Γενικά για την τηλεόραση δεν θα μπορούσα να γράψω. Βιωματικά, ναι. Για τους περισσότερους από σας, σήμερα είναι μια ιστορία σε παρακμή. Άλλωστε, οι περισσότεροι έχετε εγκαταλείψει το μέσο εδώ και αρκετά χρόνια, μια και η πρώτη οθόνη που λατρεύετε πια είναι το κινητό σας.
Στο ξεκίνημα της ιδιωτικής τηλεόρασης βρέθηκα να παρουσιάζω δελτία ειδήσεων στη συχνότητα του ΑΝΤ1. Μέσα από τα δελτία και το ρεπορτάζ, μετέδωσα ή κάλυψα μερικά από τα μεγαλύτερα γεγονότα που άλλαξαν την ιστορία του κόσμου.
Ο Πόλεμος του Κόλπου, με την επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου», ήταν τεράστια εμπειρία για όλους όσοι συμμετείχαμε στην κάλυψή του. Ήταν ο πρώτος πόλεμος που μεταδόθηκε ζωντανά από την τηλεόραση και, λίγο μετά την εισβολή του Σαντάμ στο Κουβέιτ, είχα την τύχη να με στείλει το κανάλι στο Ισραήλ. Μια μέρα πριν φύγω, μου έμαθαν πώς να χειρίζομαι την κάμερα. Τότε οι κάμερες ζύγιζαν είκοσι κιλά η καθεμιά κι έπρεπε να πάρω μία μαζί μου και να τραβήξω πλάνα ευπρεπή. Έμαθα πώς λειτουργεί σε μία ώρα (τόσο περιθώριο είχα), ετοίμασα ένα σακβουαγιάζ με δύο τζιν, τέσσερις μπλούζες και μερικά είδη πρώτης ανάγκης κι έφυγα.
Βρέθηκα στο Ισραήλ όταν οι αρχές μοίραζαν μάσκες στους πολίτες για να προστατευτούν από τα χημικά και οι σειρήνες ηχούσαν από τα ξημερώματα. Όλοι πιστεύαμε ότι ζούσαμε τις παραμονές ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου. Ήταν Αύγουστος και η ζέστη στην περιοχή είχε χτυπήσει 45άρια. Ήταν η πρώτη μου αποστολή σε εμπόλεμη ζώνη. Στη μαμά μου, που θα κρατούσε το παιδί μου, είχα πει ότι θα πήγαινα να καλύψω ένα ρεπορτάζ μόδας στη Ρώμη. Τι να της έλεγα; Έμαθε ότι ήμουν στο Ισραήλ από το τρέιλερ του ΑΝΤ1. Το θυμάμαι σαν τώρα. «Στην πρώτη γραμμή του πυρός… Ο Νικόλας Βαφειάδης στην Ιορδανία, η Νανά Δούκα στο Ισραήλ, ο Αντώνης Φουρλής στην Κύπρο». Έτσι κάπως μάθανε οι δικοί μου πού βρισκόμουν.
Δυο μέρες μετά την άφιξή μου στο Τελ Αβίβ, γνώρισα τον Νίκο Ευαγγελάτο, που ήρθε ως ανταποκριτής του 9,84. Για την ιστορία, σας λέω ότι ήμασταν όλοι παιδιά που βρεθήκαμε ξαφνικά σε μια ιστορία που ως τότε θα τη βλέπαμε μόνο σε ταινία. Τώρα τη ζούσαμε, με ό,τι αυτό σημαίνει. Το άγχος και ο φόβος έτρεχαν από τις πατούσες μου, αλλά έδειχνα κάπως ψύχραιμη. Είχα και το βάρος της κάμερας να δοκιμάζει τα γόνατα και τη μέση μου. Σε αυτό το σημείο θα σας γράψω κάτι που είμαι σίγουρη ότι θα σας σοκάρει. Σκεφτείτε ότι καλύψαμε έναν πόλεμο χωρίς κινητά τηλέφωνα! Δεν ξέρω, αλήθεια, πώς επιβιώσαμε και πώς προλαβαίναμε να μεταδίδουμε για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση από τις έξι το πρωί και για όσο χρειαζόταν, να διασταυρώνουμε τις πληροφορίες, να πηγαίνουμε στις ενημερώσεις του στρατηγού Σβάρτσκοπφ και να μην κάνουμε λάθος.
