Δεν είναι τα καινούργια 40. Είναι τα 60. Με τις απώλειες, τις κατακτήσεις, τις ρυτίδες, τις επιθυμίες και την ελευθερία μιας γυναίκας που μπορεί επιτέλους να αναρωτηθεί: «Και τώρα, τι θέλω για μένα»;
Γράφει η Δανάη Πατρικίου
Για πολλά χρόνια η ζωή μιας γυναίκας μετριόταν σε ρόλους. Κόρη. Σύντροφος. Σύζυγος. Μητέρα. Εργαζόμενη.
Εκείνη που θυμάται τα γενέθλια όλων. Που φροντίζει. Που οργανώνει. Που ανησυχεί. Που τηλεφωνεί. Που βρίσκεται εκεί όταν κάποιος τη χρειάζεται.
Και ξαφνικά έρχονται τα 60.
Τα παιδιά, εάν υπάρχουν, έχουν μεγαλώσει. Η επαγγελματική ζωή μπορεί να βρίσκεται σε μια διαφορετική φάση. Οι γονείς έχουν γεράσει ή έχουν φύγει. Κάποιες σχέσεις άντεξαν και άλλες τελείωσαν. Το σώμα έχει αλλάξει. Και μέσα σε όλα αυτά εμφανίζεται μια ερώτηση που ίσως είχε μείνει για δεκαετίες στην άκρη:
«Κι εγώ;» Όχι «τι πρέπει να κάνω». Όχι «ποιος με χρειάζεται».
Αλλά:
«Πώς θέλω να ζήσω από εδώ και πέρα;»
Ίσως εκεί να αρχίζει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της ζωής μιας γυναίκας.
Τα 60 δεν είναι τα καινούργια 40
Η φράση λέγεται ως κομπλιμέντο. Γιατί όμως μια γυναίκα 60 ετών πρέπει να μοιάζει με σαραντάρα για να θεωρείται όμορφη, δραστήρια, ερωτεύσιμη ή ενδιαφέρουσα;
Τα 60 μπορούν να είναι απλώς τα 60.
Μια ηλικία με τη δική της ομορφιά και τις δικές της δυσκολίες. Το σώμα έχει ιστορία. Το πρόσωπο επίσης. Υπάρχουν πράγματα που ίσως γίνονται δυσκολότερα. Υπάρχουν όμως και άλλα που γίνονται πολύ ευκολότερα.
Όπως το να δηλώσει : «Δεν θέλω», «Δεν μου ταιριάζει», «Δεν χρειάζεται να με συμπαθούν όλοι».
Και ίσως το σημαντικότερο:
«Δεν έχω πια χρόνο για ζωές που δεν είναι δικές μου».
Η γυναίκα που μεγαλώνει γίνεται αόρατη;
Η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαφορετικά τη γήρανση των ανδρών και των γυναικών.
Στον άνδρα, τα γκρίζα μαλλιά μπορούν να θεωρηθούν γοητεία, κύρος, εμπειρία.
Στη γυναίκα, η ίδια φυσική διαδικασία συχνά παρουσιάζεται ως κάτι που πρέπει να καθυστερήσει, να διορθωθεί ή να κρυφτεί.
Η βιομηχανία της αντιγήρανσης δεν πουλά μόνο κρέμες και θεραπείες.
Πουλά πολλές φορές έναν βαθύτερο φόβο: τον φόβο ότι, αν μια γυναίκα πάψει να φαίνεται νέα, θα πάψει να είναι ορατή.
Κι όμως, ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση μετά τα 60 είναι ακριβώς αυτή:
να μην προσπαθείς απεγνωσμένα να επιστρέψεις στη γυναίκα που ήσουν. Να ενδιαφέρεσαι περισσότερο για τη γυναίκα που γίνεσαι.
Το σώμα αλλάζει. Δεν τελειώνει.
Η εμμηνόπαυση και η μετεμμηνοπαυσιακή περίοδος συνοδεύονται από πραγματικές βιολογικές αλλαγές. Η οστική και μυϊκή υγεία, η καρδιαγγειακή υγεία, ο ύπνος, ο μεταβολισμός και η σεξουαλική υγεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σώμα γίνεται ξαφνικά ένας κατάλογος προβλημάτων.
Αντίθετα, τα 60 μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για μια διαφορετική σχέση μαζί του. Όχι να το τιμωρούμε επειδή γέρασε. Να το φροντίζουμε επειδή θέλουμε να μας πάει όσο το δυνατόν πιο δυνατές στα επόμενα χρόνια. Κίνηση. Μυϊκή ενδυνάμωση. Ισορροπημένη διατροφή. Προληπτικοί έλεγχοι. Καλός ύπνος.
Όχι ως εμμονή με τη νεότητα αλλά ως επένδυση στην ανεξαρτησία.
Και ο έρωτας;
Υπάρχει μια περίεργη κοινωνική αμηχανία απέναντι στην ερωτική ζωή μιας μεγαλύτερης γυναίκας. Σαν η επιθυμία να έχει ημερομηνία λήξης. Δεν έχει.
Μια γυναίκα μπορεί να ερωτευτεί στα 60, στα 65 ή στα 70.
Μπορεί επίσης να αποφασίσει ότι δεν θέλει καμία σχέση.
Μπορεί να ξαναπαντρευτεί.
Μπορεί να αγαπήσει έναν άνθρωπο που δεν θα επέλεγε στα 30.
Μπορεί να ανακαλύψει ότι η μοναχικότητα δεν είναι μοναξιά.
