίνω πιο επιτυχημένος;»
Αλλά:
«Τι σημαίνει επιτυχία για μένα;»
Σε έναν κόσμο που μετρά τα πάντα, η πιο δύσκολη πράξη είναι να επαναπροσδιορίσουμε το τι έχει αξία.
Ίσως τελικά…Η ευτυχία δεν είναι προνόμιο των λίγων. Αλλά δεν είναι και δεδομένη. Είναι μια διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης: με τον εαυτό μας, με τις προσδοκίες, με την πραγματικότητα.
Και ίσως, μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον,
η μεγαλύτερη πράξη αντίστασης είναι αυτή:
να μην αφήσουμε τα χρήματα να ορίζουν την αξία μας.