Από την εισβολή μέχρι το τέλος του πολέμου, τα δελτία ειδήσεων του ΑΝΤ1 είχαν 50% τηλεθέαση. Είχαμε φτάσει και στο 60%. Θυμάμαι σαν τώρα τη βραδιά που ο Τζορτζ Μπους κήρυξε το τέλος του πολέμου. Ήμουν βάρδια στον ΑΝΤ1 και έριχνα τους υπότιτλους. Η τηλεθέαση του δελτίου ήταν συνήθως γύρω στο 30 με 35%, όταν σήμερα τα κεντρικά δελτία των καναλιών κάνουν γύρω στο 10%.
Το κανάλι, ή μάλλον τα κανάλια, για μας που ξεκινήσαμε τότε ήταν μια προέκταση του σπιτιού μας. Μη σας πω ότι ήταν το κύριο σπίτι μας, αφού το σπίτι μάς έβλεπε για ελάχιστες ώρες. Δεν υπήρχε ωράριο, δεν υπήρχαν Σαββατοκύριακα για ρεπό, δεν υπήρχαν άδειες. Υπήρχε μόνο δουλειά, πολλή λάντζα, συνεχόμενες βάρδιες όλο το εικοσιτετράωρο και συνεχής επιφυλακή, γιατί η ιδιωτική τηλεόραση ήθελε να καλύπτει τώρα αυτό που συνέβαινε τώρα. Μέχρι και το 2005, οι περισσότεροι δουλεύαμε με ενθουσιασμό και την αδρεναλίνη στα ύψη, καθώς κυριαρχούσε ακόμη η αίσθηση ότι δουλεύαμε για να κρίνουμε την εξουσία και να στηρίζουμε τους πολίτες. Θυμάμαι ότι τα χρόνια που δούλευα στον ΣΚΑΪ, ο κόσμος, όταν τα έβρισκε δύσκολα, έλεγε «θα καλέσω τον ΣΚΑΪ» και τον καλούσε. Έρχονταν χιλιάδες καταγγελίες και εκατοντάδες πολίτες περίμεναν να συναντήσουν δημοσιογράφους για να μας πούνε το θέμα τους.
Ένα από τα πιο περίεργα του επαγγέλματος, που συνειδητοποίησα με τον καιρό, ήταν ότι σπάνια αρρωσταίναμε κι όταν αρρωσταίναμε, συνεχίζαμε να δουλεύουμε. Αναρρωτική άδεια σχεδόν κανένας δεν ζητούσε, ενώ ακόμη και οι φυσικές ανάγκες περιορίζονταν λόγω ανωτέρας βίας. Θυμίζω ότι κάναμε μαραθώνιες μεταδόσεις που κρατούσαν πέντε και έξι ώρες, μέχρι να έρθει ο επόμενος να μας αλλάξει.
Τι να θυμηθώ, τι να ξεχάσω; Τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, τα Ίμια, τις αρρώστιες και τους θανάτους επιφανών προσώπων; Από τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ωνάσειο μέχρι τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στην εντατική, τον θάνατο της Μελίνας Μερκούρη, του Γιώργου Γεννηματά, της Αλίκης Βουγιουκλάκη. Να θυμηθώ τις πυρκαγιές, που δεν φεύγαμε από το πόστο μας μέχρι να σβήσει και ο τελευταίος θάμνος, τις επιθέσεις της 17 Νοέμβρη, τη βόμβα που έσκασε στα χέρια του Σάββα Ξηρού, το ριφιφί στην Τράπεζα Εργασίας, το ναυάγιο του Σάμινα, τους Δίδυμους Πύργους, τον σεισμό στην Αθήνα;
Χιλιάδες ώρες τηλεοπτικών μεταδόσεων, ενώ παράλληλα η ζωή όλων μας προχωρούσε με τα απρόοπτά της. Χάσαμε και αποχαιρετίσαμε συναδέλφους, διαχειριστήκαμε αρρώστιες των γονιών μας, κρίσεις προσωπικές και κρίσεις στα μέσα όπου εργαζόμασταν. Μείναμε μήνες απλήρωτοι ή παίρναμε χρήματα έναντι των μισθών τριών μηνών. Ζούσαμε με το άγχος ότι το κανάλι όπου δουλεύαμε μπορεί να έκλεινε, αλλά έπρεπε να δείχνουμε ότι δεν επηρεαζόταν η ποιότητα της δουλειάς μας, ακόμη κι όταν δεν είχαμε χαρτί για να βγάλουμε φωτοτυπίες.