Το σημαντικό είναι ίσως ότι, μετά από δεκαετίες εμπειρίας, μπορεί να αρχίσει να ξεχωρίζει καλύτερα την αγάπη από την ανάγκη. Και αυτό αλλάζει πολλά.
Τα παιδιά μεγάλωσαν. Τώρα ποια είμαι;
Για πολλές γυναίκες η μητρότητα υπήρξε επί δεκαετίες ένας κεντρικός άξονας ταυτότητας. Όταν τα παιδιά φεύγουν, το κενό μπορεί να είναι πραγματικό. Αλλά μέσα σε αυτό το κενό μπορεί να δημιουργηθεί και χώρος.
Χώρος για ταξίδια.
Για φίλους.
Για ένα μεταπτυχιακό.
Για ζωγραφική.
Για μια καινούργια δουλειά.
Για εθελοντισμό.
Για εκείνο το πιάνο που πάντα ήθελε να μάθει.
Ή απλώς για ένα πρωινό στο οποίο κανείς δεν την περιμένει πουθενά.
Δεν χρειάζεται κάθε γυναίκα στα 60 να «επανεφεύρει τον εαυτό της».
Κάποιες φορές αρκεί να ξανασυναντήσει κομμάτια του εαυτού της που είχαν μείνει στην άκρη.
Είναι αργά για μια νέα αρχή;
Αυτό ίσως είναι ένα από τα πιο ύπουλα ερωτήματα της ηλικίας.
«Τώρα θα το κάνω;»
Ναι.
Τώρα.
Όχι επειδή υπάρχει η εγγύηση ότι θα πετύχει.
Αλλά επειδή το ημερολόγιο δεν είναι λόγος να εγκαταλείψουμε κάτι που εξακολουθεί να μας ενδιαφέρει.
Μπορεί κάποιος στα 60 να αλλάξει επαγγελματική κατεύθυνση;
Ναι.
Να μάθει μια γλώσσα;
Ναι.
Να ταξιδέψει μόνος;
Ναι.
Να δημιουργήσει μια επιχείρηση;
Ναι.
Να ερωτευτεί;
Φυσικά.
Να αποτύχει;
Επίσης.
Το δικαίωμα στην αποτυχία δεν ανήκει μόνο στους νέους.
Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο απελευθερωτικά πράγματα που μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε.
Υπάρχουν όμως και απώλειες
Θα ήταν άδικο να παρουσιάσουμε αυτή την ηλικία σαν μια ατελείωτη γιορτή αυτοπραγμάτωσης.
Στα 60 μπορεί να υπάρχουν απώλειες.
Άνθρωποι που δεν είναι πια εδώ.
Ένας γάμος που τελείωσε.
Μια επαγγελματική διαδρομή που κλείνει.
Ένα σώμα που δεν κάνει όλα όσα έκανε παλαιότερα.
Όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν.
Η ωριμότητα ίσως δεν βρίσκεται στο να προσποιηθούμε ότι αυτά δεν πονάνε.
Βρίσκεται στο να μπορούμε να κρατήσουμε δύο αλήθειες ταυτόχρονα:
Ναι, έχασα πράγματα.
Και:
Ναι, υπάρχουν ακόμη πράγματα που μπορώ να ζήσω.
Το μεγάλο προνόμιο: γνωρίζεις πια τον χρόνο
Στα 20 πιστεύουμε ότι έχουμε άπειρο χρόνο.
Στα 60 γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε.
Ακούγεται σκληρό.
Μπορεί όμως να γίνει απελευθερωτικό.
Γιατί όταν αντιλαμβάνεσαι πραγματικά ότι ο χρόνος είναι πεπερασμένος, αρχίζεις να τον αντιμετωπίζεις διαφορετικά.
Δεν θέλεις να τον ξοδεύεις σε ανθρώπους που σε μειώνουν. Σε καβγάδες χωρίς νόημα. Στην αγωνία για το τι θα πει ο κόσμος. Στην προσπάθεια να αποδείξεις διαρκώς την αξία σου. Αρχίζεις να επιλέγεις. Και η επιλογή είναι ελευθερία.
Ίσως η ζωή δεν ξαναρχίζει στα 60
Ίσως ο τίτλος αυτού του άρθρου να είναι τελικά λάθος.
Η ζωή δεν σταμάτησε ποτέ για να χρειάζεται να ξαναρχίσει.
Εκείνη η εικοσάχρονη που ονειρευόταν.
Η τριαντάχρονη που πάλευε να προλάβει τα πάντα.
Η σαραντάχρονη που κρατούσε πολλές ζωές ταυτόχρονα.
Η πενηντάχρονη που άρχισε να βλέπει τα πράγματα διαφορετικά.
Δεν εξαφανίστηκαν.
Βρίσκονται όλες μέσα στη γυναίκα των 60.
Μόνο που τώρα έχει κάτι που εκείνες δεν είχαν: γνωρίζει περισσότερα για τον εαυτό της.
Και ίσως η πραγματική ερώτηση μετά τα 60 δεν είναι:
«Πόσα χρόνια μου μένουν;»
Αλλά:
«Τι θέλω να κάνω με τα χρόνια που έχω μπροστά μου;»
Δεν χρειάζεται να γίνει νεότερη. Δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι «ακόμη μπορεί».
Δεν χρειάζεται καν να κάνει μια θεαματική νέα αρχή. Χρειάζεται μόνο να θυμηθεί κάτι που μέσα στους ρόλους μιας ολόκληρης ζωής μπορεί να είχε ξεχάσει: Η ζωή της εξακολουθεί να της ανήκει.