Εμείς που ξεκινήσαμε στα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης μοιραστήκαμε στιγμές θριάμβου και στιγμές μεγάλης αγωνίας. Βλέπετε, κρινόμασταν κάθε μέρα από την τηλεθέαση ανά λεπτό και από τα αποκλειστικά θέματα που θα πηγαίναμε στην πρώτη πρωινή σύσκεψη. Η τηλεθέαση ήταν ο κυρίαρχος παράγοντας που καθόριζε τη ζωή μας. Εκείνος ο χάρακας που έμπαινε το πρωί στην αίθουσα συσκέψεων και φανέρωνε πόσο χάσαμε ή πόσο πήραμε από τον ανταγωνισμό. Πόσοι τηλεθεατές φύγανε στις διαφημίσεις και πόσοι γύρισαν; Πόσους κρατήσαμε με μια κουβέντα στο στούντιο και πόσους διώξαμε; Κι αν φύγανε, ποιος έφταιγε; Το θέμα; Ο καλεσμένος; Ή το μάτι το κακό;
Η τηλεόραση ήταν αμείλικτη για μας που δουλεύαμε εκεί. Ο χρόνος ήταν αμείλικτος. Ένα λεπτό αρκούσε για να παρουσιάσεις μια ολοκληρωμένη ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Έπρεπε να έχει τη μορφή ταινίας μικρού μήκους, με εικόνες, μαρτυρίες, φυσικούς ήχους και τη σημαντική γνώμη του ρεπόρτερ στο τέλος. Για να φτιάξεις αυτό το λεπτό, δούλευες οκτώ ώρες και βάλε. Να κλείσεις το θέμα, να πας, να μαγνητοσκοπήσεις τους πρωταγωνιστές, να τραβήξεις πλάνα, να γυρίσεις στο κανάλι, να δεις το υλικό, να ξεκινήσεις το μοντάζ, να βάλεις τίτλους. Μετά το έλεγχε ο υπεύθυνος παραγωγής κι αν δεν έμενε ικανοποιημένος, έπρεπε να ξαναμπείς στο μοντάζ για να κάνεις διορθώσεις.
Φυσικά, αυτή η δουλειά μάς κέρναγε πολύ φαρμάκι, αλλά ταυτόχρονα συναντούσαμε ανθρώπους που δεν θα μπορούσαμε να γνωρίσουμε κι επτά ζωές αν ζούσαμε. Ύστερα από χιλιάδες συνεντεύξεις, έχω καταλήξει στο εξής. Όσο πιο μεγάλος σταρ στο είδος του ήταν αυτός που είχα απέναντί μου, τόσο πιο σεμνός, ευγενής και υπομονετικός ήταν.
Μια μέρα, στα πρώτα βήματα της καριέρας μου, πήγα στο σπίτι της Μελίνας Μερκούρη για συνέντευξη. Ήταν η πρώτη φορά που θα την έβλεπα από κοντά. Έφτασα, λοιπόν, στην οδό Αθηναίων Εφήβων, κρατώντας ένα μπουκέτο χρυσάνθεμα. Ήταν Οκτώβριος. Μου άνοιξε η γραμματέας της, η Εμμανουέλα. Η Μελίνα καθόταν στην κεντρική σάλα, ξυπόλητη στον καναπέ. «Έλα να καθίσουμε εδώ, σε περιμένει και ο Τζούλυ» (τον Ντασέν εννοούσε, φυσικά). Κάθισα δίπλα της, κρατώντας μια σχετική απόσταση, κι εκείνη άρχισε να βγάζει από την κασετίνα τα τσιγάρα της και να τα κόβει στη μέση. «Ξέρεις, οι γιατροί μού έχουν πει να το κόψω… Γι’ αυτό τα κόβω στη μέση, γιατί καφές χωρίς τσιγάρο δεν γίνεται».
Εγώ το μόνο που μπορούσα να κάνω εκείνες τις στιγμές ήταν να βλέπω τη Μελίνα να κόβει τα τσιγάρα, ώσπου σήκωσε τα μάτια της και είδε τον Ντασέν να μπαίνει στο δωμάτιο. Τι ευγενής άνθρωπος. Ήρθε να με χαιρετίσει, ενώ η Μελίνα τού ζήτησε να μας φτιάξει δυο καφεδάκια. Νομίζω πως δεν ανέπνεα καν. «Πώς τον πίνεις τον καφέ σου; Ο Τζούλυ κάνει καταπληκτικό ελληνικό». Αυτό συνέβη. Ο Ντασέν πήγε στην κουζίνα και μετά από λίγο έφερε τους καφέδες και τους ακούμπησε στο τραπέζι.
Εκείνη η συνάντηση στο σπίτι της Μελίνας κράτησε τεσσερισήμισι ώρες! Μου ζήτησε να δει φωτογραφία του γιου μου. Μιλήσαμε για τον άντρα μου, που τον ήξερε, γιατί είχαν οργανώσει μαζί με άλλους το Rock in Athens. Μου αποκάλυψε ότι είχε αγοράσει καταπληκτικά ρούχα από λαϊκές αγορές μαζί με τη Δέσπω Διαμαντίδου, μου μίλησε για τους γιατρούς της, την αρρώστια της, τον Αντρέα Παπανδρέου, τη Δήμητρα Λιάνη και τον Γιώργο Γεννηματά. Και καθώς κάποια στιγμή έπρεπε να πάει στο υπουργείο, ζήτησε από τον Ντασέν να μας παίξει πιάνο. Πώς είναι δυνατόν να ξεχάσω τη συνάντηση με τη Μελίνα ξυπόλητη και τα κομμένα τσιγάρα της; Αργότερα, από τη συχνότητα του ΣΚΑΪ πια, μετέδιδα την εξόδιο ακολουθία.
Η τηλεόραση υπήρξε μια τεράστια δοκιμασία. Δοκιμασία σωματικών και ψυχικών αντοχών σε ένα περιβάλλον ακραίας πίεσης, όπου τα καλά εξατμίζονταν με το πρώτο λάθος, γιατί σ’ αυτόν τον χώρο τότε τα λάθη ήταν απαγορευμένα.
Φίλη κανονική, με την έννοια της φίλης, απέκτησα μία, τη Μαλβίνα. Έχω απίθανες ιστορίες μαζί της να θυμάμαι. Τα νυχτερινά μας τηλεφωνήματα κρατούσαν πεντάωρα, μέχρι που έβγαινε το πρώτο φως. Στο κανάλι συχνά συνοδευόμασταν από τα παιδιά μας. Εγώ από τον Αλέξη κι εκείνη από τον Μίνωα. Υποτίθεται ότι ήθελα να διαβάζει ο γιος μου στο γραφείο μου. Εκείνοι πήγαιναν στο γραφείο του Τριανταφυλλόπουλου για να δουν τον παπαγάλο του. Εκεί διάβαζε πολλές φορές και ο γιος του, ο Κωνσταντίνος.
Στα κανάλια νομίζω ότι έκανα τα πάντα. Δούλεψα μπροστά στις κάμερες κι ατελείωτες ώρες πίσω από αυτές, ως παραγωγός ή ως αρχισυντάκτρια. Υπηρέτησα και την ενημέρωση και την ψυχαγωγία. Μου άρεσε όμως πολύ να είμαι πίσω από τις κάμερες. Αγαπούσα τους παρουσιαστές για τους οποίους ήμουν υπεύθυνη, ήθελα να γίνουν οι καλύτεροι, και πολλοί έγιναν.
Μετά από τόση προσπάθεια και τόσα χρόνια, δεν θα μπορούσε να μη μ’ ενδιαφέρει η εξέλιξη μιας τηλεόρασης που, κατά τη γνώμη μου, έχει εγκλωβιστεί σε μεγάλο βαθμό στον «ιδρυματισμό» των ανθρώπων που τη σχεδιάζουν. Ξέρεις, όταν είσαι συνέχεια μέσα σ’ έναν χώρο και ασχολείσαι με όσα θεωρεί σημαντικά αυτός ο μικρόκοσμος, δεν κατανοείς τις ανάγκες των πολλών. Δυστυχώς, η τηλεόραση έχει «φάει και από τους τόκους» και μοιάζει να επιλέγει να διώξει ακόμη και τους πιο επίμονους τηλεθεατές.
Την ψυχαγωγία τη θεωρούν πια αχρείαστη. Αναμενόμενο, έτσι όπως τη σχεδιάζουν οι υπεύθυνοι. Η ενημέρωση επεκτείνεται, αλλά πολλές φορές μ’ έναν αλλόκοτο τρόπο. Τη στιγμή που σταματάνε να μιλάνε για ένα έγκλημα, αρχίζουν ξαφνικά να χορεύουν. Στη συνέχεια, το ίδιο ξαφνικά, σταματάνε τους χορούς και ξεκινάνε το θέμα με τις κυβερνοεπιθέσεις. Οι ψυχαγωγικοί πάλι παρουσιάζουν κυρίως θέματα δυσοίωνα και τσακώνονται με τους ομολόγους τους στα απέναντι κανάλια για λόγους που πολλές φορές γνωρίζουν μόνο οι ίδιοι.
Θα κλείσω γράφοντας ότι αυτό το μέσο το αγάπησα πάρα πολύ. Από ένα σημείο και μετά, όμως, κατάλαβα ότι εγώ, με τον χαρακτήρα που έχω, ήμουν αχρείαστη για το είδος των εκπομπών που «θέλανε» τα κανάλια. Προσπάθησα να προσαρμοστώ και μίκρυνα πολύ για να χωρέσω. Κι αυτό ήταν λάθος.


